6 sai lầm phổ biến mà thí sinh thường mắc phải khi chuẩn bị vào kỳ thi

Nếu nhận thấy mình đang có những thói quen học tập chưa hiệu quả, hoặc đang dần hình thành chúng, vẫn có nhiều cách để các em thay đổi. Ảnh: Alexa Battler

Mùa thi luôn là khoảng thời gian căng thẳng đối với học sinh, sinh viên. Áp lực điểm số, khối lượng kiến thức lớn cùng nỗi lo không đạt kết quả như mong muốn khiến nhiều người tìm mọi cách để học nhiều hơn, học lâu hơn. Tuy nhiên, không ít phương pháp được truyền tai nhau lại thiếu cơ sở khoa học, thậm chí phản tác dụng.

Quan niệm 1: Phải bắt tay vào học ngay lập tức

Khi kỳ thi đến gần, phản ứng phổ biến của nhiều sinh viên là lập tức lao vào sách vở với tâm lý càng học sớm càng tốt. Tuy nhiên, theo các chuyên gia giáo dục, việc dành thời gian xây dựng kế hoạch ôn tập trước khi bắt đầu học có thể giúp tiết kiệm thời gian và nâng cao hiệu quả đáng kể.

Theo đó, các em nên xác định toàn bộ nội dung cần ôn tập, sau đó lập lịch học cụ thể cho từng ngày. Cách tiếp cận này giúp tránh tình trạng học dàn trải hoặc bỏ sót những phần kiến thức quan trọng.

Một trong những phương pháp được khuyến khích là áp dụng “hiệu ứng giãn cách” (spacing effect) - chia nhỏ thời gian học và phân bổ trong nhiều ngày thay vì học dồn trong một khoảng thời gian ngắn. Nhiều nghiên cứu cho thấy việc ôn tập theo chu kỳ giúp thông tin được lưu giữ lâu hơn trong trí nhớ so với cách học cấp tốc.

Quan niệm 2: Cách học tốt nhất là đọc đi đọc lại ghi chép

Nhiều người tin rằng chỉ cần đọc lại ghi chép hoặc giáo trình nhiều lần sẽ ghi nhớ được kiến thức. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng đây là một trong những ngộ nhận phổ biến nhất.

Theo Phó Giáo sư Tâm lý học Janelle LeBoutillier, việc đọc lặp đi lặp lại chỉ tạo cảm giác quen thuộc với nội dung, chứ không đồng nghĩa với việc người học thực sự hiểu và ghi nhớ kiến thức. Khi đọc quá nhiều lần, sự tập trung cũng có xu hướng giảm sút, khiến hiệu quả tiếp thu ngày càng thấp.

Thay vì chỉ đọc, học sinh, sinh viên nên chủ động kiểm tra kiến thức của bản thân thông qua việc làm đề thi cũ, giải bài tập hoặc tự đặt câu hỏi và trả lời. Đây được xem là một trong những phương pháp giúp củng cố trí nhớ hiệu quả nhất.

Các chuyên gia cũng khuyến nghị nên tạo điều kiện tương tự môi trường thi thật khi tự kiểm tra, chẳng hạn giới hạn thời gian làm bài hoặc ngồi làm việc trong không gian yên tĩnh. Điều này giúp người học làm quen với áp lực thời gian và giảm bỡ ngỡ khi bước vào phòng thi.

Quan niệm 3: Học liên tục nhiều giờ sẽ tiếp thu được nhiều hơn

Không ít học sinh, sinh viên cho rằng học liên tục nhiều giờ liền sẽ giúp tiếp thu được nhiều kiến thức hơn. Tuy nhiên, khoa học lại chỉ ra điều ngược lại.

Không ít học sinh, sinh viên cho rằng học liên tục nhiều giờ liền sẽ giúp tiếp thu được nhiều kiến thức hơn

Giáo sư tâm lý học Zindel Segal cho biết khả năng tập trung của con người có giới hạn. Sau một khoảng thời gian nhất định, não bộ sẽ bắt đầu suy giảm hiệu suất xử lý thông tin. Nếu cố gắng duy trì việc học trong trạng thái mệt mỏi, hiệu quả đạt được thường rất thấp.

Theo ông, thay vì ép bản thân ngồi học liên tục, các em nên quan sát mức độ tập trung của mình và nghỉ ngơi khi cảm thấy đầu óc bắt đầu xao nhãng. Những khoảng nghỉ ngắn để đi lại, vận động hoặc thay đổi hoạt động sẽ giúp não bộ phục hồi và sẵn sàng tiếp nhận thông tin mới.

Điều quan trọng là khoảng nghỉ đó thực sự giúp thư giãn, thay vì tiếp tục dán mắt vào điện thoại hoặc các thiết bị điện tử vốn vẫn đòi hỏi sự tập trung của não bộ.

Quan niệm 4: Nước đến chân mới nhảy vẫn ổn

“Học nhồi” ngay trước ngày thi là lựa chọn quen thuộc của nhiều sinh viên, đặc biệt khi thời gian chuẩn bị không còn nhiều. Dù trong một số trường hợp bất khả kháng, phương pháp này có thể giúp bổ sung kiến thức cấp tốc, các chuyên gia vẫn khẳng định đây không phải cách học tối ưu.

Theo chuyên gia, nếu buộc phải học dồn, các em nên có kế hoạch rõ ràng, ưu tiên những nội dung trọng tâm và dành nhiều thời gian cho việc tự kiểm tra kiến thức thay vì chỉ đọc tài liệu.

Đặc biệt, các chuyên gia cảnh báo việc thức trắng đêm để học thường gây tác hại nhiều hơn lợi ích. Trong khi ngủ, não bộ sẽ xử lý và chuyển hóa những thông tin vừa tiếp nhận thành trí nhớ dài hạn. Thiếu ngủ khiến quá trình này bị gián đoạn, đồng thời làm giảm khả năng tập trung và ghi nhớ trong ngày thi.

Nhiều nghiên cứu về khoa học thần kinh cho thấy việc học xong rồi ngủ đủ giấc thường mang lại kết quả tốt hơn đáng kể so với việc thức suốt đêm để cố gắng học thêm.

“Học nhồi” ngay trước ngày thi là lựa chọn quen thuộc của nhiều sinh viên, đặc biệt khi thời gian chuẩn bị không còn nhiều

Quan niệm 5: Vào phòng thi kiểu gì cũng quên sạch

Một hiện tượng khá phổ biến trong phòng thi là cảm giác “quên sạch mọi thứ” ngay khi nhận đề, dù trước đó đã ôn tập kỹ lưỡng.

Theo các chuyên gia tâm lý, nguyên nhân thường không nằm ở việc thiếu kiến thức mà xuất phát từ trạng thái lo âu quá mức. Khi căng thẳng tăng cao, não bộ gặp khó khăn trong việc truy xuất thông tin đã được lưu trữ.

Để khắc phục tình trạng này, các em được khuyến khích thực hiện các kỹ thuật điều hòa cảm xúc đơn giản như tập trung vào hơi thở, cảm nhận bàn chân chạm mặt đất hoặc đếm nhịp thở trong vài giây. Những phương pháp này giúp cơ thể thoát khỏi trạng thái hoảng loạn và lấy lại sự bình tĩnh cần thiết.

Các chuyên gia cũng cho rằng việc mô phỏng môi trường thi trong quá trình ôn tập có thể giúp giảm áp lực tâm lý khi bước vào kỳ thi thật. Học tập trong không gian yên tĩnh, ngồi tại bàn và tuân thủ thời gian làm bài là những cách đơn giản để chuẩn bị tốt hơn.

Quan niệm 6: “Tôi không làm được đâu”

Bên cạnh các phương pháp học tập, sức khỏe tinh thần cũng đóng vai trò quan trọng đối với kết quả thi cử.

Theo Giáo sư Zindel Segal, nhiều sinh viên có xu hướng tự gây áp lực bằng những suy nghĩ tiêu cực hoặc liên tục chỉ trích bản thân khi cảm thấy chưa học đủ. Tuy nhiên, điều này chỉ làm gia tăng căng thẳng và khiến quá trình học tập trở nên khó khăn hơn.

Ông khuyến nghị sinh viên nên dành thời gian cho việc ăn uống lành mạnh, tập thể dục, nghỉ ngơi và duy trì các hoạt động xã hội phù hợp trong giai đoạn ôn thi. Việc chăm sóc sức khỏe thể chất và tinh thần không phải là sự lãng phí thời gian, mà là yếu tố cần thiết để duy trì hiệu suất học tập.

Chìa khóa không phải học nhiều hơn, mà học thông minh hơn

Những nghiên cứu về tâm lý học và khoa học nhận thức cho thấy hiệu quả học tập không phụ thuộc hoàn toàn vào số giờ ngồi trước bàn học. Việc lập kế hoạch, học theo từng đợt ngắn, tự kiểm tra kiến thức, ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng thường mang lại kết quả tốt hơn nhiều so với những buổi “cày đêm” kéo dài.

Trong mùa thi, thay vì cố gắng học nhiều nhất có thể, sinh viên có thể đạt được kết quả tốt hơn bằng cách học một cách khoa học và chăm sóc tốt cho sức khỏe thể chất lẫn tinh thần của mình.