Ẩm thực Việt trong mắt bạn bè quốc tế: Khi hương vị kể chuyện văn hóa

Hương vị của sự phong phú và hài hòa

“Phong phú” là một trong những từ được nhiều du khách quốc tế nhắc đến khi miêu tả ẩm thực Việt Nam. Với họ, điều khiến món ăn Việt Nam trở nên đáng nhớ không chỉ nằm ở cảm giác “ngon”, mà còn ở cách nhiều hương vị khác nhau cùng xuất hiện trong một tổng thể hài hòa. Từ vị chua, cay, mặn, ngọt cho tới rau thơm hay các loại nước chấm đi kèm, món ăn Việt thường mang đến cảm giác nhiều tầng vị đan xen nhưng không hề rời rạc.

Hannah Gordon - giáo viên mầm non đến từ Nam Phi - là một trong những người đặc biệt ấn tượng với sự kết hợp ấy. Trước khi đến Việt Nam gần hai năm trước, Hannah gần như chưa từng thử món ăn Việt vì tại quê nhà hầu như không có nhà hàng Việt Nam.

Hannah Gordon dần xem nước mắm như một phần quen thuộc trong những bữa ăn thường ngày tại Việt Nam.

“Tôi thích sự kết hợp của nhiều hương vị khác nhau, và cũng rất thú vị khi được thưởng thức những món bản địa,” Hannah hào hứng chia sẻ. Với cô, sức hút của món Việt không đến từ một hương vị đơn lẻ nào chiếm thế thượng phong, mà nằm ở sự cộng hưởng của nhiều thành phần để tạo nên một cảm giác vừa đậm đà, vừa cân bằng đến lạ kỳ.

Hành trình chinh phục vị giác của Hannah với nước mắm cũng là một câu chuyện thú vị. Ban đầu, mùi hương đặc trưng và có phần nồng đậm của nước mắm từng khiến cô cảm thấy e dè - cảm giác thường thấy của du khách quốc tế. Thế nhưng, sau một thời gian làm quen, nước mắm đã dần trở thành thứ không thể thiếu trong các bữa ăn thường nhật của cô giáo trẻ.

“Bạn có thể ăn món đó ở dạng nguyên bản đã rất ngon rồi, nhưng khi bắt đầu thêm các gia vị khác vào, mọi thứ như bùng nổ hơn nữa. Tôi nghĩ đó chính là điều kỳ diệu của ẩm thực Việt Nam - sự đan xen của rất nhiều nguyên liệu nhưng đầy hài hòa”, Hannah nói.

Không riêng gì Hannah, sự phong phú trong cách người Việt "xây dựng" cấu trúc hương vị đã trở thành ấn tượng chung của rất nhiều khách thập phương. Với Ada, một du khách đến từ Hà Lan, ẩm thực Việt Nam là một thái cực hoàn toàn đối lập so với những gì cô trải nghiệm tại quê nhà. “Đồ ăn ở Hà Lan khá đơn điệu và nhạt, còn ở đây mọi thứ đều đậm đà với những tầng hương vị bùng nổ hơn,” Ada chia sẻ. Theo cô, chính kỹ thuật kết hợp điêu luyện giữa các loại gia vị bản địa đã tạo nên một "định dạng" riêng biệt cho món ăn Việt trên bản đồ ẩm thực thế giới.

Có lẽ vì thế, với nhiều thực khách quốc tế, món ăn Việt không chỉ dừng lại ở khái niệm “ngon” thông thường. Đó là một bản giao hưởng của sự hòa quyện - nơi cái phong phú không gây rối rắm, và cái hài hòa không làm mất đi bản sắc - biến mỗi bữa ăn trở thành một cuộc phiêu lưu vị giác khó nhầm lẫn.

Đằng sau hương vị là văn hóa và những dấu vết lịch sử

Với nhiều du khách quốc tế, điều khiến ẩm thực Việt Nam trở nên đáng nhớ không chỉ nằm ở hương vị. Qua cách người Việt kết hợp nguyên liệu, sử dụng gia vị hay xây dựng bữa ăn, nhiều người bắt đầu cảm nhận rõ hơn văn hóa, con người và những câu chuyện phía sau nền ẩm thực ấy.

Với nhiều du khách quốc tế, mỗi món ăn Việt đều phản chiếu một phần bản sắc văn hóa địa phương.

Dohui Kwon - du khách đến từ Hàn Quốc - vốn không lạ lẫm với những mùi vị mạnh hay các món lên men như kim chi, gochujang. Thế nhưng, anh thừa nhận, nước mắm Việt vẫn là một "ẩn số" đầy thú vị. “Tôi nghĩ ẩm thực thể hiện rất rõ tính cách của một quốc gia. Với Việt Nam, chính hương vị Việt Nam đã khiến đất nước này trở nên đầy sức hút,” Dohui nhận định.

Đồng quan điểm, Tào Dục Hào (Đài Loan, Trung Quốc) cũng bày tỏ sự trân trọng trước tính đa dạng của món Việt, xem đó là một "di sản văn hóa" hơn là một món ăn thuần túy. “Tôi rất trân trọng sự đa dạng này vì tôi hiểu đó là ẩm thực văn hóa của Việt Nam,” anh nói thêm.

Với Bradley Corbett - người Canada, đã sống tại Việt Nam khoảng sáu năm - điều đọng lại sau những món ăn không chỉ là văn hóa, mà còn là cách người Việt xây dựng đời sống và thích nghi với hoàn cảnh qua từng thế hệ.

Dưới góc nhìn của Bradley, điểm đặc biệt nhất của ẩm thực Việt chính là nghệ thuật cân bằng. Sự cân bằng ấy hiện hữu trong từng món ăn đơn lẻ cho đến cách sắp xếp cả một mâm cơm hằng ngày. Dù có bao nhiêu thành phần hay gia vị nồng đậm cùng xuất hiện, chúng vẫn tìm được cách hòa hợp thay vì lấn lướt nhau. “Người Việt thực sự là những bậc thầy trong việc điều phối hương vị,” Bradley nhận định.

Bradley Corbett (Canada) đã có gần sáu năm sinh sống và trải nghiệm văn hóa ẩm thực Việt Nam.

Sự hài hòa này không chỉ thỏa mãn vị giác mà còn phản chiếu cách người Việt ứng xử với cuộc sống. Bradley chiêm nghiệm rằng, triết lý "vừa đủ" và sự kết nối giữa các món chính - món phụ, giữa vị đậm - vị thanh, chính là tấm gương phản chiếu tinh thần linh hoạt và khả năng thích nghi của con người nơi đây qua những biến động lịch sử. “Khi nghĩ về ẩm thực Việt Nam, điều đầu tiên tôi nghĩ đến là con người,” anh nói. “Trong những giai đoạn khó khăn nhất, họ đã cực kỳ sáng tạo để tận dụng mọi nguyên liệu, biến cái bình dị thành sự tinh tế".

Lúc này, món Việt không còn đơn thuần là thực phẩm. Nó trở thành một không gian văn hóa - nơi sự linh hoạt, tinh thần tiết kiệm và nỗ lực gìn giữ bản sắc được gửi gắm trọn vẹn trong từng bữa cơm gia đình.

Khi món ăn gắn với ký ức và trải nghiệm về Việt Nam

Sau cùng, điều nhiều du khách nhớ nhất đôi khi không chỉ là món ăn, mà là cảm giác và những trải nghiệm đi cùng với nó. Với Joycelyn và Glen - cặp vợ chồng đến từ Australia - ẩm thực Việt Nam giờ đây đã trở thành một phần trong những ký ức họ mang theo sau nhiều lần quay lại đất nước này. Trong hơn 20 năm, hai người đã có tổng cộng sáu lần ghé thăm Việt Nam và chứng kiến nhiều đổi thay của đất nước qua từng giai đoạn.

Ban đầu, Joycelyn và Glen đến Việt Nam chủ yếu vì sự tò mò về lịch sử. Thế nhưng, càng trải nghiệm, ẩm thực lại càng trở thành một trong những điều khiến họ gắn bó với nơi này nhiều hơn.

Joycelyn cho biết, mỗi khi ăn món Việt tại quê nhà, cô thường nhớ lại những trải nghiệm từng có tại Việt Nam: “Hương thơm và hương vị của món ăn như một sự hòa quyện của những điều quen thuộc, những gì chúng tôi yêu thích, và cả những trải nghiệm mà chúng tôi đã cùng nhau có được tại đất nước thân yêu này.”

Với Joycelyn và Glen, món ăn Việt không chỉ gắn với hương vị, mà còn gắn với những lần quay trở lại, những con phố quen, hay cảm giác được nhìn thấy Việt Nam thay đổi qua từng năm.

Không chỉ với Joycelyn và Glen, nhiều du khách quốc tế khác cũng nhớ về ẩm thực Việt Nam như một trải nghiệm mang tính kết nối. Với Hannah Gordon, những buổi gặp gỡ bạn bè quanh các món ăn hay những lần cùng nhau đi uống cà phê đã trở thành một phần đáng nhớ trong cuộc sống tại Việt Nam. “Ẩm thực Việt thực sự kéo mọi người lại gần nhau hơn,” Hannah chia sẻ.

Joycelyn và Glen - cặp đôi du khách người Australia - đã có sáu lần tới Việt Nam trong hơn 20 năm qua.

Món ăn Việt Nam vì thế không chỉ được ghi nhớ bằng hương vị, mà còn bằng cảm giác gần gũi, những cuộc trò chuyện và sự kết nối giữa con người với nhau.

Đi qua những tầng vị đậm đà và những câu chuyện lịch sử thầm lặng, ẩm thực đã thực hiện trọn vẹn sứ mệnh của một vị đại sứ văn hóa, giúp thế giới ghi nhớ Việt Nam qua vị giác, định hình nơi đây như một không gian kết nối đầy nhân văn. Ở đó, mỗi món ăn là một lời chào, mỗi bữa cơm là một kỷ niệm, biến Việt Nam từ một điểm đến trên bản đồ, thành một mảnh ký ức không thể tách rời trong lòng du khách phương xa.