ASEAN cần xây dựng và kết nối hệ sinh thái công nghệ tài chính

Việt Nam nổi lên là điểm sáng trong phát triển công nghệ tài chính

Tại tọa đàm "Kiến tạo hệ sinh thái công nghệ tài chính khu vực: Từ chính sách đến hành động" trong khuôn khổ Diễn đàn Tương lai ASEAN, Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng cho biết công nghệ tài chính (Fintech) đang trở thành động lực quan trọng tái định hình ngành tài chính - ngân hàng.

Những năm qua, Việt Nam đã hình thành nhiều hạ tầng số quan trọng như hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử, nền tảng thông tin tín dụng quốc gia, hệ thống định danh và xác thực điện tử cùng các kênh kết nối giữa ngân hàng với nền tảng số quốc gia.

Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng.

Nhờ đó, khoảng 88,96% người trưởng thành đã có tài khoản ngân hàng; độ phủ thông tin tín dụng đạt khoảng 70% dân số trưởng thành; hơn 90% giao dịch ngân hàng được thực hiện qua kênh số. Đặc biệt, thanh toán QR ghi nhận tốc độ tăng trưởng bình quân trên 100% mỗi năm cả về số lượng và giá trị trong giai đoạn 2021-2025. Hầu hết các nghiệp vụ ngân hàng cơ bản đã được số hóa theo hướng trực tuyến, tự động và thông minh hơn, giúp nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Ông Marc Woo, Giám đốc Google Việt Nam, nhận định AI không chỉ là công cụ tối ưu hóa hoạt động mà còn tạo ra nhiều giá trị mới cho lĩnh vực tài chính. Để khai thác hiệu quả tiềm năng này, ASEAN cần sớm xây dựng nền tảng quản trị AI thống nhất, chuẩn hóa các tiêu chuẩn về an toàn dữ liệu và an ninh thông tin trong toàn khối, đồng thời thúc đẩy kết nối thanh toán xuyên biên giới và triển khai các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các ứng dụng AI.

Theo đại diện Google, với lợi thế về quy mô thị trường, tốc độ chuyển đổi số và nguồn nhân lực công nghệ, Việt Nam có tiềm năng trở thành điểm thử nghiệm cho các giải pháp Fintech dựa trên dữ liệu và AI, đồng thời giữ vai trò trung tâm trong các sáng kiến đổi mới sáng tạo của khu vực.

Trong khi đó, bà Mari Pangestu, nguyên Bộ trưởng Kinh tế - Du lịch Indonesia, cho rằng ASEAN đang chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của các hệ thống thanh toán số và thanh toán xuyên biên giới. Tuy nhiên, khoảng cách phát triển tài chính số giữa các quốc gia vẫn còn khá lớn.

Theo bà, việc xây dựng hệ sinh thái Fintech ASEAN không nên chỉ dừng lại ở các thỏa thuận song phương mà cần hình thành một "trục kết nối" đa phương, tạo nên mạng lưới thanh toán liên thông, an toàn và hiệu quả trên toàn khu vực.

Xây dựng hệ sinh thái Fintech ASEAN mở, an toàn và bao trùm

Phát biểu kết luận tọa đàm, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định công nghệ tài chính không còn là câu chuyện riêng của lĩnh vực ngân hàng hay thanh toán số mà đã trở thành hạ tầng chiến lược, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, kết nối xuyên biên giới và củng cố niềm tin trong nền kinh tế số ASEAN.

Theo Phó thủ tướng, bên cạnh các hạ tầng vật chất như đường bộ, hàng không, cảng biển hay logistics, dữ liệu, kết nối số và dòng chảy tài chính thông minh chính là "hạ tầng mềm" quyết định năng lực cạnh tranh và khả năng tự cường của mỗi quốc gia cũng như toàn khu vực.

"Công nghệ tài chính đang góp phần hiện thực hóa một mục tiêu rất căn bản của ASEAN, đó là đưa cơ hội phát triển đến gần hơn với từng người dân, từng doanh nghiệp và từng cộng đồng còn ở phía sau của tiến trình số hóa", Phó thủ tướng nhấn mạnh.

Để trở thành trung tâm tài chính số của châu Á - Thái Bình Dương và thế giới, ASEAN không chỉ cần kết nối thị trường mà phải tiến tới kết nối hệ sinh thái công nghệ tài chính.

"Chúng ta sẽ khó có thể xây dựng được một hệ sinh thái công nghệ tài chính lớn mạnh nếu bị chia cắt bởi những 'ốc đảo dữ liệu', những tiêu chuẩn thiếu tương thích hay những khoảng trống về niềm tin và quản trị", Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nói.

Từ đó, Phó Thủ tướng đề xuất ASEAN cùng xây dựng một hệ sinh thái Fintech mở, an toàn, minh bạch, bao trùm và bền vững; trong đó "mở" để kết nối, "an toàn" để phát triển, "minh bạch" để tạo dựng niềm tin, "bao trùm" để không ai bị bỏ lại phía sau và "bền vững" để có khả năng chống chịu trước các biến động.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ASEAN cần đẩy mạnh kết nối hạ tầng và đồng bộ tiêu chuẩn, mở rộng kết nối thanh toán xuyên biên giới thế hệ mới từ thanh toán QR và giao dịch bán lẻ sang thanh toán thời gian thực, tài chính nhúng, tiêu chuẩn Open API và cơ chế phối hợp phòng chống gian lận tài chính trên phạm vi toàn khu vực.

Bên cạnh đó, khu vực cần xây dựng khung pháp lý minh bạch, ổn định và cân bằng để thúc đẩy các công nghệ mới như AI, blockchain phát triển, đồng thời kiểm soát hiệu quả các rủi ro đối với hệ thống tài chính và người sử dụng. ASEAN cũng cần nghiên cứu khả năng hình thành cơ chế "ASEAN Fintech Sandbox" cấp khu vực nhằm hỗ trợ các giải pháp công nghệ tài chính xuyên biên giới được thử nghiệm trong môi trường an toàn và có kiểm soát.

Phó thủ tướng cũng nhấn mạnh yêu cầu mở rộng hợp tác công - tư, trong đó Chính phủ đóng vai trò kiến tạo thể chế, doanh nghiệp dẫn dắt đổi mới sáng tạo, các định chế tài chính hỗ trợ nguồn lực và các quỹ đầu tư mở rộng không gian phát triển.

"Thành công của hệ sinh thái công nghệ tài chính không nằm ở việc có thêm bao nhiêu ứng dụng hay bao nhiêu kỳ lân công nghệ được tạo ra, mà ở việc người dân và doanh nghiệp ASEAN có được tiếp cận, sử dụng và hưởng lợi công bằng từ các thành quả đó hay không. Đây mới là thước đo thực chất của thành công", Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định.