ASEAN tự cường và đoàn kết trong một thế giới đang thay đổi

Hai diễn giả chính của phiên làm việc này là: Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Mạnh Cường; Tiến sĩ Marty Natalegawa, nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia.

Phiên toàn thể “Tự cường và đoàn kết trong một thế giới đang thay đổi”

Mở đầu phiên thảo luận, Tiến sĩ Marty Natalegawa, nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia cho rằngASEAN không thể thụ động mà phải liên tục nỗ lực duy trì vai trò thông qua các sáng kiến ngoại giao, tận dụng sự đa dạng trong khu vực để tạo nên nguồn sức mạnh bền vững thay vì để bị chia tách.

Hiệp hội cần tiếp tục phát huy vai trò chủ động, không chỉ thích ứng với biến động mà còn phải có năng lực dự báo và định hình môi trường chiến lược.

Để chủ động quản lý các vấn đề khu vực, Tiến sĩ Marty Natalegawa đề xuất ASEAN cần có một khuôn khổ an ninh toàn diện. Thông qua duy trì đối thoại và hợp tác, ASEAN có thể tiếp tục mở rộng “vòng tròn hữu nghị”, củng cố ổn định chiến lược và khẳng định vai trò độc lập trong một thế giới đang biến động nhanh chóng.

Tiến sĩ Marty Natalegawa, nguyên Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia phát biểu tại phiên toàn thể

Tại phiên thảo luận, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Mạnh Cường tập trung phân tích khái niệm “tự cường hợp tác” sau khi đặt ra câu hỏi: “Điều gì tạo nên sức mạnh tự cường của một quốc gia?”.

Theo Thứ trưởng, thế giới đang phải đối mặt với nghịch lý khi càng kết nối sâu rộng thì các quốc gia càng dễ bị tổn thương hơn. Nhìn từ đại dịch Covid-19, đứt gãy chuỗi cung ứng cho đến các công cụ thuế quan và sự phát triển của khoa học công nghệ, có thể thấy rằng những yếu tố từng tạo ra sự kết nối, nhưng nếu không được quản trị, quản lý hiệu quả thì có nguy cơ biến thành rủi ro.

Thứ trưởng cho rằng nghịch lý này không phủ nhận giá trị của quá trình hội nhập nhưng lại đòi hỏi ASEAN phải nhìn lại khái niệm tự cường trong bối cảnh mới. Đó là tự cường không phải là chúng ta tự tách biệt, tự khép kín mà là phát triển nội lực, đồng thời mở rộng kết nối và xây dựng các mạng lưới hợp tác đa dạng hơn.

“Tự cường và hợp tác luôn song hành với nhau”, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường nhấn mạnh, đồng thời khẳng định chất lượng hợp tác cần được đặt lên hàng đầu, thay vì chỉ tập trung vào số lượng cơ chế được thiết lập.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Mạnh Cường phát biểu tại phiên toàn thể

Theo Thứ trưởng, các mạng lưới hợp tác cũng cần được mở rộng theo hướng đa tầng nấc và bao trùm, trong đó cần có sự tham gia của doanh nghiệp, viện nghiên cứu, chính quyền địa phương, thanh niên và các tổ chức chính trị - xã hội.

Đồng thời, các quốc gia cũng cần chủ động hơn trong việc tham gia định hình chương trình nghị sự, tích cực đóng góp vào các nỗ lực gìn giữ hòa bình, ổn định cũng như thúc đẩy hợp tác khu vực.

Trong phần thảo luận sâu tại phiên làm việc, Giáo sư Tetsuya Watanabe, Chủ tịch Viện Nghiên cứu Kinh tế ASEAN và Đông Á (ERIA) nhận định những biến động liên tiếp của kinh tế và chính trị thế giới thời gian qua đã cho thấy mức độ dễ tổn thương ngày càng lớn của các nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài.

Do đó, ASEAN cần có cách tiếp cận mới đối với phát triển kinh tế, trong đó tăng cường hợp tác công nghiệp ở cấp độ khu vực cần được xem là một ưu tiên.

Giáo sư Tetsuya Watanabe nhấn mạnh khả năng tự cường phải được xây dựng trên sự bổ trợ giữa các nền kinh tế thành viên, đồng thời nhấn mạnh các tiểu vùng như Mekong có thể trở thành động lực tăng trưởng mới thông qua kết nối hạ tầng, phối hợp chính sách và củng cố chuỗi cung ứng.