Bắc Ninh: Đồng hành với nông dân xây dựng chuỗi nông sản an toàn

Chuyển biến từ nhận thức đến hành động

Nếu như trước đây nhiều hộ nông dân vùng sản xuất rau an toàn xã Liên Bão sản xuất chủ yếu dựa trên kinh nghiệm thì nay đã thay đổi bằng việc ghi chép nhật ký điện tử, sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc bảo vệ thực vật sinh học và thực hiện truy xuất nguồn gốc bằng mã QR.

Việc tuân thủ quy trình sản xuất an toàn không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng. Nhờ đó, giá trị kinh tế từ sản xuất rau an toàn cao hơn đáng kể so với phương thức canh tác truyền thống.

Mô hình trồng vải thiều của ông Trần Văn Bốn, thôn Bến Huyện (xã Nam Dương).

Việc áp dụng các biện pháp sản xuất an toàn sinh học tại vùng vải thiều xã Nam Dương cũng đang mang lại hiệu quả rõ nét. Nông dân từng bước thay đổi tập quán canh tác, chú trọng sử dụng vật tư nông nghiệp đúng quy định, ghi chép nhật ký sản xuất và thực hiện các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, qua đó tạo thuận lợi trong kết nối tiêu thụ với các doanh nghiệp, hệ thống siêu thị và sàn thương mại điện tử.

Ông Trần Văn Bốn, thôn Bến Huyện (xã Nam Dương) cho biết: “Trước đây gia đình ông chủ yếu chăm sóc 0,5 ha vải thiều theo kinh nghiệm và các phương pháp truyền thống nên sản lượng, chất lượng quả đạt thấp. Gần đây, được Hội Nông dân hướng dẫn áp dụng quy trình sản xuất an toàn, chất lượng quả ổn định hơn, mẫu mã đẹp, đồng đều, đầu ra thuận lợi. Mặc dù thời tiết năm nay ảnh hưởng đến năng suất chung, vườn vải của gia đình vẫn ước đạt khoảng 4 tấn quả và đã có thương lái, doanh nghiệp đến đặt mua từ sớm, giá thành cao nên hiệu quả”.

Không chỉ có trồng trọt, nhiều mô hình chăn nuôi, nuôi thủy sản theo tiêu chuẩn VietGAP trên địa bàn tỉnh cũng phát huy hiệu quả. Tiêu biểu là Hợp tác xã Nông nghiệp và Dịch vụ tổng hợp nuôi trồng thủy sản Chiến Thắng, thôn Kiều Lương (xã Phù Lãng) với 17 thành viên tham gia nuôi cá lồng trên sông với quy mô hơn 400 lồng. Nhờ áp dụng nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật, mỗi năm hợp tác xã cung ứng ra thị trường từ 600 -700 tấn thủy sản chất lượng cao, doanh thu đạt hơn 40 tỷ đồng.

Theo ông Vũ Văn Chiến, Giám đốc Hợp tác xã, mô hình nuôi cá theo tiêu chuẩn VietGAP giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và giá trị kinh tế. Đồng thời, việc kiểm soát tốt môi trường nuôi cũng góp phần hạn chế dịch bệnh, giảm chi phí sản xuất.

Hướng tới xây dựng chuỗi giá trị nông sản an toàn

Những kết quả đạt được cho thấy sự thay đổi tích cực trong nhận thức và phương thức sản xuất của nông dân. Trong đó, phong trào “Nông dân nói không với thực phẩm bẩn” được triển khai sâu rộng đã góp phần hình thành tư duy liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu của thị trường.

Tuy nhiên, quá trình phát triển sản xuất nông sản an toàn vẫn còn những khó khăn nhất định. Quy mô sản xuất của nhiều hộ còn nhỏ lẻ, chi phí đầu tư cho hệ thống truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn chất lượng còn cao.

Trong khi đó, thị trường tiêu thụ sản phẩm an toàn chưa thực sự ổn định do một bộ phận người tiêu dùng vẫn ưu tiên yếu tố giá cả hơn chất lượng và nguồn gốc sản phẩm.

Đến năm 2030, toàn tỉnh phấn đấu trên 95% hội viên nông dân, chủ thể Chương trình Mỗi xã một sản phẩm và thành viên hợp tác xã được tập huấn kiến thức về an toàn thực phẩm; hỗ trợ ít nhất 50 hợp tác xã và 198 tổ hợp tác sản xuất, kinh doanh theo tiêu chuẩn chất lượng; hình thành tối thiểu 10 hợp tác xã tham gia hiệu quả chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn.

Để tháo gỡ những khó khăn trên, Hội Nông dân tỉnh đang tập trung triển khai Đề án “Tuyên truyền, vận động, hướng dẫn nông dân sản xuất, kinh doanh nông sản, thực phẩm an toàn vì sức khỏe cộng đồng giai đoạn 2026 - 2030” trên địa bàn tỉnh với nhiều mục tiêu cụ thể.

Đến năm 2030, toàn tỉnh phấn đấu trên 95% hội viên nông dân, chủ thể Chương trình Mỗi xã một sản phẩm và thành viên hợp tác xã được tập huấn kiến thức về an toàn thực phẩm; hỗ trợ ít nhất 50 hợp tác xã và 198 tổ hợp tác sản xuất, kinh doanh theo tiêu chuẩn chất lượng; hình thành tối thiểu 10 hợp tác xã tham gia hiệu quả chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn.

Theo ông Nguyễn Hoàng Trung, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh, để hiện thực hóa các mục tiêu trên, Hội sẽ tập trung triển khai đồng bộ nhóm giải pháp hỗ trợ nông dân phát triển nông nghiệp xanh và tuần hoàn, áp dụng quy trình thực hành sản xuất tốt và vệ sinh an toàn thực phẩm. Trong đó, chú trọng công tác phối hợp tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nâng cao nhận thức, kiến thức về sản xuất, bảo quản, chế biến, kinh doanh nông sản, thực phẩm an toàn. Từ đó nâng cao ý thức chấp hành chủ trương, chính sách, pháp luật về an toàn thực phẩm cho hội viên, nông dân.

Tăng cường tư vấn, hướng dẫn, hỗ trợ hội viên, nông dân, tổ hợp tác, hợp tác xã nông nghiệp. Nhân rộng các mô hình sản xuất xanh, hữu cơ, tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao, công nghệ sinh học, VietGAP, GlobalGAP, HACCP trong trồng trọt, chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản. Đồng thời, đẩy mạnh xây dựng các mô hình tự giám sát cộng đồng nhằm kiểm soát chặt chẽ chất lượng từ khâu sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm.

Thông qua Đề án, vai trò của tổ chức Hội trong công tác bảo đảm an toàn thực phẩm tiếp tục được nâng cao, góp phần thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.