Căn bệnh khiến người đàn ông 38 tuổi đổ gục rồi ra đi trong đau xót

Người đàn ông 38 tuổi là giáo viên ở TP.HCM, vừa lập gia đình. Trong một lần khám sức khỏe định kỳ tại cơ quan, anh được bác sĩ phát hiện tăng huyết áp và khuyên nên theo dõi, điều trị sớm. Mới ngoài ba mươi, anh cho rằng mình vẫn khỏe mạnh, sinh hoạt bình thường nên chủ quan bỏ qua những cảnh báo ban đầu.

Tối hôm đó, anh ăn cơm cùng gia đình, trò chuyện rồi đứng dậy ra trước hiên nhà ngồi nghỉ vì cảm thấy hơi mệt. Không ai nghĩ đó lại là những phút cuối cùng. Chỉ ít phút sau, anh bất ngờ gục xuống. Người thân hoảng loạn gọi cấp cứu trong tiếng khóc và sự bàng hoàng.

Khi ê-kíp cấp cứu đến nơi, bệnh nhân đã ngưng tim. Các nhân viên y tế lập tức thay nhau ép tim liên tục suốt khoảng 40 phút, bóp bóng hỗ trợ hô hấp, dùng thuốc cấp cứu và cố gắng giành lại sự sống cho người bệnh. Nhưng sau tất cả nỗ lực, phép màu không xảy ra.

Tăng huyết áp thường không gây đau đớn hay biểu hiện rõ rệt, khiến nhiều người lầm tưởng mình vẫn khỏe mạnh. Nhưng chính sự chủ quan đó đôi khi lại dẫn đến những biến cố không còn cơ hội sửa chữa.

Ê-kíp tiến hành bóp bóng, ép tim cho nam giáo viên tại nhà. Ảnh: BSCC.

Tăng huyết áp đang trở thành gánh nặng toàn cầu

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tăng huyết áp là tình trạng áp lực của dòng máu tác động lên thành mạch ở mức cao kéo dài, thường được xác định khi huyết áp từ 140/90 mmHg trở lên. Đây là bệnh lý rất phổ biến nhưng cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ nghiêm trọng nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời.

Theo ước tính đến năm 2024, có khoảng 1,4 tỷ người trưởng thành trong độ tuổi 30-79 trên thế giới sống chung với tăng huyết áp, tương đương khoảng một phần ba dân số ở nhóm tuổi này. Đáng chú ý, phần lớn người bệnh tập trung tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình, nơi điều kiện chăm sóc y tế và khả năng tiếp cận điều trị còn hạn chế.

Tăng huyết áp là tình trạng áp lực của dòng máu tác động lên thành mạch ở mức cao kéo dài. Ảnh: Freepik.

Không chỉ số ca mắc ngày càng gia tăng, tăng huyết áp còn nguy hiểm bởi tính chất âm thầm. Ước tính có khoảng 600 triệu người trưởng thành bị tăng huyết áp nhưng không hề biết mình mắc bệnh. Trong khi đó, dù khoảng 630 triệu người đã được chẩn đoán và điều trị, chỉ khoảng 320 triệu người kiểm soát được huyết áp ở mức ổn định.

Nguy cơ mắc bệnh chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố khác nhau. Tuổi tác càng cao, thành mạch càng giảm độ đàn hồi khiến huyết áp dễ tăng hơn. Yếu tố di truyền cũng đóng vai trò nhất định khi người có cha mẹ hoặc người thân mắc tăng huyết áp thường có nguy cơ cao hơn.

Bên cạnh đó, lối sống hiện đại góp phần khiến bệnh ngày càng phổ biến. Chế độ ăn nhiều muối, nhiều chất béo, ít rau xanh và trái cây, lười vận động, hút thuốc, uống nhiều rượu bia, thừa cân hoặc béo phì đều có thể làm tăng áp lực lên hệ tim mạch theo thời gian. Ngoài ra, ô nhiễm không khí cũng được xem là một yếu tố môi trường liên quan đến tăng huyết áp và các bệnh tim mạch.

Điều gì xảy ra khi không kiểm soát huyết áp?

Điều đáng lo là phần lớn người bị tăng huyết áp không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, khi huyết áp tăng quá cao, người bệnh có thể xuất hiện đau đầu dữ dội, đau ngực, chóng mặt, khó thở, buồn nôn, nhìn mờ hoặc tim đập bất thường. Các chuyên gia cho biết đo huyết áp định kỳ vẫn là cách đơn giản và quan trọng nhất để phát hiện sớm bệnh lý này.

Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ, trong nhiều trường hợp, tăng huyết áp âm thầm gây tổn thương cơ thể suốt nhiều năm mà không tạo ra biểu hiện rõ rệt. Nếu không được kiểm soát, bệnh có thể kéo theo hàng loạt biến chứng nguy hiểm.

Huyết áp cao làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim. Ảnh: Freepik.

Huyết áp cao làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim khi các động mạch nuôi tim bị hẹp hoặc tắc nghẽn, cản trở dòng máu đến cơ tim. Tình trạng này cũng có thể dẫn đến đột quỵ do mạch máu não bị vỡ hoặc bị chặn dòng lưu thông máu và oxy.

Khi phải liên tục bơm máu dưới áp lực cao, tim sẽ phải hoạt động quá sức trong thời gian dài. Điều này khiến cơ tim dày lên, tim to ra và cuối cùng có thể dẫn đến suy tim.

Không chỉ ảnh hưởng đến tim mạch, tăng huyết áp còn gây tổn thương các mạch máu quanh thận, làm suy giảm khả năng lọc máu và tăng nguy cơ suy thận. Các mạch máu trong mắt cũng có thể bị tổn thương, dẫn đến suy giảm thị lực.

Ngoài ra, huyết áp cao còn liên quan đến rối loạn chức năng tình dục, bao gồm rối loạn cương ở nam giới và giảm ham muốn ở phụ nữ. Về lâu dài, bệnh thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch, khiến mảng bám tích tụ trong lòng mạch và làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch nguy hiểm.

Cách kiểm soát huyết áp

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ, dù ở bất kỳ độ tuổi nào, mỗi người đều có thể bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày để duy trì huyết áp ở mức khỏe mạnh và giảm nguy cơ biến chứng tim mạch.

Nhiều trường hợp tăng huyết áp có thể cải thiện đáng kể nếu điều chỉnh lối sống đúng cách. Việc duy trì vận động thể chất đều đặn khoảng 30 phút mỗi ngày, ít nhất 5 ngày mỗi tuần không chỉ giúp kiểm soát huyết áp mà còn hỗ trợ cải thiện tuần hoàn và giảm áp lực lên tim. Bên cạnh đó, chế độ ăn lành mạnh với nhiều rau xanh, trái cây, hạn chế muối, thực phẩm chế biến sẵn và rượu bia cũng đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định huyết áp.

Các chuyên gia cũng khuyến cáo nên duy trì cân nặng hợp lý, tránh hút thuốc và chủ động kiểm soát căng thẳng kéo dài, bởi stress liên tục có thể khiến huyết áp tăng cao hơn theo thời gian. Những thói quen này không chỉ giúp phòng ngừa tăng huyết áp mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch lâu dài.

Tuy nhiên, thay đổi lối sống không phải lúc nào cũng đủ. Với một số trường hợp, đặc biệt khi huyết áp tăng cao kéo dài hoặc đã xuất hiện biến chứng, người bệnh vẫn cần sử dụng thuốc theo chỉ định để kiểm soát huyết áp ổn định. Vì vậy, những người nghi ngờ mình bị tăng huyết áp hoặc đã được chẩn đoán nhưng chưa kiểm soát tốt bệnh nên chủ động trao đổi với nhân viên y tế để được theo dõi và điều trị phù hợp.