Cảnh giác đúng mức với dịch bệnh Ebola

BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền - Giám đốc Trung tâm Phòng, chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương tư vấn cho người dân.

Theo BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng, chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, Ebola là bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao. Tuy nhiên, đến thời điểm được đề cập trong tài liệu chuyên môn, Việt Nam chưa ghi nhận ca mắc Ebola nào. Nguy cơ Ebola bùng phát thành đại dịch toàn cầu như Covid-19 được đánh giá là rất thấp.

Lý do quan trọng là cơ chế lây truyền của Ebola khác với Covid-19. Ebola không phải bệnh lây truyền qua đường không khí như Covid-19 hay sởi. Virus chủ yếu lây khi tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch cơ thể của người bệnh đang có triệu chứng, như chất nôn, nước bọt, mồ hôi, nước tiểu, tiêu chảy... Người đang trong thời gian ủ bệnh nhưng chưa có biểu hiện thường không phải là nguồn lây.

Chính đặc điểm lây truyền này khiến Ebola khó lan rộng như các bệnh lây qua đường hô hấp. Do đó, nguy cơ tạo thành một đại dịch toàn cầu lan nhanh như Covid-19 thấp hơn nhiều.

Tuy vậy, nói Ebola khó trở thành đại dịch như Covid-19 không có nghĩa là có thể xem nhẹ. Đây vẫn là bệnh nguy hiểm, có thể diễn tiến nặng và gây tử vong nếu không được phát hiện, cách ly, điều trị hỗ trợ tích cực đúng thời điểm. Ở những khu vực có hệ thống y tế hạn chế, điều kiện kiểm soát nhiễm khuẩn khó khăn, tập quán chăm sóc người bệnh hoặc mai táng có tiếp xúc trực tiếp với thi thể, Ebola có thể bùng phát thành các ổ dịch nghiêm trọng.

Các triệu chứng ban đầu của Ebola cũng dễ gây nhầm lẫn. Giai đoạn đầu, người bệnh có thể sốt cao, đau đầu, đau mỏi cơ, mệt lả, đau họng. Đây là những biểu hiện rất giống nhiều bệnh nhiễm virus thông thường hoặc một số bệnh sốt cấp tính khác. Sau vài ngày, bệnh có thể diễn tiến nặng hơn với nôn, tiêu chảy, đau bụng, phát ban, xuất huyết dưới da, chảy máu chân răng hoặc xuất huyết tiêu hóa.

Vì vậy, theo BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền, chìa khóa để nhận biết nguy cơ không chỉ nằm ở triệu chứng, mà nằm ở yếu tố dịch tễ. Nếu một người có các dấu hiệu sốt, mệt mỏi, đau đầu, nôn, tiêu chảy, xuất huyết, đồng thời vừa trở về từ vùng có dịch Ebola trong vòng 21 ngày, cần đến ngay cơ sở y tế và khai báo trung thực lịch trình di chuyển, nơi lưu trú, người đã tiếp xúc. Người dân không nên tự chẩn đoán Ebola chỉ dựa vào triệu chứng sốt hoặc mệt mỏi, bởi các biểu hiện ban đầu có thể giống nhiều bệnh lý khác đang lưu hành tại Việt Nam.

Yếu tố khai báo trung thực đặc biệt quan trọng. Khi người bệnh khai báo sớm, cơ sở y tế có thể chủ động phân luồng, cách ly, lấy mẫu xét nghiệm, chăm sóc an toàn và triển khai các biện pháp phòng chống dịch phù hợp.

Các chuyên gia khuyến cáo, phòng bệnh Ebola trước hết vẫn dựa vào các nguyên tắc cơ bản nhưng rất quan trọng. Người dân cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống, ăn chín uống sôi, tránh tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể của người đang nghi mắc bệnh. Không tiếp xúc với động vật hoang dã hoặc xác động vật không rõ nguyên nhân chết, đặc biệt tại các khu vực đang có cảnh báo dịch.

Đối với người đi lại, làm việc, học tập hoặc trở về từ vùng có dịch, cần chủ động theo dõi sức khỏe trong 21 ngày. Nếu xuất hiện sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, nôn, tiêu chảy, phát ban hoặc xuất huyết, cần liên hệ ngay cơ sở y tế, hạn chế tiếp xúc với người khác và khai báo đầy đủ yếu tố dịch tễ. Việc đến cơ sở y tế đúng lúc không chỉ giúp bảo vệ bản thân mà còn giúp bảo vệ gia đình và cộng đồng.