Chiến sự Iran làm gián đoạn kế hoạch bàn giao Tomahawk cho Nhật Bản

Tên lửa hành trình Tomahawk được phóng từ tàu ngầm USS Florida ở ngoài khơi Bahamas. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN

Theo Financial Times ngày 24/5, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth đã thông báo vấn đề này với Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Shinjiro Koizumi trong cuộc điện đàm diễn ra hồi đầu tháng 5. Một số nguồn tin cho biết việc trì hoãn có thể kéo dài thêm tới hai năm so với kế hoạch ban đầu.

Tokyo trước đó dự kiến nhận hai đợt bàn giao, mỗi đợt 200 tên lửa Tomahawk, vào trước tháng 4/2028. Đây là lần đầu tiên Nhật Bản mua loại tên lửa này, theo hợp đồng trị giá 2,35 tỷ USD ký năm 2024 nhằm tăng cường năng lực phòng thủ và khả năng phản công tầm xa.

Tomahawk có tầm bắn khoảng 1.600 km, được xem là một trong những trụ cột trong chiến lược nâng cao năng lực răn đe của Nhật Bản. Trong nhiều năm qua, Washington cũng liên tục thúc giục Tokyo gia tăng chi tiêu quốc phòng và mở rộng vai trò an ninh trong khu vực.

Tuy nhiên, chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran đã khiến kho dự trữ tên lửa của nước này suy giảm mạnh. Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), Mỹ đã sử dụng hơn 1.000 tên lửa Tomahawk trong khoảng 5 tuần tác chiến chống Iran, trong khi lượng tồn kho trước chiến sự chỉ khoảng 3.100 quả.

CSIS cho biết quá trình sản xuất và bàn giao Tomahawk cho quân đội Mỹ thường mất khoảng 4 năm kể từ khi Quốc hội Mỹ phê duyệt ngân sách. Điều này khiến việc bổ sung kho dự trữ trở thành ưu tiên cấp bách đối với Lầu Năm Góc.

Financial Times trước đó cũng đưa tin Mỹ đã cảnh báo một số đồng minh châu Âu như Anh và Ba Lan về nguy cơ chậm bàn giao các hệ thống vũ khí do nhu cầu tái bổ sung kho dự trữ sau chiến dịch tại Trung Đông.

Việc trì hoãn bàn giao Tomahawk sẽ tác động đáng kể tới chiến lược an ninh của Nhật Bản. Bà Yuki Tatsumi thuộc Viện An ninh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (Mỹ) nhận định kế hoạch quốc phòng hiện nay của Tokyo được xây dựng dựa trên giả định rằng các tên lửa này sẽ được bàn giao đúng hạn.

Theo bà Tatsumi, Nhật Bản đang trong quá trình cập nhật chiến lược an ninh quốc gia và thậm chí còn xem xét mở rộng thêm việc mua Tomahawk. Việc trì hoãn có thể gây nhiều thách thức cho kế hoạch nâng cao năng lực răn đe của nước này.

Trong khi đó, ông Kenji Minemura của Viện Nghiên cứu Toàn cầu Canon (Nhật Bản) cho rằng Tomahawk đóng vai trò trung tâm trong nỗ lực thu hẹp khoảng cách tên lửa với Trung Quốc, quốc gia hiện sở hữu hơn 2.000 tên lửa tầm xa.

Các chuyên gia nhận định việc chậm bàn giao Tomahawk có thể buộc Tokyo phải đẩy nhanh phát triển các dòng tên lửa nội địa như Type 12 tầm xa hoặc tên lửa lượn siêu thanh HVGP nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung từ Mỹ.

Diễn biến này cũng làm gia tăng lo ngại tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương về việc Mỹ phải điều chuyển vũ khí từ châu Á sang Trung Đông trong chiến sự Iran, bao gồm cả tên lửa đánh chặn cho hệ thống phòng thủ THAAD triển khai tại Hàn Quốc.

Ông Zack Cooper của Viện Doanh nghiệp Mỹ nhận định dù Washington nhiều lần khẳng định châu Á là ưu tiên chiến lược, thực tế hiện nay cho thấy Trung Đông đang được ưu tiên hơn. Theo ông, các đồng minh châu Á sẽ còn chịu ảnh hưởng từ cuộc chiến Iran trong thời gian dài do năng lực sản xuất đạn dược của Mỹ cần nhiều năm để phục hồi.