Chuyển đổi số mở lối cho nông nghiệp xanh

Nhiều mô hình sản xuất rau VietGAP ở Hà Nội đã sử dụng hệ thống máy đo thời tiết. Ảnh: KNHN

Khi nông dân bước vào “kỷ nguyên số”

Tại Hà Nội, chuyển đổi số trong nông nghiệp đang được triển khai mạnh mẽ, trở thành động lực thúc đẩy sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, gia tăng giá trị nông sản và nâng cao thu nhập cho người dân. Một trong những mô hình tiêu biểu là Hợp tác xã Bảo tồn và Phát triển Dược liệu Sóc Sơn (xã Trung Giã). Việc áp dụng mã QR truy xuất nguồn gốc cho từng sản phẩm đã giúp Hợp tác xã mở rộng thị trường, tiếp cận đối tác và nâng cao giá trị sản phẩm.

Theo Giám đốc Hợp tác xã Nguyễn Thanh Tuyền, công nghệ không chỉ giúp tiêu thụ sản phẩm hiệu quả hơn mà còn tạo niềm tin với khách hàng thông qua dữ liệu minh bạch. “Nông dân giờ đây có thể chứng minh chất lượng sản phẩm bằng dữ liệu cụ thể, từ đó nâng cao vị thế trong đàm phán giá và giảm phụ thuộc vào trung gian”, bà Nguyễn Thanh Tuyền chia sẻ.

Không chỉ với dược liệu, nhiều mô hình sản xuất rau sạch tại Hà Nội cũng cho thấy hiệu quả rõ nét từ chuyển đổi số. Hợp tác xã Rau quả sạch Chúc Sơn là một ví dụ điển hình. Giám đốc Hợp tác xã Rau quả sạch Chúc Sơn (phường Chương Mỹ) Hoàng Văn Thám cho biết, với diện tích gần 18ha, trong đó hơn 12ha đạt tiêu chuẩn VietGAP và 5ha đạt chuẩn GlobalGAP, mô hình đang mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Điểm nổi bật là toàn bộ quy trình sản xuất được số hóa thông qua phần mềm FACEFARM. Từ khâu gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch đến đóng gói đều được quản lý chặt chẽ trên nền tảng số. Hợp tác xã cũng đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt tự động, nhà màng thông minh và trạm quan trắc thời tiết iMetos 3.3 AG để kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm cùng các yếu tố môi trường. Nhờ ứng dụng công nghệ, năng suất và chất lượng sản phẩm được nâng lên đáng kể, đồng thời giúp giảm chi phí sản xuất, tiết kiệm nước và phân bón.

“Chuyển đổi số giúp sản phẩm rau của Hợp tác xã đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của hệ thống siêu thị lớn tại Hà Nội. Hiện mỗi ngày, Hợp tác xã cung ứng khoảng 3 tấn rau ra thị trường, doanh thu đạt hàng chục tỷ đồng mỗi năm, tạo việc làm ổn định cho hàng trăm lao động địa phương. Quan trọng hơn, chuyển đổi số đang hình thành tư duy sản xuất mới cho nông dân: Sản xuất xanh, sạch, minh bạch, hướng tới thị trường”, ông Hoàng Văn Thám nhấn mạnh.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, đến nay, toàn thành phố đã xây dựng được 406 mô hình nông nghiệp công nghệ cao, gồm 262 mô hình trồng trọt, 119 mô hình chăn nuôi và 25 mô hình thủy sản. Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã trên địa bàn thành phố đã tham gia các hệ thống điện tử ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng mã QR để truy xuất nguồn gốc và đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử.

Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Kim Phúc nhận định, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo chính là “động lực then chốt”, là con đường tất yếu để nông nghiệp Việt Nam bước sang giai đoạn phát triển mới - hiệu quả hơn, minh bạch hơn và bền vững hơn.

Hướng tới nền nông nghiệp xanh

Trong chiến lược phát triển đến năm 2030, Hà Nội đặt mục tiêu xây dựng ít nhất 10 vùng nông nghiệp công nghệ cao tập trung, số hóa 100% vùng sản xuất và hình thành trung tâm dữ liệu nông nghiệp của thành phố. Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho rằng, nếu thực hiện đúng lộ trình, Hà Nội sẽ có nền tảng để trở thành trung tâm nông nghiệp đô thị hiện đại của miền Bắc, hướng tới mô hình xanh, thông minh, có khả năng cạnh tranh trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Hà Nội cần tiếp tục đẩy mạnh số hóa dữ liệu đất đai, cây trồng, vật nuôi và thủy sản; kết nối cơ sở dữ liệu ngành với hệ thống quốc gia nhằm phục vụ công tác quản lý, điều hành cũng như hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân và doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, thành phố tập trung thúc đẩy xúc tiến thương mại số, hỗ trợ các sản phẩm chủ lực và sản phẩm OCOP lên các sàn thương mại điện tử nhằm mở rộng đầu ra cho nông sản.

Giám đốc Trung tâm Phát triển nông thôn (Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và môi trường) Phạm Duy Khánh cho rằng, cần sớm xây dựng ngân hàng dữ liệu quốc gia về nông nghiệp số, phát triển hệ thống quan trắc và giám sát tích hợp, đồng thời đào tạo đội ngũ chuyên gia công nghệ am hiểu đặc thù sản xuất nông nghiệp. Đặc biệt, việc nâng cao kỹ năng số cho nông dân cần được triển khai thông qua các mô hình điểm, giúp người dân trực tiếp trải nghiệm hiệu quả trước khi nhân rộng.

Có thể thấy, chuyển đổi số trong nông nghiệp không chỉ đơn thuần là đưa máy móc hay phần mềm vào sản xuất mà còn là quá trình thay đổi tư duy quản lý và phương thức tiếp cận thị trường của người nông dân. Khi công nghệ được ứng dụng đúng hướng, nông nghiệp Việt Nam sẽ có cơ hội bứt phá theo hướng hiện đại, minh bạch, hiệu quả và thân thiện với môi trường, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho phát triển bền vững trong tương lai.