Công tác tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tại Quảng Ngãi - Bài 1: Nghĩa tình trên đất bạn

Giữa những cánh rừng sâu hun hút ở các tỉnh Nam Lào và Đông Bắc Campuchia, những người lính Đội K53, Phòng Chính trị, Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi vẫn âm thầm bước tiếp hành trình đặc biệt: Tìm kiếm, quy tập và đưa các anh hùng liệt sĩ Quân tình nguyện, chuyên gia Việt Nam hy sinh qua các thời kỳ chiến tranh trở về đất mẹ.

Trong “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính HCLS” (Chiến dịch 500 ngày đêm), mỗi bước chân của cán bộ, chiến sĩ Đội K53 không chỉ là thực hiện nhiệm vụ mà còn là hành trình của nghĩa tình, trách nhiệm và lòng tri ân sâu nặng đối với những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.

Kể từ khi thành lập năm 1994 đến nay, Đội K53 đã trải qua 32 mùa khô làm nhiệm vụ quốc tế đặc biệt. Hành trình ấy in dấu chân của những người lính Đội K53 trên những vùng đất Attapeu, Sekong, Champasak của Lào hay Ratanakiri của Campuchia, nơi từng diễn ra những trận chiến ác liệt và cũng là nơi nhiều cán bộ, chiến sĩ Quân tình nguyện, chuyên gia Việt Nam mãi mãi nằm lại.

Trong Chiến dịch 500 ngày đêm, nhiệm vụ của Đội K53 càng nặng nề hơn khi thông tin về mộ liệt sĩ ngày càng ít, địa hình thay đổi, nhân chứng ngày càng mỏng dần theo năm tháng. Nhưng với những người lính quy tập, “còn thông tin là còn tìm kiếm”.

Đội K53 nỗ lực thực hiện nhiệm vụ quy tập hài cốt liệt sĩ bất kể ngày đêm.

Trung tá QNCN Trần Đức Độ, Phân đội trưởng Phân đội 1, Đội K53, chia sẻ: “Có những cuộc tìm kiếm kéo dài hàng chục năm như trường hợp tìm kiếm 5 liệt sĩ tại huyện Mounlapamok, tỉnh Champasak. Từ năm 1995 đến 2015, qua nhiều đợt khảo sát, nhiều đoàn cựu chiến binh quay lại chiến trường xưa phối hợp cùng với Đội quy tập và các nhân chứng mới xác định tìm được đầy đủ các liệt sĩ”.

Đại úy QNCN Trần Viết Định, người có hơn 15 năm gắn bó với công việc quy tập HCLS, tâm sự: “Có những ngày đơn vị đào bới liên tục giữa nắng gắt nhưng vẫn không thấy dấu vết nào. Thông tin về mộ liệt sĩ giờ ngày càng ít. Nhiều khu vực phải tổ chức đào tìm liên tục nhiều ngày mới có kết quả. Nhưng với anh em chúng tôi, còn thông tin là còn tìm kiếm. Công việc của mỗi cán bộ, chiến sĩ Đội K53 không chỉ đòi hỏi sức khỏe mà còn cần sự kiên trì đặc biệt. Những chiếc cuốc, xẻng, xà beng sau nhiều tháng sử dụng mòn vẹt, gãy cán rồi lại được hàn nối để tiếp tục đồng hành với người lính giữa rừng sâu”.

Để thực hiện tốt nhiệm vụ ở nước bạn, Đội K53 đã chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ trước mỗi lần xuất quân. Hạ sĩ A Thiên, một trong những chiến sĩ trẻ lần đầu tham gia nhiệm vụ đặc biệt, không giấu được niềm xúc động trước ngày lên đường: “Chúng tôi được học tiếng nước bạn, được quán triệt về kỷ luật, phong tục, tập quán của bạn để hoàn thành tốt nhiệm vụ. Ai cũng mong tìm được nhiều HCLS nhất để đưa các bác, các chú trở về Tổ quốc”.

Trao đổi với chúng tôi về việc thực hiện nhiệm vụ, Đại tá Lê Công Khoa, Đội trưởng Đội K53 cho biết: “Đơn vị luôn đặc biệt coi trọng công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho bộ đội. Xác định nhiệm vụ tìm kiếm HCLS trên đất bạn là thiêng liêng, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc. Cấp ủy, chỉ huy đã quán triệt cho 100% cán bộ, chiến sĩ nhận thức sâu sắc ý nghĩa nhiệm vụ, xác định tốt tinh thần, bảo đảm tốt sức khỏe, ý chí trước khi lên đường làm nhiệm vụ”.

Trong hành trình đi tìm HCLS, sự hỗ trợ của chính quyền, lực lượng chức năng và nhân dân nước bạn Lào, Campuchia có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nhiều năm qua, chính quyền các tỉnh Attapeu, Champasak, Sekong và Ratanakiri luôn tạo điều kiện thuận lợi để Đội K53 thực hiện nhiệm vụ.

Mới đây, tại lễ tiễn, bàn giao, đưa HCLS Quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Campuchia về nước, đã có gần 1.000 người dân địa phương đứng dọc hai bên đường tiễn đưa các liệt sĩ Việt Nam hồi hương. Hình ảnh ấy khiến nhiều cán bộ, chiến sĩ đoàn công tác của tỉnh Quảng Ngãi và Đội K53 không khỏi xúc động.

Đoàn xe đưa hài cốt các anh hùng liệt sĩ về quê hương.

Ông Sok Khoern, người dân thành phố Ban Lung, tỉnh Ratanakiri, chia sẻ: “Tôi rất xúc động khi thấy hài cốt các anh được tìm thấy và được đưa về quê hương. Chúng tôi cầu mong các anh được an nghỉ nơi vĩnh hằng”. Không chỉ người lớn, nhiều học sinh Campuchia cũng tham gia tiễn đưa các liệt sĩ Việt Nam. Em Doem Sonita, học sinh Trường Samdach Me Khon, tỉnh Ratanakiri, bày tỏ: “Chúng con sinh ra trong hòa bình nhưng được học về sự hy sinh của các anh cho nhiệm vụ quốc tế cao cả. Chúng con rất biết ơn và trân trọng”.

Những tình cảm chân thành ấy trở thành nguồn động viên lớn lao để cán bộ, chiến sĩ Đội K53 tiếp tục vượt qua hành trình gian khó. Theo thống kê, mùa khô 2025-2026, Đội K53 đã tìm kiếm, quy tập được 16 HCLS tại Lào và Campuchia. Phía sau những con số ấy là biết bao ngày tháng băng rừng, lội suối; là những đêm ngủ võng giữa rừng sâu; là những lần đào tìm giữa cái nắng bỏng rát hay cơn mưa rừng bất chợt.

Đại tá Mai Kim Bình, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh Quảng Ngãi, Phó trưởng ban Thường trực Ban chỉ đạo 515 tỉnh cho biết: Hành trình tìm kiếm, quy tập HCLS trên đất bạn Lào, Campuchia của Đội K53 không chỉ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng mà còn là hành trình tri ân đầy nghĩa tình đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Trong điều kiện địa hình hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt, xa gia đình và thường xuyên đối mặt với nhiều khó khăn, gian khổ, mỗi cán bộ, chiến sĩ Đội K53 vẫn luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, ý chí quyết tâm và lòng biết ơn sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ.

Hành trình tìm kiếm, quy tập HCLS của Đội K53 sẽ vẫn còn tiếp tục. Trên những cánh rừng xa xôi nơi đất bạn, những người lính thời bình vẫn lặng lẽ đi tìm HCLS bằng tất cả trách nhiệm và lòng tri ân. Mỗi lần tìm thấy một phần HCLS, mỗi lần cầm trên tay một chiếc dép cao su, mảnh tăng võng hay chiếc bi đông còn sót lại giữa đất rừng, với họ không chỉ là hoàn thành nhiệm vụ mà còn là thêm một lần thực hiện tâm nguyện của cả dân tộc: Không có liệt sĩ nào bị lãng quên, không có liệt sĩ nào bị bỏ sót...

(còn nữa)