Đề xuất Chủ tịch TP Hà Nội được quyền thành lập trường ĐH-CĐ: Linh hoạt nhưng cần kiểm soát

Thí sinh tìm hiểu về công tác tuyển sinh năm 2026 của Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch Hà Nội. Ảnh: Đình Tuệ

Những tác động tích cực

Khoản 3, Điều 16 của Luật Thủ đô 2026 nêu rõ: Chủ tịch UBND thành phố có thẩm quyền quyết định thành lập, chia tách, sáp nhập, giải thể, đổi tên, cấp phép hoạt động trường đại học công lập, cao đẳng công lập do thành phố quản lý; cho phép thành lập, chia tách, sáp nhập, giải thể, đổi tên, cấp phép hoạt động trường đại học tư thục, cao đẳng tư thục trên địa bàn thành phố. Nội dung này thu hút sự chú ý của dư luận.

PGS.TS Bùi Thị An – Đại biểu Quốc hội khóa XIII, Chủ tịch Hội Nữ trí thức Hà Nội chia sẻ, Luật Thủ đô 2026 gồm 9 chương, 36 điều, giảm 18 điều so với Luật Thủ đô 2026. Cách tiếp cận mới không đi sâu quy định chi tiết từng nội dung, mà tập trung phân quyền cho thành phố quyết định, tạo không gian tối đa cho sự sáng tạo, tự chủ và tự chịu trách nhiệm của chính quyền Thủ đô, đồng thời tăng cường kiểm soát quyền lực.

Những quy định về phân cấp, phân quyền cho Chủ tịch UBND thành phố trong lĩnh vực giáo dục là bước tiến đáng chú ý, trong đó có quyền thành lập các trường đại học, cao đẳng trực thuộc thành phố quản lý. Việc trao quyền chủ động cho thành phố sẽ giúp Hà Nội linh hoạt hơn trong tổ chức hệ thống giáo dục phù hợp với đặc thù của một đô thị đặc biệt.

Việc giao Chủ tịch UBND thành phố thẩm quyền thành lập trường đại học, cao đẳng công lập do thành phố quản lý và cho phép thành lập các cơ sở đào tạo tư thục, có vốn đầu tư nước ngoài, cũng như các hình thức liên kết đào tạo với cơ sở nước ngoài xuất phát từ nhu cầu mở rộng mạng lưới cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng trên địa bàn diễn ra nhanh, đa dạng, gắn chặt với chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hội nhập quốc tế của Thủ đô.

“Việc phân cấp thẩm quyền này nhằm rút ngắn quy trình hành chính, nâng cao trách nhiệm của địa phương, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu hút đầu tư và phát triển các mô hình đào tạo đa dạng, hiện đại. Đối với các trường có vốn đầu tư nước ngoài trước khi thành lập vẫn phải có ý kiến thống nhất của Bộ GD&ĐT để đảm bảo nguyên tắc quản lý xuyên suốt”, PGS.TS Bùi Thị An nhấn mạnh.

Từ thực tiễn công tác, PGS.TS Trần Thành Nam – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho rằng, chủ trương lần này mang tính khả thi vì như trước đây, một trường đại học nước ngoài muốn vào Hà Nội phải trải qua nhiều công đoạn. Khi TP Hà Nội được trao quyền, tốc độ xét duyệt sẽ nhanh hơn, rút ngắn thời gian cấp phép.

Hà Nội có thể chủ động thiết kế những gói ưu đãi về đất đai, cơ sở hạ tầng để kêu gọi các định chế giáo dục hàng đầu thế giới đến đặt trụ sở. Điều này có thể tạo cơ hội biến Thủ đô thành “điểm đến” giáo dục quốc tế, giữ chân cả nguồn lực học sinh Việt Nam và thu hút sinh viên quốc tế.

Hơn nữa, việc này gắn kết chặt chẽ giữa “cung” giáo dục và “cầu” nhân lực của Thủ đô. Hà Nội có cấu trúc kinh tế đặc thù khi chiếm tỷ trọng lớn về dịch vụ, công nghệ thông tin, tài chính, du lịch, văn hóa... Khi địa phương quản lý, các trường đại học sẽ buộc phải thiết kế chương trình đào tạo theo nhu cầu nguồn nhân lực thực tiễn của thành phố.

Sinh viên Trường Đại học Thủ đô Hà Nội trong lễ trao bằng tốt nghiệp. Ảnh: NTCC

Nhận diện thách thức

Theo PGS.TS Trần Thành Nam, với thẩm quyền quản lý, Hà Nội có thể quy hoạch các trường đại học, cao đẳng mới đặt ngay trong hoặc cạnh các khu công nghệ cao, khu đô thị sáng tạo. Sự gần gũi về không gian sẽ thúc đẩy hợp tác giữa nhà trường - doanh nghiệp, chuyển giao công nghệ ngay tại chỗ, biến giáo dục đại học thành ngành kinh tế mũi nhọn đóng góp trực tiếp vào Tổng sản phẩm trên địa bàn của thành phố.

Cũng theo vị chuyên gia, Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị nhấn mạnh về việc nâng cao hiệu quả quản lý. Khi được trao quyền thì địa phương sẽ phải chịu trách nhiệm trực tiếp về chất lượng đầu ra, việc làm của sinh viên và hiệu quả sử dụng đất đai. Điều này xóa tư duy “xin – cho”, buộc chính quyền địa phương phải quản lý bằng cơ chế giám sát, đánh giá thay vì chỉ phê duyệt hồ sơ.

Bày tỏ sự đồng tình với chủ trương này, PGS.TS Lê Viết Khuyến – nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT) đánh giá, nếu giao quyền cho Chủ tịch UBND TP Hà Nội được phép thành lập các trường đại học, cao đẳng thuộc phạm vi quản lý là phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 71 cũng như những chỉ đạo của lãnh đạo Chính phủ về phân cấp, phân quyền cho địa phương trong lĩnh vực Giáo dục Đào tạo.

Những vấn đề quản lý chung về quy hoạch tổng thể giáo dục toàn quốc thì Bộ GD&ĐT đảm trách. Việc thành lập các trường đại học, cao đẳng ở địa phương phải xuất phát từ yêu cầu về nguồn nhân lực cho từng địa phương, đảm bảo tuân thủ các quy định chung ngành Giáo dục cũng như các quy định pháp luật có liên quan. Địa phương cũng cần chịu trách nhiệm về việc phân bổ ngân sách cho các trường do mình quản lý.

Theo PGS.TS Bùi Thị An - Chủ tịch UBND thành phố là người nắm rõ nhất định hướng phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Việc tự quyết thành lập trường cho phép Hà Nội xây dựng các cơ sở đào tạo bám sát các ngành mũi nhọn như công nghệ cao, bán dẫn, hay các ngành dịch vụ đặc thù của Thủ đô. Điều này sẽ tạo niềm tin và sự yên tâm cho các nhà đầu tư lớn muốn thành lập đại học quốc tế tại Hà Nội.