Diêm dân Gia Lai chật vật ngay từ đầu vụ muối

Mưa trái mùa, độ mặn thấp

Tại cánh đồng muối thôn An Mỹ (xã An Lương), ông Phan Thùy Dương (72 tuổi) cho biết, ông có hơn 50 năm làm nghề nhưng chưa năm nào đầu vụ lại khó khăn như hiện nay.

Theo ông, vụ muối bắt đầu từ giữa tháng 2 nhưng đến tháng 3 mới thu hoạch được mẻ đầu tiên do mưa trái mùa xuất hiện liên tục đúng lúc muối đang kết tinh, khiến hạt muối bị tan trở lại và phải làm lại từ đầu.

Gia đình ông Dương hiện có 2 ô muối trải bạt rộng khoảng 200 m². Từ đầu vụ đến nay, gia đình thu được hơn 4 tấn muối, giảm một nửa so với cùng kỳ năm ngoái.

Dù giá bán tại ruộng hơn 2.000 đồng/kg nhưng sản lượng giảm mạnh trong khi chi phí đầu tư bạt, thuê nhân công và bơm nước biển tăng cao khiến thu nhập của gia đình không đáng kể.

Ông Phan Thùy Dương (thôn An Mỹ, xã An Lương) cào muối sản xuất trên nền trải bạt. Ảnh: Lợi Tú

Trái ngược với xã An Lương, đầu vụ năm nay, khu vực xã Đề Gi có nắng đều, ít mưa. Tuy nhiên, điều kiện thời tiết thuận lợi lại không đồng nghĩa với năng suất tốt hơn khi nhiều diêm dân cho biết nguồn nước bị giảm độ mặn cần thiết cho quá trình kết tinh muối.

Tại thôn Đức Phổ 1 (xã An Lương), chị Huỳnh Thị Thu Lan (47 tuổi) đang làm gần 500 m² muối trên nền trải bạt. Chị chia sẻ: “Có nắng nhưng nước không đủ độ mặn khiến muối không lên nhanh, năng suất giảm hẳn.

Hiện giá muối tại khu vực Đề Gi được thương lái mua khoảng 1.500 đồng/kg, thấp hơn so với ở An Lương. Từ đầu vụ đến nay, tôi mới bán được vỏn vẹn 5 triệu đồng tiền muối”.

Cùng địa bàn, anh Huỳnh Yên (52 tuổi) cũng thấp thỏm khi gia đình có 5 đám ruộng muối rộng gần 500 m². Trung bình khoảng 3 ngày, anh mới thu hoạch một lần nhưng việc tiêu thụ khá chậm.

Theo anh, giá muối đầu vụ không cao, trong khi giá nhiên liệu tăng khiến nhiều tàu cá hạn chế ra khơi, kéo theo nhu cầu muối dùng để ướp hải sản giảm đáng kể. “Mới đầu vụ mà đã khó bán, vào chính vụ chắc còn khó hơn” - anh Yên nói.

Theo Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường), vụ năm nay, toàn tỉnh còn 663 hộ sản xuất muối với 1.657 lao động, tập trung chủ yếu ở xã Đề Gi và An Lương, giảm khoảng 28,7% so với cùng kỳ năm 2025.

Tổng diện tích sản xuất muối thực tế đạt gần 130 ha, giảm hơn 25 ha so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, diện tích sản xuất muối truyền thống đạt 35,8 ha; muối trải bạt ô kết tinh 93,27 ha và chỉ còn 0,1 ha sản xuất muối công nghiệp.

Ông Trần Kim Dương - Chi cục trưởng Chi cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản - cho hay: “Nguyên nhân diện tích sản xuất giảm chủ yếu do lao động làm muối ngày càng ít, nhiều hộ dân bỏ nghề vì thu nhập bấp bênh”.

Từ đầu vụ đến nay, toàn tỉnh thu hoạch gần 1.100 tấn muối, gồm hơn 300 tấn muối sản xuất truyền thống và hơn 700 tấn muối trải bạt ô kết tinh, giảm tới hơn 65% so với cùng kỳ năm 2025.

DN đồng hành gỡ khó về đầu ra

Trong bối cảnh sản lượng giảm, tiêu thụ chậm và nhiều hộ dân lo ngại đầu ra bấp bênh, các doanh nghiệp chế biến muối tiếp tục trở thành điểm tựa cho diêm dân địa phương.

Toàn tỉnh hiện có 2 đơn vị tham gia thu mua và chế biến muối là Công ty CP Muối và Thương mại miền Trung - Chi nhánh Muối Bình Định và Công ty CP Muối và Thực phẩm Bình Định.

Ông Nguyễn Văn Thông - Giám đốc Công ty CP Muối và Thực phẩm Bình Định - cho biết, Công ty đang thu mua muối sản xuất trên nền trải bạt với giá 1.700 đồng/kg tại nhà máy, tương đương so với cùng kỳ năm ngoái.

Để đảm bảo nguồn nguyên liệu cho sản xuất, Công ty thu mua thông qua các đầu mối tại địa phương thay vì thu gom trực tiếp từ từng hộ nhằm tối ưu chi phí vận chuyển và tổ chức thu mua.

Mới đầu vụ sản xuất muối 2026 nhưng diêm dân đã gặp khó khăn cả về đầu ra lẫn thời tiết. Ảnh: Lợi Tú

Hiện trung bình mỗi tháng, Công ty chế biến và đưa ra thị trường khoảng 250-300 tấn muối các loại. Thế mạnh của Công ty là các dòng muối thực phẩm như muối i-ốt, muối hầm và muối tinh.

Theo ông Thông, muối Đề Gi có đặc điểm vị dịu, nhạt hơn một số vùng khác nên phù hợp để chế biến thực phẩm và làm nguyên liệu nước mắm. Tuy nhiên, đối với muối công nghiệp phục vụ ngành nước khoáng, thức ăn chăn nuôi và luyện kim, Công ty vẫn phải nhập thêm nguyên liệu từ tỉnh Khánh Hòa.

Nguyên nhân là do địa phương chưa sản xuất được loại muối kết tinh dài ngày từ 1-3 tháng trên quy mô lớn bằng cơ giới, trong khi muối địa phương có độ xốp cao, dễ hao hụt trong chế biến công nghiệp. Hiện nay, Công ty CP Muối và Thực phẩm Bình Định duy trì liên kết tiêu thụ với diêm dân tại thôn An Mỹ (xã An Lương) trên diện tích hơn 20 ha.

“Mỗi năm, công ty thu mua khoảng 1.000 tấn muối tại khu vực này, góp phần ổn định đầu ra cho diêm dân, đặc biệt là trong giai đoạn thị trường tiêu thụ còn nhiều biến động” - ông Thông cho hay.

Để diêm dân sống được với nghề muối, hạn chế tình trạng giá muối bấp bênh, phụ thuộc phần lớn vào thương lái như hiện nay, chính quyền 2 xã Đề Gi và An Lương mong muốn Nhà nước có chính sách thu mua muối nhằm bình ổn giá. Đây cũng là mong mỏi của tất cả diêm dân ở 2 địa phương này.