Điện năng trở thành 'nhiên liệu chiến lược' của kỷ nguyên AI tại Mỹ

Trong nhiều năm, các tập đoàn công nghệ được xem là biểu tượng của nền kinh tế số còn ngành điện lực bị coi là lĩnh vực tăng trưởng chậm và ít hấp dẫn.

Hệ thống truyền tải điện phục vụ khu trung tâm dữ liệu của Microsoft tại Mount Pleasant, bang Wisconsin, Mỹ. Nguồn: Reuters.

Nhưng làn sóng trí tuệ nhân tạo đang đảo ngược trật tự đó. Trong kỷ nguyên AI, điện đang trở thành thứ “nhiên liệu chiến lược” mới của nền kinh tế Mỹ.

Thỏa thuận mua lại trị giá 124 tỷ USD giữa NextEra Energy và Dominion Energy mới đây phản ánh rõ sự thay đổi này.

NextEra hiện là tập đoàn điện lực niêm yết lớn nhất thế giới và là một trong những nhà phát triển năng lượng tái tạo hàng đầu tại Mỹ. Trong khi đó, Dominion là công ty điện lực lớn tại bang Virginia, nơi sở hữu cụm trung tâm dữ liệu lớn nhất thế giới. Sau sáp nhập, giá trị doanh nghiệp kết hợp của hai công ty có thể lên tới khoảng 420 tỷ USD, bao gồm cả nợ.

Điều đáng chú ý là thương vụ này không đơn thuần phản ánh xu hướng sáp nhập trong lĩnh vực năng lượng. Nó cho thấy cuộc cạnh tranh AI giờ đây không còn chỉ xoay quanh chip bán dẫn hay mô hình ngôn ngữ mà đang mở rộng sang khả năng bảo đảm nguồn điện quy mô lớn và ổn định.

Các trung tâm dữ liệu phục vụ AI tiêu thụ lượng điện khổng lồ và nhu cầu này đang tăng với tốc độ chưa từng có. Ông John Ketchum, Giám đốc điều hành NextEra, từng mô tả đây là “thời kỳ hoàng kim của nhu cầu điện năng”. Nhận định này phản ánh thực tế rằng AI đang kéo ngành điện lực từ vị trí hậu trường trở thành một phần trung tâm của nền kinh tế số.

Virginia hiện giữ vai trò đặc biệt trong cuộc đua này. Khu vực Bắc Virginia xử lý một phần rất lớn lưu lượng internet toàn cầu và được xem như “trái tim hạ tầng” của nền kinh tế AI. Việc kiểm soát hạ tầng điện tại đây đồng nghĩa với việc nắm giữ một mắt xích chiến lược của nền kinh tế số.

Sự bùng nổ nhu cầu điện cũng đang buộc các công ty năng lượng Mỹ phải thay đổi chiến lược. NextEra từng nổi lên như biểu tượng của năng lượng tái tạo với các dự án điện gió và điện mặt trời quy mô lớn. Tuy nhiên, AI cần nguồn điện liên tục 24/7, điều mà các nguồn tái tạo hiện khó đáp ứng nếu thiếu điện hạt nhân hoặc khí tự nhiên hỗ trợ. Vì vậy, công ty này gần đây chuyển sang chiến lược “mọi nguồn điện”, kết hợp khí tự nhiên, điện hạt nhân, pin lưu trữ và năng lượng tái tạo.

Điện hạt nhân vì thế đang dần quay trở lại vị trí chiến lược trong chính sách năng lượng Mỹ. Tháng 10 năm ngoái, NextEra đã ký thỏa thuận khôi phục một nhà máy điện hạt nhân công suất 615 MW tại bang Iowa nhằm cung cấp điện cho các trung tâm dữ liệu của Google. Không lâu sau đó, công ty tiếp tục công bố các hợp đồng điện và lưu trữ năng lượng với tổng công suất 2.500 MW dành cho Meta, cho thấy các tập đoàn công nghệ đang trực tiếp săn tìm nguồn điện quy mô lớn cho cuộc đua AI.

Những động thái này cho thấy mối quan hệ giữa các tập đoàn công nghệ và ngành điện lực đang thay đổi nhanh chóng. Nếu trước đây điện chỉ được xem là hạ tầng hỗ trợ, giờ đây nó trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh AI. Cuộc đua AI không còn chỉ diễn ra trong các phòng thí nghiệm công nghệ mà đang mở rộng lên cả lưới điện quốc gia của Mỹ.

Tuy nhiên, sự bùng nổ của AI cũng kéo theo những tranh cãi chính trị ngày càng lớn. Người dân ở nhiều bang bắt đầu lo ngại các trung tâm dữ liệu tiêu thụ quá nhiều điện và đẩy hóa đơn năng lượng tăng cao. Tại Virginia, nơi tập trung dày đặc các trung tâm dữ liệu, đây đã trở thành chủ đề gây tranh luận lớn trong chính trị địa phương.

Giới chính trị tại Virginia cũng ngày càng chịu áp lực từ lo ngại giá điện tăng cao. Bà Abigail Spanberger, Thống đốc bang Virginia thuộc đảng Dân chủ, từng tuyên bố các công ty vận hành trung tâm dữ liệu cần “tự trả chi phí của mình” thay vì chuyển gánh nặng sang người dân thông qua hóa đơn điện.

Đây cũng là thách thức lớn nhất đối với thương vụ NextEra – Dominion. Nếu các công ty điện lực đầu tư hàng trăm tỷ USD để mở rộng hạ tầng phục vụ AI, câu hỏi đặt ra là ai sẽ thanh toán cho các khoản đầu tư đó, cụ thể là các tập đoàn công nghệ hay người tiêu dùng thông thường.

NextEra đang cố thuyết phục giới quản lý rằng việc sáp nhập sẽ giúp giảm chi phí nhờ quy mô lớn hơn.

Fitch ước tính công ty sau sáp nhập có thể chi hơn 220 tỷ USD cho đầu tư hạ tầng điện trong giai đoạn 2027-2030, một trong những chu kỳ đầu tư lớn nhất của ngành điện Mỹ trong nhiều năm qua.

Công ty cũng cam kết cung cấp khoảng 2,25 tỷ USD tín dụng hóa đơn điện cho khách hàng của Dominion trong hai năm sau khi hoàn tất thương vụ. Tuy nhiên, nhiều nghị sĩ Dân chủ tại Washington đã bắt đầu đặt câu hỏi liệu các cam kết này có đủ để ngăn giá điện tiếp tục tăng hay không.

Cuộc tranh luận hiện nay cho thấy AI không còn chỉ là câu chuyện công nghệ. Nó đang trở thành vấn đề hạ tầng quốc gia, an ninh năng lượng và chi phí sinh hoạt.

Trong nhiều năm, nước Mỹ từng lo ngại thiếu chip bán dẫn cho cuộc đua AI. Nhưng giờ đây, một nỗi lo khác đang nổi lên nhanh chóng: liệu hệ thống điện có đủ sức đáp ứng cơn khát năng lượng ngày càng lớn của nền kinh tế AI hay không.

Nếu thương vụ giữa NextEra và Dominion được thông qua, nó có thể trở thành biểu tượng cho giai đoạn mới của ngành điện Mỹ, nơi các công ty năng lượng không còn đứng phía sau các tập đoàn công nghệ mà trở thành một phần trung tâm của cuộc cạnh tranh AI toàn cầu.