Du lịch bùng nổ và bài toán 'chọn khách' cho Đà Nẵng

Đà Nẵng cần ưu tiên thị trường khách chất lượng cao, có khả năng chi tiêu lớn, lưu trú văn minh. Ảnh: InterContinental Đà Nẵng

Tôi rất thích cách thống kê bằng việc đếm theo con số lượt ngủ vì nó sát thực tế. Có nghĩa họ không phải là những vị khách “quá giang”, check-in rồi đi, vốn không để lại nhiều giá trị cho kinh tế địa phương.

Áp lực du lịch giá rẻ

Không thể phủ nhận du lịch đang trở thành một động lực tăng trưởng quan trọng của Đà Nẵng. Du khách quốc tế đến với thành phố bởi nhiều yếu tố hấp dẫn như môi trường an bình, bãi biển siêu đẹp, chi phí hợp lý, con người thân thiện và cởi mở. Không ít người trong số họ không chỉ dừng lại ở việc tham quan ngắn ngày mà còn lựa chọn lưu trú dài hạn, thuê nhà, căn hộ để sinh sống và làm việc. Điều này góp phần thúc đẩy thị trường bất động sản, dịch vụ và tạo thêm nhiều cơ hội việc làm cho người dân địa phương.

Tuy nhiên, đằng sau sự tăng trưởng “nóng” ấy là những vấn đề bất cập đang dần bộc lộ. Phải thừa nhận tại các khu vực tập trung đông người nước ngoài đã xuất hiện một bộ phận có hành vi vi phạm pháp luật. Họ chạy xe lạng lách với đầu trần, say xỉn gây rối, dắt động vật lếch thếch trên bãi biển, thậm chí tấn công người dân... Những hành vi này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh trật tự mà còn làm xấu hình ảnh điểm đến trong mắt những du khách văn minh khác.

Một vấn đề đáng chú ý khác là sự xuất hiện của nhóm du khách chi phí thấp lưu trú kéo dài. Đây là những vị khách đóng góp hạn chế cho nền kinh tế địa phương. Không ít trường hợp là người được hưởng trợ cấp xã hội từ quốc gia của họ, nay “dạt” qua để tận dụng mức chi phí sinh hoạt thấp tại Việt Nam. Những điều này đã xảy ra ở Bali (Indonesia), Phuket và Pattaya (Thái Lan).

Theo báo chí Thái Lan, từ đầu năm 2026, dù tốc độ tăng trưởng du lịch đang chậm lại, lượng khách quốc tế trong tháng Tư giảm 7%, Thủ tướng nước này vẫn tuyên bố sẽ tăng cường giám sát hành vi của du khách nước ngoài sau nhiều vụ việc làm ảnh hưởng hình ảnh du lịch Thái Lan.

Khi các quốc gia khác siết chặt quản lý và tăng giá cả dịch vụ để tăng mức chi tiêu của du khách, giảm gánh nặng cho hạ tầng quốc gia thì những vị khách quốc tế du lịch giá rẻ này sẽ tìm đến các địa điểm du lịch giá rẻ mới. Đà Nẵng của chúng ta, với giá cả chi tiêu rất mềm không nằm ngoài “tầm ngắm” của những vị khách có hầu bao ít ỏi nhưng lại lắm phiền toái này. Điều đó tạo ra áp lực không nhỏ lên hạ tầng đô thị từ giao thông, y tế, nhà ở và dịch vụ công. Khi lượng khách tăng nhanh nhưng chất lượng chi tiêu không tương xứng, gây mất an ninh trật tự, làm xấu hình ảnh và văn hóa thành phố thì bài toán hiệu quả kinh tế cần được lãnh đạo thành phố suy nghĩ một cách nghiêm túc.

Chất lượng hơn số lượng

Từ thực trạng vừa nêu, vấn đề đặt ra không còn là “đón bao nhiêu khách” mà phải là “đón khách như thế nào”. Tăng trưởng về số lượng nếu không đi kèm với kiểm soát chất lượng sẽ dẫn đến hệ lụy lâu dài, từ quá tải hạ tầng đến suy giảm trải nghiệm du lịch và hình ảnh quốc gia.

Trước hết, cần đặt ra yêu cầu sàng lọc ngay từ khâu nhập cảnh. Chính sách thị thực có thể được điều chỉnh theo hướng phân loại rõ ràng mục đích nhập cảnh, thời gian lưu trú và năng lực tài chính. Những thị trường khách chất lượng cao, có khả năng chi tiêu lớn, lưu trú văn minh cần được ưu tiên. Trong khi các trường hợp có dấu hiệu lợi dụng du lịch giá rẻ để cư trú dài hạn không rõ mục đích cần được kiểm soát chặt chẽ hơn.

Thứ hai, công tác quản lý lưu trú cần được siết chặt. Việc khai báo tạm trú, kiểm tra cư trú đối với người nước ngoài cần được thực hiện đồng bộ, có sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, công an và các chủ cơ sở lưu trú. Công nghệ số được ứng dụng để xây dựng hệ thống quản lý dữ liệu du khách theo thời gian thực, giúp phát hiện sớm các trường hợp vi phạm. Kiểm soát tốt còn nhằm ngăn ngừa tội phạm đang bị các quốc gia truy nã và nhập cảnh trái phép để kịp thời trục xuất.

Thứ ba, cần tăng cường chế tài xử lý các hành vi vi phạm pháp luật của du khách quốc tế. Việc xử lý phải nghiêm minh, công khai và nhất quán để tạo tính răn đe. Việt Nam nói chung và Đà Nẵng nói riêng không dễ dãi với những vị khách có hành vi thiếu tôn trọng pháp luật và văn hóa bản địa.

Một ví dụ về cách trị các vị khách “quậy phá”, “lệch chuẩn” mà chúng ta có thể tham khảo đó chính là Singapore. Du khách nước ngoài không dám “hó hé” vi phạm văn hóa bản địa ngay cả với hành vi nhỏ nhất. Sự nghiêm minh đó buộc các công ty lữ hành phải đưa ra những lưu ý cho du khách ngay khi có ý định tới đất nước này. Bởi nếu vi phạm sẽ phải trả giá bằng rất nhiều tiền hoặc ngồi tù.

Thứ tư, về dài hạn, ngành du lịch cần chuyển hướng sang chiến lược “chất lượng hơn số lượng”. Điều này bao gồm việc phát triển các sản phẩm du lịch có giá trị gia tăng cao, thu hút nhóm khách có khả năng chi tiêu lớn, kéo dài thời gian lưu trú nhưng vẫn đảm bảo đóng góp tích cực cho nền kinh tế. Mặt khác cần nâng cao năng lực của doanh nghiệp du lịch trong nước để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, tránh tình trạng “khách đến đông nhưng lợi ích chảy ra ngoài” như lời người đứng đầu Chính phủ đã lưu ý.

Cuối cùng, yếu tố con người và văn hóa vẫn là cốt lõi. Đà Nẵng nói riêng và Việt Nam nói chung luôn được đánh giá cao bởi sự thân thiện, hiếu khách. Tuy nhiên, sự thân thiện của chúng ta cần đi kèm với nguyên tắc. Chúng ta sẵn sàng chào đón những du khách văn minh, tôn trọng luật pháp và văn hóa bản địa. Nhưng cũng cần kiên quyết nói “không” với những du khách có hành vi lệch chuẩn, không có đóng góp cho nền kinh tế của chúng ta.