Elon Musk âm thầm đưa SpaceX tiến sâu vào 'cỗ máy chiến tranh' của Lầu Năm Góc ra sao?

Elon Musk, đồng sáng lập Tesla và OpenAI, bên trong một phần của tên lửa SpaceX Falcon 9, tại Cape Canaveral, Florida, Mỹ năm 2010. Ảnh: Vanity Fair.

Nhiều năm xây dựng quan hệ với giới an ninh quốc gia Mỹ đang bắt đầu mang lại thành quả lớn cho SpaceX.

Chính phủ Mỹ hiện là khách hàng lớn nhất của SpaceX – được công ty 24 năm tuổi này gọi là “Khách hàng A” trong các hồ sơ gửi nhà đầu tư trước thềm đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO). Doanh thu từ chính phủ Mỹ đạt khoảng 4 tỷ USD trong năm 2025 và được dự báo sẽ tăng mạnh trong những năm tới.

Dưới sự dẫn dắt của tỷ phú Elon Musk, SpaceX đã kết hợp khả năng sản xuất vệ tinh quy mô lớn, phóng tên lửa với tốc độ cao cùng chiến lược tiếp cận hiệu quả với Lầu Năm Góc để giành được hàng loạt hợp đồng giá trị. Những thỏa thuận này đang đưa công ty trở thành một mắt xích trung tâm trong các kế hoạch không gian của quân đội và cộng đồng tình báo Mỹ.

Tháng trước, Lực lượng Không gian Mỹ trao cho SpaceX hợp đồng trị giá 2,3 tỷ USD để xây dựng mạng lưới liên lạc vệ tinh phục vụ các hệ thống tác chiến, đồng thời ký hợp đồng trị giá 4,2 tỷ USD để phát triển mạng lưới vệ tinh theo dõi tên lửa và máy bay từ quỹ đạo.

Đáng chú ý, cả hai dự án đều được thúc đẩy theo cơ chế đặc biệt của Lầu Năm Góc, cho phép rút gọn nhiều thủ tục và quy định vốn thường khiến các chương trình mua sắm quốc phòng kéo dài nhiều năm.

Dù vẫn nhỏ hơn đáng kể so với các tập đoàn quốc phòng truyền thống như Lockheed Martin hay Northrop Grumman, nhiều chuyên gia nhận định mảng kinh doanh quốc phòng và tình báo đang tăng trưởng nhanh của SpaceX có thể sớm cạnh tranh trực tiếp với các "ông lớn" này trong lĩnh vực không gian.

Doanh thu từ chính phủ của công ty SpaceX qua các năm. Ảnh: SpaceX.

Tầm quan trọng của SpaceX đối với an ninh quốc gia Mỹ hiện đã lớn đến mức, theo các thông tin trước đây của tờ Wall Street Journal, các quan chức Nhà Trắng từng kết luận rằng chính phủ không thể hủy bỏ các hợp đồng quân sự với công ty ngay cả khi ông Musk xảy ra bất đồng với Tổng thống Donald Trump.

Kimberly Burke, Giám đốc phụ trách quan hệ chính phủ tại hãng nghiên cứu Quilty Space, nhận xét rằng SpaceX muốn trở thành "đường ray mà mọi đoàn tàu đều phải chạy trên đó".

"SpaceX muốn trở thành xương sống của toàn bộ hoạt động của chính phủ Mỹ tại quỹ đạo tầm thấp", bà nói.

Trong cuộc trò chuyện với Giám đốc điều hành JPMorgan Chase, ông Jamie Dimon vào tuần trước, Elon Musk khẳng định SpaceX là "một thành tố sống còn" đối với an ninh quốc gia Mỹ. Ông nhấn mạnh vai trò của mạng lưới vệ tinh quân sự Starshield cũng như các chương trình mật do cơ quan tình báo Mỹ vận hành.

Một ăng-ten Starshield trong một cuộc tập trận tại Trại Lejeune, North Carolina, năm ngoái. Ảnh: Thủy quân lục chiến Mỹ.

Tư duy phục vụ quân đội

Thông điệp SpaceX gửi tới giới quốc phòng Mỹ luôn rất rõ ràng: công ty có thể làm mọi thứ nhanh hơn.

Thay vì phát triển các sản phẩm riêng cho từng chương trình quân sự, SpaceX thường đề xuất bán cho chính phủ những công nghệ được xây dựng dựa trên các sản phẩm thương mại sẵn có. Ngay cả khi các giải pháp đó chưa nằm trong bất kỳ chương trình mua sắm nào của quân đội.

Chiến lược này đã phát huy hiệu quả trong chương trình theo dõi máy bay và tên lửa từ không gian, được gọi là Airborne Moving Target Indicator (AMTI).

Lầu Năm Góc vốn đang thử nghiệm nhiều công nghệ khác nhau nhằm phát hiện các mục tiêu bay từ quỹ đạo. Tuy nhiên, các quan chức quân đội từng cho rằng phải tới năm 2030 hệ thống này mới có thể đi vào hoạt động.

Sau khi SpaceX đề xuất triển khai một hệ thống radar vệ tinh với tiến độ nhanh hơn đáng kể, chính phủ Mỹ đã phát hành một gói yêu cầu kỹ thuật được cho là gần như phù hợp hoàn toàn với năng lực hiện có của SpaceX, theo những người am hiểu vấn đề.

Các quan chức quốc phòng Mỹ cho biết trong tương lai sẽ có thêm nhiều doanh nghiệp khác tham gia dự án này.

Ngoài ra, Văn phòng Trinh sát Quốc gia Mỹ (NRO) – cơ quan điều hành các vệ tinh do thám tuyệt mật – cũng đã hợp tác với SpaceX để xây dựng mạng lưới vệ tinh quan sát Trái Đất và hệ thống theo dõi các mục tiêu di chuyển trên mặt đất.

NRO cho biết mọi hoạt động mua sắm đều được xem xét nhằm bảo đảm tuân thủ pháp luật. Cơ quan này khẳng định mạng lưới hơn 200 vệ tinh quỹ đạo thấp hiện nay là hệ thống trinh sát và giám sát tiên tiến nhất mà chính phủ Mỹ từng triển khai.

Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth và Elon Musk nói chuyện với các nhân viên của công ty vào tháng 1. Ảnh: Hải quân Mỹ.

Lầu Năm Góc ngày càng xem SpaceX như hình mẫu cho các công ty có thể giúp quân đội cắt giảm thủ tục hành chính và đưa công nghệ mới vào thực tế nhanh hơn.

Trong chuyến thăm cơ sở Starbase của SpaceX tại bang Texas hồi tháng 1, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cho rằng Lầu Năm Góc từ lâu đã bị mắc kẹt trong các quy trình chậm chạp và những dự án kéo dài bất tận.

"Điều đó nghe như hoàn toàn trái ngược với SpaceX", ông nói.

Xây dựng mạng lưới ảnh hưởng

SpaceX đã thực hiện thành công vụ phóng tên lửa Falcon 9 vào đêm muộn từ Căn cứ Không quân Vandenberg hồi tháng Giêng. (Ảnh: Gene Blevins/Zuma Press)

Những công nghệ mà SpaceX phát triển cũng giúp công ty xây dựng quan hệ ngày càng chặt chẽ với giới quân sự và tình báo Mỹ.

Bộ trưởng Không quân Mỹ Troy Meink từng cho biết trong văn bản trả lời Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren năm ngoái rằng ông Musk là một trong những người có mặt trong cuộc phỏng vấn của ông với ông Trump trước khi đảm nhiệm chức vụ hiện nay.

Tuy nhiên, ông Meink khẳng định ngoài trách nhiệm công việc, ông không có quan hệ cá nhân nào với ông Musk hay SpaceX.

Trong khi đó, một số nghị sĩ Mỹ ngày càng bày tỏ lo ngại về vấn đề cạnh tranh khi SpaceX liên tục mở rộng thị phần trong danh mục các chương trình không gian quân sự đang tăng trưởng mạnh.

Tại phiên điều trần của Ủy ban Quân vụ Thượng viện hồi tháng 5, ông Meink cho rằng chính phủ Mỹ có "nhu cầu về tốc độ" trong một số chương trình quan trọng.

"Tính cấp bách của những năng lực này buộc chúng tôi phải đưa vào sản xuất ngay những gì đã sẵn sàng", ông nói.

Giới chức quốc phòng Mỹ cũng đang thảo luận khả năng sử dụng Starship – siêu tên lửa mà SpaceX phát triển – cho các nhiệm vụ quân sự trong tương lai, từ đưa tải trọng lớn hơn lên quỹ đạo cho tới các sứ mệnh không gian sâu.

Tháng 11 năm ngoái, SpaceX được cấp phép thực hiện tối đa 76 chuyến bay Starship mỗi năm từ một bệ phóng thuộc sở hữu quân đội gần Cape Canaveral, bang Florida. Con số này gần gấp ba lần mức mà Lực lượng Không gian Mỹ từng dự kiến cho địa điểm này trong một bản ghi nhớ năm 2022.

Các tài liệu quân sự cho biết việc tăng tần suất phóng sẽ giúp Không quân Mỹ tiếp cận tốt hơn với năng lực của Starship, đồng thời mở rộng khả năng đưa thiết bị lên quỹ đạo.

Tuy nhiên, kế hoạch này cũng làm dấy lên lo ngại từ các đối thủ cạnh tranh. United Launch Alliance (ULA) – liên doanh giữa Boeing và Lockheed Martin – cảnh báo rằng việc Starship hoạt động tại khu vực này có thể gây gián đoạn cho các chương trình phóng tên lửa khác.

Đáp lại, SpaceX cho rằng các bãi phóng trong tương lai cần được vận hành giống như sân bay, nơi nhiều doanh nghiệp khác nhau có thể thực hiện nhiều chuyến phóng mỗi ngày.