(Emagazine) Thế hệ trẻ nối tiếp hành trình giữ hồn văn hóa Tày ở làng du lịch Thái Hải

Nằm giữa núi rừng Thái Nguyên, bản làng Thái Hải (xã Tân Cương) hiện lên với những mái nhà sàn nép mình dưới tán cây xanh, nơi nhịp sống cộng đồng vẫn được gìn giữ gần như nguyên vẹn giữa nhiều đổi thay của đời sống hiện đại.

Ít ai biết rằng, trước kia, vùng đất này từng là khu đồi hoang sơ khi những ngôi nhà sàn đầu tiên được dựng lên vào cuối năm 2003, mở đầu cho hành trình hình thành một cộng đồng cùng chung khát vọng giữ lại hồn cốt văn hóa Tày.

Những căn nhà sàn ở bản làng Thái Hải nằm nép mình dưới tán cây xanh

Từ những ngày đầu thiếu thốn, người dân nơi đây cùng góp sức dựng nhà, trồng cây, gây dựng đời sống chung và từng bước tạo nên một bản làng mà văn hóa truyền thống không bị tách khỏi sinh hoạt thường ngày.

Chính cách sống cộng đồng ấy đã giúp bản làng Thái Hải giữ được sự gắn kết hiếm có khi mọi nguồn thu đều đưa về quỹ chung để chăm lo đời sống, giáo dục và sinh hoạt cho toàn bộ thành viên trong làng.

Từ nền nếp ấy, những đứa trẻ sinh ra tại đây được lớn lên trong tiếng hát then, tiếng đàn tính và các sinh hoạt văn hóa quen thuộc thay vì chỉ được biết đến văn hóa dân tộc qua sách vở, lời kể.

Những đứa trẻ lớn lên được học và tiếp xúc trực tiếp các sinh hoạt văn hóa thay vì chỉ biết đến qua sách vở, lời kể

Trong khuôn viên nhỏ giữa bản làng, trẻ em từ bậc mầm non đến hết lớp 5 được học tập ngay tại trường của làng, vừa tiếp cận chương trình giáo dục phổ thông vừa học cách gìn giữ nếp sống truyền thống từ sớm.

Gắn bó với lớp học ấy nhiều năm nay, chị Trần Thị Thùy Linh lựa chọn trở về làng sau quãng thời gian được nuôi ăn học tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội bằng sự hỗ trợ của trưởng làng Thái Hải.

Không chỉ đứng lớp cho khoảng 20 em nhỏ trong bản, chị Linh còn hướng dẫn các em học hát then, làm quen với đàn tính và tham gia những công việc cộng đồng trong các dịp lễ, Tết của người Tày.

Từ những buổi học giản dị giữa không gian nhà sàn, văn hóa truyền thống được trao truyền theo cách tự nhiên khi trẻ nhỏ vừa học chữ vừa lớn lên trong chính nhịp sống của bản làng mình đang gắn bó mỗi ngày.

Điều đặc biệt ở bản làng Thái Hải là không phải tất cả những người gắn bó với bản làng đều là đồng bào Tày, bởi suốt gần 20 năm qua, nhiều gia đình người Kinh cũng lựa chọn ở lại, cùng sinh sống và gìn giữ nếp văn hóa nơi đây như chính mái nhà của mình.

Bên trong căn nhà sàn của đồng bào người Tày vẫn giữ được vẹn nguyên các nét sinh hoạt bản sắc dân tộc

Gia đình chị Linh chuyển về làng từ những ngày đầu hình thành bản làng, thời điểm nhiều ngôi nhà sàn của đồng bào Tày được di chuyển từ ATK Định Hóa về dựng lại giữa vùng đồi còn thưa vắng cây cối.

Bố chị là một trong những người tham gia dựng nhà, vận chuyển vật liệu và gây dựng cảnh quan cho làng, còn chị khi ấy đang học cấp 3 cũng góp sức bằng những công việc nhỏ như trồng cây, chăm sóc khuôn viên.

Những ký ức về quãng thời gian cùng mọi người dựng lại bản làng đã khiến chị thêm gắn bó với nơi này, để rồi sau khi tốt nghiệp đại học vào năm 2005 chị quyết định quay về sinh sống và làm việc lâu dài tại bản làng nơi đây.

Theo chị Linh, tình yêu với văn hóa Tày không đến từ những điều lớn lao mà ngấm dần qua từng câu chuyện từng nếp sinh hoạt và cách người dân nơi đây cùng nhau giữ gìn cộng đồng suốt nhiều năm qua.

Sự tiếp nối ấy cũng đang hiện diện trong lựa chọn của nhiều người trẻ khác tại đây, trong đó có chị Thúy An là người đã gắn bó với bản làng từ những năm còn học THPT.

Từ giai đoạn năm 2003 - 2005, chị nhiều lần theo bố lên làng trồng cây, dựng nhà và chứng kiến từng đổi thay của vùng đất còn hoang sơ khi ấy, nơi những mái nhà sàn dần hình thành giữa đồi núi Thái Nguyên.

Ban đầu, chị Thúy An dự định theo học lĩnh vực kinh tế, tuy nhiên sau thời gian thường xuyên tiếp xúc với khách quốc tế và nhận được định hướng từ trưởng làng, chị quyết định chuyển sang học tiếng Anh để thuận lợi hơn khi gắn bó công việc tại Thái Hải.

Thế hệ trẻ tiếp nối giấc mơ giữ văn hóa Tày ở làng du lịch Thái Hải

Ngay từ nhiều năm trước, các lớp học tiếng Anh giao tiếp đã được tổ chức tại bản làng Thái Hải cho cả trẻ nhỏ lẫn người lớn nhằm phục vụ hoạt động đón tiếp du khách và mở rộng kết nối văn hóa với bên ngoài.

Sau khi tốt nghiệp Trường Ngoại ngữ thuộc Đại học Thái Nguyên vào năm 2016, chị Thúy An tiếp tục trở về làng vừa giảng dạy tiếng Anh vừa trực tiếp hỗ trợ các đoàn khách quốc tế đến tham quan, trải nghiệm.

Ngoài công việc giảng dạy, chị còn tham gia chuẩn bị tài liệu truyền thông và hỗ trợ kết nối với các đối tác nước ngoài góp phần đưa hình ảnh bản làng Thái Hải đến gần hơn với bạn bè quốc tế trong nhiều năm qua.

Giữa những đổi thay không ngừng của đời sống hiện đại, bản làng Thái Hải vẫn giữ được nhịp sinh hoạt riêng khi văn hóa không nằm trong không gian trưng bày mà hiện diện trong từng công việc và nếp sống thường ngày, từ đó giúp hành trình gìn giữ văn hóa Tày tại đây được tiếp nối qua từng thế hệ.

Khu bảo tồn làng nhà sàn dân tộc sinh thái Thái Hải được Tổ chức Du lịch Thế giới (UNWTO) vinh danh là “Làng du lịch tốt nhất” năm 2023, đồng thời trở thành đại diện duy nhất của Đông Nam Á nhận giải thưởng này tại lễ trao giải diễn ra ở Saudi Arabia.

NGUYỄN HOÀN: thiết kế: MẠNH LÊ