Gần 300.000 mộ liệt sĩ chưa rõ danh tính, mở chiến dịch xác định ADN quy mô lớn

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang triển khai "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ" với nhiều mục tiêu lớn, trong đó có việc tìm kiếm khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ và lấy mẫu ADN đối với khoảng 230.000 ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính.

Thông tin trên được đại diện Văn phòng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ cung cấp tại Hội nghị giao ban báo chí.

Theo Ban Chỉ đạo quốc gia, trải qua các cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nhiệm vụ quốc tế, hơn 1,2 triệu cán bộ, chiến sĩ và đồng bào đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc. Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ vì thế không chỉ mang ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc mà còn là trách nhiệm thiêng liêng của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân.

Trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm đẩy mạnh công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, xây dựng hệ thống nghĩa trang liệt sĩ, đài tưởng niệm và các công trình ghi công trên cả nước. Đến nay, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được trên 1 triệu mộ (hài cốt) liệt sĩ.

Tuy nhiên, công tác này vẫn còn nhiều khó khăn. Hiện cả nước vẫn còn hơn 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và gần 300.000 ngôi mộ liệt sĩ trong các nghĩa trang chưa xác định được thông tin. Trong khi đó, chiến tranh đã lùi xa nhiều thập kỷ, nhân chứng ngày càng ít, địa hình thay đổi, nhiều hồ sơ thất lạc hoặc thiếu đồng bộ, khiến việc xác minh thông tin ngày càng phức tạp.

Đội K53 tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Lào. Ảnh: Báo QĐND.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và nguyện vọng của thân nhân liệt sĩ, ngày 2/4/2026, tại Thành cổ Quảng Trị, Ban Chỉ đạo quốc gia đã phát động "Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ".

Chiến dịch được triển khai từ ngày 15/3/2026 đến ngày 27/7/2027, với các mục tiêu trọng tâm gồm: tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt đối với khoảng 230.000 ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ; xây dựng và đưa vào vận hành cơ sở dữ liệu gen thân nhân liệt sĩ phục vụ công tác đối sánh, xác định danh tính; đồng thời đẩy mạnh rà phá bom mìn, vật nổ tại các địa bàn trọng điểm phục vụ hoạt động tìm kiếm, quy tập.

Sau gần 3 tháng triển khai, Bộ Quốc phòng đã duy trì hoạt động của 24 đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, gồm 5 đội trong nước, 8 đội tại Lào và 11 đội tại Campuchia.

Đến nay, các lực lượng đã tìm kiếm, quy tập được 1.109 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 242 hài cốt trong nước, 173 hài cốt tại Lào và 694 hài cốt tại Campuchia. Ngoài ra, lực lượng chức năng cũng phát hiện 2 mộ liệt sĩ tập thể tại Tuyên Quang.

Ban Chỉ đạo quốc gia đã tổ chức các hội thảo khoa học xác minh thông tin về các khu vực nghi có mộ liệt sĩ tập thể tại Kon Tum và TP.HCM, đồng thời chỉ đạo huy động các nguồn lực, ứng dụng công nghệ hiện đại như radar xuyên đất để phục vụ khảo sát, đào tìm.

Để hỗ trợ công tác tìm kiếm, các quân khu đã thành lập 360 đội rà phá bom mìn với gần 5.000 cán bộ, chiến sĩ và 1.311 thiết bị dò tìm chuyên dụng. Đến nay đã rà phá được khoảng 3.500 ha trên tổng diện tích hơn 22.700 ha cần xử lý, đạt 15,4% kế hoạch; riêng khu vực trọng điểm Vị Xuyên (Tuyên Quang) đạt hơn 40% khối lượng công việc.

Song song với hoạt động tìm kiếm, công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN cũng đang được triển khai trên phạm vi toàn quốc. Hiện 100% quân khu và các tỉnh, thành phố đã xây dựng kế hoạch thực hiện; thành lập 297 tổ, đội lấy mẫu với hơn 3.600 người tham gia.

Tính đến nay, việc lấy mẫu đã được thực hiện đối với 3.651 ngôi mộ liệt sĩ, trong đó có 2.510 ngôi mộ đủ điều kiện lấy mẫu.

Theo Ban Chỉ đạo quốc gia, Chính phủ đã ban hành cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong công tác lấy mẫu, giám định ADN và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin. Hiện Viện Pháp y Quân đội đã tiếp nhận 192 mẫu hài cốt liệt sĩ từ nhiều địa phương để phục vụ công tác giám định.

Đáng chú ý, Bộ Công an đang hoàn thiện kế hoạch mở đợt cao điểm thu nhận ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin trên phạm vi toàn quốc từ ngày 20/6/2026 đến ngày 20/7/2027.

Dự kiến khoảng 250.000 mẫu ADN thân nhân liệt sĩ sẽ được thu nhận để xây dựng ngân hàng gen phục vụ đối sánh, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Theo Ban Chỉ đạo quốc gia, thời gian tới các bộ, ngành và địa phương sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong phân tích dữ liệu hồ sơ liệt sĩ; tăng cường thu thập thông tin từ nhân chứng, cựu chiến binh và người dân; mở rộng hợp tác quốc tế trong trao đổi thông tin, di vật, kỷ vật và công nghệ giám định ADN.

Đồng thời, công tác truyền thông về Chiến dịch 500 ngày đêm cũng sẽ được tăng cường nhằm lan tỏa ý nghĩa nhân văn của hoạt động tri ân các anh hùng liệt sĩ, huy động sự tham gia của toàn xã hội trong hành trình tìm kiếm, đưa các liệt sĩ trở về với gia đình, quê hương.