Giảm rủi ro trong nuôi trồng thủy sản trước nguy cơ thời tiết cực đoan

Nuôi cá đặc sản mang lại thu nhập cao cho người dân xã Nà Hang (Tuyên Quang).

Tuy nhiên, do tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, người nuôi trồng thủy sản đang phải đối mặt với nhiều rủi ro từ các hiện tượng thời tiết cực đoan như: mưa lũ lớn, lũ quét, sạt lở đất, nắng nóng kéo dài, biến động môi trường nước... Trước thực tế đó, việc chủ động triển khai các giải pháp phòng, chống thiên tai càng trở nên quan trọng nhằm bảo vệ an toàn đàn thủy sản, giảm thiểu thiệt hại về kinh tế.

Tuyên Quang hiện có hơn 18.600 ha mặt nước; trong đó hồ thủy điện chiếm hơn 13.000 ha, diện tích ao hồ nuôi thủy sản hơn 5.400 ha, năng suất bình quân đạt khoảng 2 tấn/ha. Tỉnh có trên 3.300 lồng bè nuôi cá trên sông, hồ; mỗi năm cung cấp ra thị trường khoảng 600 tấn cá đặc sản và các loại cá có giá trị kinh tế cao.

Tại thôn Hùng Cường, xã Tân Mỹ, nơi nhiều hộ dân phát triển nghề nuôi cá lồng trên sông Gâm càng cảm nhận rõ những tác động của thời tiết cực đoan trong những năm gần đây.

Bà Ma Thị Điều ở thôn Hùng Cường, xã Tân Mỹ cho biết, nghề nuôi cá lồng từng mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình trong nhiều năm. Từ năm 2018 đến năm 2023, việc nuôi cá khá thuận lợi do ít xảy ra thiên tai lớn. Tuy nhiên, từ năm 2024 đến nay, mưa lũ xuất hiện với tần suất và cường độ cao khiến nhiều lồng cá bị hư hỏng, thất thoát thủy sản, gây thiệt hại lớn cho người nuôi. Hai năm liên tiếp gia đình bà gần như không có nguồn thu từ việc nuôi cá.

Rút kinh nghiệm sau những thiệt hại, năm nay gia đình bà Điều đã chủ động gia cố hệ thống lồng nuôi, kiểm tra các điểm neo buộc trước mùa mưa bão. Khi có thông tin về mưa lớn hoặc thủy điện xả lũ, gia đình điều chỉnh độ sâu của lồng; đồng thời sẵn sàng di chuyển lồng cá đến khu vực kín gió, dòng chảy ổn định để hạn chế rủi ro.

Áp dụng quy trình nuôi cá theo tiêu chuẩn VietGAP trên hồ thủy điện Tuyên Quang.

Không chỉ đối mặt với nguy cơ mưa lũ, người nuôi trồng thủy sản còn phải ứng phó với các đợt nắng nóng kéo dài trong mùa hè. Đây là thời điểm môi trường nước dễ biến động, làm giảm sức đề kháng của cá và phát sinh dịch bệnh.

Anh Vi Ngọc Anh, hộ nuôi cá lồng tại Bến Thủy, xã Nà Hang cho hay, để bảo vệ đàn cá trong điều kiện thời tiết nắng nóng, gia đình chủ động điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp, bổ sung vitamin C và các chất điện giải nhằm tăng sức đề kháng cho cá. Đồng thời chuẩn bị sẵn máy bơm, máy sục khí để bổ sung ôxy, giúp cá sinh trưởng ổn định trong những thời điểm thời tiết bất lợi.

Trước diễn biến ngày càng phức tạp và khó lường do thời tiết, công tác phòng, chống thiên tai bảo vệ vùng nuôi thủy sản được Tuyên Quang xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm giảm thiểu thiệt hại và bảo đảm sản xuất bền vững.

Tỉnh đang khuyến khích các hợp tác xã, cơ sở nuôi trồng thủy sản ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất như: lắp đặt hệ thống quan trắc môi trường nước tự động, thiết bị cảnh báo sớm, áp dụng quy trình nuôi theo tiêu chuẩn VietGAP và sử dụng lồng nuôi có kết cấu chắc chắn, phù hợp với điều kiện dòng chảy trên sông, hồ...

Ngành nông nghiệp tỉnh cũng khuyến cáo, đối với diện tích nuôi trong ao, hồ cần duy trì mực nước đủ sâu, che chắn một phần mặt ao trong thời gian nắng nóng và thường xuyên theo dõi các chỉ tiêu môi trường nước. Đối với nuôi cá lồng, người dân phải định kỳ vệ sinh lồng bè, loại bỏ rong rêu, bảo đảm lưu thông dòng nước và chủ động di chuyển lồng nuôi đến khu vực có độ sâu phù hợp khi nhiệt độ mặt nước tăng cao.

Ông Nguyễn Đăng Khoa, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản tỉnh Tuyên Quang cho biết, ngành đã tham mưu ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, hướng dẫn các địa phương triển khai các biện pháp phòng, chống nắng nóng, mưa lũ cho thủy sản. Trọng tâm là quản lý tốt môi trường nuôi, bổ sung ôxy trong thời điểm nắng nóng, điều chỉnh chế độ ăn hợp lý, tăng cường phòng, chống dịch bệnh và xây dựng phương án ứng phó với các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Người nuôi cá ở xã Nà Hang (Tuyên Quang) đầu tư lồng, bè chắn chắn để hạn chế thiệt hại khi mưa lũ.

Bên cạnh đó, các địa phương đã chủ động rà soát những khu vực nuôi có nguy cơ cao, hướng dẫn người dân gia cố bờ ao, hệ thống lồng bè trước mùa mưa bão; thường xuyên cập nhật thông tin dự báo thời tiết, cảnh báo thiên tai để người nuôi kịp thời triển khai các biện pháp phòng ngừa. Đặc biệt, phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chuyên môn với các đơn vị vận hành hồ chứa, thủy điện trong điều tiết nguồn nước và thông báo xả lũ nhằm giúp người dân chủ động bảo vệ thủy sản và giảm thiểu thiệt hại do thời tiết gây ra.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, sự chủ động phòng, chống thiên tai không chỉ giúp bảo vệ đàn thủy sản trước những rủi ro từ thời tiết cực đoan mà còn góp phần duy trì sinh kế cho người dân, phát triển ngành thủy sản theo hướng an toàn, hiệu quả và bền vững.