GS Sarah A. Teichmann- người sáng lập Dự án Bản đồ tế bào người

Với những nghiên cứu liên ngành xuất sắc sử dụng khoa học gene và sinh học tính toán để hiểu cơ thể người ở độ phân giải tế bào đơn, GS Sarah A. Teichmann được vinh danh là nhà khoa học đại diện cho châu Âu tại Giải thưởng L'Oreál-UNESCO For Women in Science International Awards năm 2026. Công trình tiên phong của bà trong công nghệ tế bào đơn cung cấp nguồn lực cơ bản cho nghiên cứu y sinh, phát hiện thuốc và sức khỏe cộng đồng.

Sinh năm 1975 tại Karlsruhe, Đức, GS Teichmann hiện là Chủ nhiệm Khoa Y học Tế bào gốc tại Đại học Cambridge, Vương quốc Anh. Bà được biết đến là nhà sinh học máy tính và di truyền học. Những nghiên cứu tiên phong về genomics tế bào đơn (single-cell genomics) của bà được đánh giá là đã định hình nên nền y học chính xác trong thế kỷ 21.

Genomics tế bào đơn cho phép các nhà khoa học phân tích hoạt động gene ở từng tế bào thay vì trên toàn bộ mô như trước đây. Hướng tiếp cận này giúp họ nhận diện chính xác từng loại tế bào, hiểu được cách chúng tương tác và biến đổi trong quá trình phát triển hoặc khi xuất hiện bệnh lý.

GS Sarah A. Teichmann. Ảnh: febs.org.

GS Teichmann nổi tiếng thế giới với vai trò là Đồng sáng lập kiêm Đồng chủ tịch của Dự án Bản đồ Tế bào Người (HCA) - một siêu dự án quốc tế quy mô và tham vọng được ví như "Bản đồ di truyền thế kỷ mới", nhằm mục đích lập bản đồ cho từng tế bào đơn lẻ trong cơ thể con người. Nghiên cứu của các chuyên gia tập trung kết hợp bản đồ tế bào với y học tái tạo - sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích cách các tế bào tương tác với nhau trong không gian. Từ đó, bà và các cộng sự tìm cách "lập trình lại" các tế bào già cỗi hoặc bị tổn thương để chữa lành cơ thể. Dự án Bản đồ Tế bào Người thu hút hơn 3.000 nhà khoa học, chuyên gia nghiên cứu từ hơn 100 quốc gia với mục tiêu xây dựng “bản đồ hoàn chỉnh” của mọi loại tế bào trong cơ thể người.

Phòng thí nghiệm của GS Teichmann phát triển và ứng dụng công nghệ bản đồ tế bào để giải mã cấu trúc mô người, đặc biệt tập trung vào cách thức tạo ra sự đa dạng tế bào trong hệ thống miễn dịch cũng như trong quá trình phát triển.

Không những vậy, GS Teichmann là tác giả và đồng tác giả của hàng trăm công trình khoa học có ảnh hưởng lớn trong lĩnh vực genomics và sinh học tính toán. Với những công trình nghiên cứu nổi bật và có ảnh hưởng lớn, bà đã giành được nhiều giải thưởng danh tiếng bao gồm: EMBO Gold Medal; Giải thưởng Mary Lyons của Hiệp hội Di truyền học; Giải thưởng GlaxoSmithKline của Hiệp hội Hóa sinh; Giải thưởng FEBS|EMBO Women in Science; Suffrage Science Award và Crick Lecture... Bà cũng là thành viên của EMBO, Viện Hàn lâm Khoa học Y khoa Anh, Hội Hoàng gia Anh (FRS) và Hội Tin sinh học Quốc tế.

Năm 2025, GS Teichmann được bầu làm thành viên chính thức của Viện Hàn lâm Y khoa Quốc gia Mỹ (National Academy of Medicine) nhờ những thành tựu xuất sắc trong sinh học hệ thống, sinh học tính toán và miễn dịch học. Theo đó, bà là một trong số 90 thành viên chính thức và là 10 thành viên quốc tế được bầu chọn năm 2025 trong cuộc họp thường niên của Viện Hàn lâm Y học Quốc gia Mỹ.

Mời độc giả xem video: Giáo sư đoạt giải Nobel Hóa Học giao lưu với sinh viên Việt Nam.Nguồn: VTV24.