Hà Nội được đề xuất làm chủ đầu tư hai dự án đường sắt hơn 37.000 tỷ đồng

Bộ Xây dựng vừa chính thức báo cáo Thủ tướng Chính phủ về việc đề xuất giao UBND TP. Hà Nội đảm nhận vai trò cơ quan chủ quản đầu tư cho hai dự án đường sắt quan trọng: tuyến vành đai phía Đông (đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn) và dự án cải dịch tuyến đường sắt từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi. Tổng mức đầu tư sơ bộ cho hai công trình này ước tính đạt khoảng 37.198 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách trung ương trong kế hoạch đầu tư công trung hạn.

Quy mô dự án đường sắt vành đai phía Đông đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn

Tuyến đường sắt vành đai phía Đông là mắt xích quan trọng trong việc kết nối hạ tầng giao thông giữa Hà Nội và các tỉnh lân cận. Dự án có điểm đầu tại Tổ hợp ga Ngọc Hồi và điểm cuối tại ga Kim Sơn, đi qua địa phận ba địa phương gồm TP. Hà Nội, tỉnh Hưng Yên và tỉnh Bắc Ninh. Tổng chiều dài tuyến chính khoảng 31,3 km, đi kèm với 10,3 km tuyến nhánh.

(Ảnh minh họa: Cổng TTĐT Chính phủ trang TP Hà Nội)

Về tiêu chuẩn kỹ thuật, trong giai đoạn đầu, công trình được thiết kế theo quy mô đường đôi, bao gồm một tuyến khổ 1.435 mm kết hợp với một tuyến khổ 1.000 mm. Sơ bộ tổng mức đầu tư cho phân đoạn này là 25.675 tỷ đồng. Hiện tại, Ban Quản lý dự án đường sắt đang tích cực hoàn thiện báo cáo nghiên cứu tiền khả thi để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt trong năm 2026.

Cải dịch tuyến đường sắt Phú Xuyên - Ngọc Hồi và xây mới ga Thường Tín

Dự án thứ hai tập trung vào việc cải dịch tuyến đường sắt hiện hữu từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi với chiều dài khoảng 26,5 km. Công trình được thiết kế theo tiêu chuẩn đường đơn, khổ 1.000 mm với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 11.523 tỷ đồng.

Đáng chú ý, dự án này bao gồm việc xây dựng mới hai ga Thường Tín và ga Phú Xuyên, cùng hệ thống xí nghiệp đầu máy và toa xe hàng. Một phần quan trọng của kế hoạch là di dời toàn bộ Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia từ ga Hà Nội về ga Thường Tín, TP. Hà Nội. Điều này giúp giảm tải cho khu vực lõi đô thị và tối ưu hóa quy hoạch không gian trục Quốc lộ 1A.

Kết nối đồng bộ với hệ thống Metro số 1 và số 6

Theo phân tích của Bộ Xây dựng, việc triển khai các dự án đường sắt quốc gia phía Nam có tác động trực tiếp đến tiến độ của các tuyến đường sắt đô thị. Cụ thể, tuyến Metro số 1 (Ngọc Hồi - Yên Viên) và Metro số 6 (Ngọc Hồi - Nội Bài) đều sử dụng chung hành lang giao thông với các tuyến đường sắt hiện tại hoặc quy hoạch mới.

Hệ thống đường sắt quốc gia tại khu vực Hà Nội hiện đang gánh vác lưu lượng vận tải lớn với khoảng 3 triệu lượt hành khách và 2,9 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Việc bàn giao đoạn tuyến hiện hữu từ Ngọc Hồi đến Yên Viên cho Hà Nội sẽ chỉ được thực hiện sau khi hai dự án mới hoàn thành (dự kiến giai đoạn 2027 - 2028). Phương án này nhằm đảm bảo chuỗi vận tải quốc gia không bị đứt gãy và không ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam.

Phối hợp triển khai và quản lý nguồn vốn

Để thực hiện lộ trình này, Bộ Xây dựng đề xuất UBND TP. Hà Nội chủ trì phối hợp với các bộ, ngành liên quan để xác định chính xác hướng tuyến, nhu cầu sử dụng đất và đánh giá hiệu quả đầu tư. Thành phố cũng sẽ chịu trách nhiệm lên phương án phân luồng, tổ chức vận tải an toàn trong suốt quá trình thi công.

Về mặt tài chính, Bộ Xây dựng kiến nghị Bộ Tài chính điều chuyển nguồn vốn ngân sách trung ương từ kế hoạch đầu tư công của Bộ Xây dựng sang cho TP. Hà Nội để triển khai dự án. Việc sớm hoàn thiện tổ hợp đường sắt phía Nam được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nút thắt hạ tầng giao thông, thúc đẩy phát triển đô thị đồng bộ và hiện đại cho Thủ đô trong giai đoạn tới.