Hải quan đẩy mạnh chuyển đổi số, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp

Cục Hải quan (Bộ Tài chính) gặp mặt các cơ quan thông tấn báo chí.

Thông tin tại buổi gặp mặt các cơ quan thông tấn báo chí ngày 9/6, ông Trần Đức Hùng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan cho biết, thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ngành Hải quan đang tập trung triển khai xây dựng hệ thống công nghệ thông tin thực hiện Hải quan số thay thế hệ thống VNACCS/VCIS đang vận hành hiện nay. Đây được xem là nền tảng quan trọng để đổi mới toàn diện phương thức quản lý, xử lý thủ tục hải quan trên môi trường số.

Bên cạnh đó, Cục Hải quan đã tham mưu Bộ Tài chính trình Chính phủ ký ban hành Quyết định kiện toàn Ủy ban chỉ đạo quốc gia về Cơ chế một cửa ASEAN, cơ chế một cửa quốc gia và tạo thuận lợi thương mại. Đồng thời phối hợp với các nhà thầu triển khai dự án "Mở rộng cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối cơ chế một cửa ASEAN giai đoạn 3" góp phần tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý nhà nước và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Đặc biệt, ngành Hải quan đã đưa vào vận hành nhiều hệ thống ứng dụng phục vụ công tác quản lý như hệ thống quản lý điều hành tập trung, thông quan điện tử phiên bản 6, hệ thống xử lý dữ liệu điện tử đối với hàng hóa xuất nhập khẩu trị giá thấp gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh. Việc thử nghiệm công cụ Chatbot AI hỗ trợ cán bộ hải quan và cộng đồng doanh nghiệp cũng đánh dấu bước tiến mới trong ứng dụng công nghệ vào hoạt động nghiệp vụ.

Từ ngày 1/6/2026, Cục Hải quan triển khai thí điểm thông quan tập trung tại Chi cục Hải quan khu vực III. Cùng với việc số hóa chứng từ thuộc bộ hồ sơ hải quan, mô hình thông quan tập trung góp phần rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục, giảm chi phí, giảm nguồn nhân lực cho cả phía cơ quan Hải quan và doanh nghiệp, đảm bảo công khai, minh bạch và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, đồng thời hướng tới xây dựng cơ sở dữ liệu Hải quan "đúng, đủ, sạch, sống".

Ông Trần Đức Hùng, Phó Cục trưởng Cục Hải quan (Bộ Tài chính) trao đổi tại buổi gặp mặt.

Ngoài ra, thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, Cục Hải quan đã đẩy mạnh công tác cải cách hành chính, chủ động rà soát, cắt giảm và đơn giản hóa nhiều điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.

Đến nay, ngành đã cắt giảm 2 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, tương ứng giảm 50% tổng số ngành nghề trong lĩnh vực; cắt giảm 14 điều kiện kinh doanh và cắt giảm, đơn giản hóa 66 thủ tục hành chính. Việc cắt giảm các thủ tục và điều kiện kinh doanh trọng yếu cho thấy quyết tâm chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, lấy quản lý rủi ro và mức độ tuân thủ làm nền tảng của mô hình quản lý hiện đại.

Đáng chú ý, trước những vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai Nghị định 46/2026/NĐ-CP, cơ quan Hải quan đã chủ động kiến nghị các bộ, ngành tháo gỡ khó khăn để bảo đảm thông quan hàng hóa. Lực lượng hải quan cũng bố trí trực 24/7 để xử lý nhanh các lô hàng thực phẩm nhập khẩu theo chỉ đạo của Chính phủ, góp phần giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp và người dân.

Những nỗ lực cải cách hành chính, chuyển đổi số của ngành Hải quan đã góp phần hỗ trợ hoạt động thương mại phát triển tích cực. Trong 5 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước. Cán cân thương mại nhập siêu 13,8 tỷ USD.

Liên quan đến vấn đề nhập siêu, lãnh đạo Cục Hải quan cho biết, nửa đầu tháng 5 vừa qua, Việt Nam nhập siêu 5,6 tỷ USD, nhưng sang nửa cuối tháng 5 đã xuất siêu 0,5 tỷ USD. Sang đầu tháng 6, nhập siêu có chiều hướng quay lại nhưng mức độ có phần thấp hơn. Trước những biến động liên tục và nhanh chóng, cơ quan Hải quan đang tiếp tục theo dõi và cung cấp số liệu thường xuyên để các cơ quan chức năng làm căn cứ đánh giá và quản lý, điều hành.