Kiến tạo không gian cho thành phố hạnh phúc

Phát triển hệ thống công viên, vườn hoa sẽ góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân. Ảnh: Duy Khánh

Thực hiện Nghị quyết 02-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, với định hướng phát triển Hà Nội theo tiêu chí “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, thành phố đang đẩy mạnh đầu tư, cải tạo và phát triển hệ thống công viên, vườn hoa bằng tư duy quy hoạch mới. Không chỉ hướng tới gia tăng diện tích cây xanh, thành phố còn đặt mục tiêu kiến tạo những không gian công cộng mở, thân thiện, giàu bản sắc, qua đó nâng cao chất lượng đô thị, xây dựng Hà Nội trở thành điểm đến hấp dẫn và là nơi đáng sống đối với người dân.

Mở rộng không gian công cộng, nâng chất lượng sống đô thị

Tiến trình đô thị hóa với tốc độ cao suốt nhiều năm qua đang đặt ra không ít thách thức đối với Thủ đô nghìn năm văn hiến. Áp lực dân số ngày càng lớn khiến không gian phát triển đô thị dần trở nên chật chội. Hà Nội không chỉ thiếu màu xanh cây lá mà còn thiếu những không gian công cộng cho giao lưu cộng đồng, sân chơi cho trẻ em, nơi thư giãn, rèn luyện sức khỏe cho người cao tuổi...

Phát huy tinh thần của Nghị quyết số 15-NQ/TW của Bộ Chính trị về phương hướng, nhiệm vụ phát triển Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Nghị quyết số 02-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, Thành phố đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, “lấy con người làm trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển”, đồng thời “ưu tiên diện tích cho không gian công cộng, cây xanh”... Từ định hướng đó, việc cải tạo, nâng cấp hệ thống công viên, vườn hoa thời gian gần đây của Thành phố không đơn thuần là chỉnh trang cảnh quan mà còn cho thấy sự chuyển biến trong tư duy phát triển đô thị.

Nhiều công viên, vườn hoa sau cải tạo đang dần trở thành những không gian sinh hoạt cộng đồng đúng nghĩa. Hệ thống chiếu sáng, đường dạo, ghế nghỉ, cây xanh, thảm cỏ, khu vui chơi trẻ em hay khu luyện tập thể thao ngoài trời được đầu tư đồng bộ, tạo nên những khoảng xanh mở, thân thiện và dễ tiếp cận cho mọi lứa tuổi. Công viên Yên Sở, Thủ Lệ, Thống Nhất, công viên nước hồ Tây, Thiên đường Bảo Sơn... cùng nhiều không gian xanh khác đã trở thành điểm đến quen thuộc của người dân và du khách...

Với tinh thần quyết liệt và đồng bộ, riêng năm 2025, Hà Nội tiếp tục hoàn thành cải tạo 16 công viên, vườn hoa. Trong đó, vườn hoa Diên Hồng - một không gian công cộng mang đậm dấu ấn lịch sử của Hà Nội đã khoác lên diện mạo mới với không gian thông thoáng, hệ thống cây xanh được chăm sóc đồng bộ. Không chỉ tạo điểm nhấn cho đô thị, nơi đây còn trở thành điểm dừng chân giàu sức hút đối với người dân và du khách.

Cách đó không xa, vườn hoa Lý Thái Tổ tiếp tục phát huy vai trò là không gian văn hóa giữa trung tâm Thủ đô, nơi thường xuyên diễn ra các hoạt động văn hóa, nghệ thuật và kết nối cộng đồng. Trong khi đó, những vườn hoa như Bác Cổ, Cổ Tân hay khu vực hồ Thiền Quang đang trở thành những “khoảng thở” quý giá giữa lòng đô thị.

Đặc biệt, mới đây, chủ trương hạ rào các công viên trong thành phố đã và đang thể hiện tư duy phát triển đô thị lấy người dân làm trung tâm, khi không gian công cộng được mở rộng, kết nối và phục vụ cộng đồng tốt hơn. Cũng từ đây, các công viên không chỉ là “lá phổi xanh” mà còn trở thành nơi kiến tạo đời sống tinh thần, góp phần xây dựng đô thị đáng sống và hạnh phúc.

Mỗi sáng sớm hay chiều muộn tại công viên Thống Nhất, hàng nghìn người dân đến đi bộ, tập thể dục, đạp xe, tham gia các câu lạc bộ văn nghệ, thể thao. Bà Nguyễn Thị Hòa (60 tuổi, phường Hai Bà Trưng) chia sẻ: “Sau khi công viên được chỉnh trang, không gian sạch đẹp hơn rất nhiều. Người dân có thêm khu tập luyện, đường đi bộ rộng rãi, cây xanh cũng được chăm sóc tốt hơn. Chúng tôi cảm thấy đời sống tinh thần được nâng lên rõ rệt”.

Theo Phó Chủ tịch UBND phường Hai Bà Trưng Đỗ Phương Nga, trong quá trình cải tạo công viên Thống Nhất, địa phương xác định mục tiêu không chỉ là làm đẹp cảnh quan mà còn nâng cao hiệu quả phục vụ người dân. Các hạng mục đầu tư đều được tính toán dựa trên nhu cầu thực tế, từ ghế nghỉ, sân chơi trẻ em, khu thể thao ngoài trời đến hệ thống chiếu sáng và vệ sinh môi trường. “Công viên phải là nơi người dân cảm thấy thoải mái, an toàn và được chào đón. Đó mới là thước đo hiệu quả đầu tư” - bà Đỗ Phương Nga nhấn mạnh.

Tương tự, công viên Cầu Giấy với không gian rộng rãi và nhiều khu vận động ngoài trời đã trở thành điểm đến quen thuộc của nhiều gia đình trẻ. Anh Nguyễn Văn Thắng, cư dân phường Cầu Giấy cho rằng các công viên, vườn hoa đang góp phần thay đổi thói quen sinh hoạt của người dân đô thị. “Trước đây trẻ em chủ yếu ở trong nhà hoặc chơi dưới lòng đường rất nguy hiểm. Nay có thêm nhiều không gian xanh - sạch - đẹp nên các gia đình có điều kiện đưa con ra ngoài vận động, tiếp xúc với thiên nhiên nhiều hơn” - anh Thắng chia sẻ.

Những “hạ tầng hạnh phúc” của đô thị

Khẳng định Hà Nội đang có bước chuyển tích cực trong tư duy phát triển đô thị, PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến, nguyên Cục trưởng Cục Hạ tầng kỹ thuật (Bộ Xây dựng) nhận định: “Nếu trước đây đô thị chủ yếu ưu tiên hạ tầng kỹ thuật thì hiện nay Thành phố đã chú trọng hơn tới không gian công cộng và chất lượng sống của người dân. Các công viên, vườn hoa sau cải tạo đang đóng vai trò như những “hạ tầng hạnh phúc” của đô thị”.

Theo PGS.TS Nguyễn Hồng Tiến, một thành phố hiện đại không chỉ được đo bằng những tòa nhà cao tầng hay tốc độ tăng trưởng kinh tế mà còn ở khả năng mang lại sự thư giãn, hài lòng và gắn kết cho cư dân. Việc phát triển hệ thống cây xanh, công viên, vườn hoa không chỉ góp phần cải thiện môi trường sống mà còn giúp định hình bản sắc đô thị. Tuy nhiên, để làm được điều đó, Hà Nội cần bảo đảm quỹ đất dành cho không gian xanh, tránh tình trạng bị lấn chiếm cho các mục đích khác.

Cùng quan điểm, TS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho rằng Hà Nội sở hữu hệ thống sông hồ rất đặc biệt. Nếu biết khai thác hợp lý, kết hợp quy hoạch cây xanh và công viên ven hồ sẽ tạo nên những không gian công cộng độc đáo, góp phần nâng cao giá trị cảnh quan và cải thiện khí hậu đô thị. Trong tiến trình phát triển đô thị, Hà Nội cũng cần chú trọng kết nối không gian xanh với hệ thống giao thông, không gian văn hóa và di tích lịch sử để hình thành mạng lưới xanh đồng bộ.

Không gian xanh hôm nay không còn là “phần phụ trợ” trong quy hoạch đô thị mà đang trở thành một cấu phần quan trọng của phát triển bền vững. Từ những vườn hoa nhỏ trong khu dân cư đến các công viên quy mô lớn đều mang sứ mệnh nâng cao chất lượng sống và nuôi dưỡng đời sống tinh thần cho cộng đồng. Những nỗ lực của Hà Nội trong việc quy hoạch, cải tạo và mở rộng hệ thống công viên, vườn hoa thời gian qua cùng sự đồng thuận của người dân là minh chứng cho quyết tâm xây dựng đô thị theo hướng văn minh, xanh và bền vững.

Tuy nhiên, để mỗi công viên, vườn hoa thực sự trở thành điểm nhấn của đô thị xanh và là điểm đến hấp dẫn của một thành phố hạnh phúc, Hà Nội vẫn còn nhiều việc phải làm. Theo các chuyên gia quy hoạch, kiến trúc và quản lý đô thị, thời gian tới Thành phố cần tiếp tục đẩy mạnh cải tạo công viên, vườn hoa theo hướng mở, tăng khả năng tiếp cận cho người dân, đồng thời bổ sung các tiện ích phục vụ cộng đồng. Qua đó từng bước hình thành mạng lưới không gian xanh hiện đại, nhân văn và có tính kết nối cao hơn.

Thực tế, công viên và vườn hoa không chỉ tạo cảnh quan đô thị mà còn là nơi giao lưu, kết nối cư dân, góp phần hình thành bản sắc và nuôi dưỡng chất lượng sống của thành phố. Từ những “lá phổi xanh” ấy, khát vọng về một Hà Nội hạnh phúc - nơi con người được sống trong môi trường xanh, văn minh và giàu bản sắc đang ngày càng hiện hữu rõ nét giữa lòng Thủ đô hôm nay.