Làm sao để các địa phương không cạnh tranh lẫn nhau trong thu hút đầu tư

“Làm sao để các địa phương không cạnh tranh lẫn nhau trong thu hút đầu tư?” là một trong các câu hỏi được đặt ra tại Diễn đàn Kinh tế Việt Nam lần thứ II năm 2026 với chủ đề "Vùng kinh tế phía Nam - Động lực cho tăng trưởng hai con số", diễn ra sáng ngày 9/6.

TS Trần Du Lịch phát biểu tại sự kiện.

Trả lời câu hỏi này, TS Trần Du Lịch - nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế TP HCM cho rằng, các địa phương trong vùng Đông Nam Bộ đều có nhu cầu thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp, song trong giai đoạn tới định hướng phát triển và đối tượng thu hút đầu tư của mỗi địa phương sẽ khác nhau.

Chẳng hạn, TP HCM đang định hướng thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chất lượng cao, tập trung vào các ngành công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, tài chính và dịch vụ giá trị gia tăng. Vì vậy, thành phố không nhất thiết cạnh tranh trực tiếp với các khu công nghiệp tại Đồng Nai hay Tây Ninh.

Theo TS Trần Du Lịch, điều quan trọng là phải xác định rõ chức năng của từng địa phương trong tổng thể phát triển vùng. Chính sách thu hút đầu tư cần được xây dựng minh bạch, đồng bộ và có sự phối hợp chặt chẽ giữa các địa phương.

“Thay vì mỗi tỉnh, thành phố xúc tiến đầu tư riêng lẻ, vùng Đông Nam Bộ nên đẩy mạnh xúc tiến đầu tư theo quy mô vùng để thống nhất về định hướng, chính sách và thông điệp gửi tới nhà đầu tư,” vị chuyên gia nêu ý kiến tại sự kiện do Báo Người lao động tổ chức.

Về lâu dài, TS Trần Du Lịch cho rằng mỗi địa phương, mỗi khu công nghiệp cần đảm nhận một vị trí khác nhau trong chuỗi giá trị sản xuất, hướng tới những nhóm nhà đầu tư riêng biệt. Việc thu hút đầu tư cần dựa trên nhu cầu thực tế của thị trường, tránh phát triển ồ ạt vượt quá khả năng hấp thụ của nền kinh tế, gây lãng phí nguồn lực.

Kết nối đồng bộ tạo nên sức mạnh tổng hợp cho toàn vùng

Cùng bàn về vấn đề này, ông Trần Văn Tươi - Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Tây Ninh cho rằng, sự khác biệt về trình độ phát triển sẽ dẫn đến cách tiếp cận khác nhau trong lựa chọn ngành nghề và nhà đầu tư.

Theo ông, TP HCM đã phát triển ở trình độ cao hơn nên sẽ hướng tới các ngành có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng lớn. Trong khi đó, Tây Ninh vẫn còn nhiều dư địa phát triển công nghiệp và hạ tầng nên có thể tiếp cận những phân khúc đầu tư khác.

Ông Trần Văn Tươi - Phó Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Tây Ninh.

Ông Trần Văn Tươi cũng đồng tình rằng việc xúc tiến đầu tư theo quy mô vùng là hướng đi cần thiết. Khi đó, nhà đầu tư sẽ nhìn thấy toàn bộ cơ hội của vùng Đông Nam Bộ thay vì chỉ tiếp cận từng địa phương riêng lẻ. Nếu một dự án chưa phù hợp với TP HCM thì nhà đầu tư vẫn có thể lựa chọn Đồng Nai hoặc Tây Ninh. Cách tiếp cận này sẽ giúp nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư của cả vùng.

"Hiện nay, các địa phương vẫn chủ yếu xúc tiến đầu tư riêng lẻ nên khả năng giới thiệu đầy đủ tiềm năng của toàn vùng còn hạn chế. Trong các lĩnh vực như logistics, thương mại biên giới, năng lượng, nông nghiệp, công nghiệp và du lịch, mỗi địa phương đều sở hữu những lợi thế riêng, đặc biệt là yếu tố vị trí địa lý - lợi thế mang tính cố hữu và khó thay thế. Khi các lợi thế này được kết nối đồng bộ sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp cho toàn vùng,” ông Tươi nhận định.

Cạnh tranh lành mạnh sẽ tạo áp lực tích cực lên bộ máy quản lý Nhà nước

Theo ông Trần Việt Hà - Phó trưởng ban Ban Quản lý Các khu chế xuất và công nghiệp TP HCM, sau khi mở rộng không gian phát triển, TP HCM có diện tích khoảng 6.770 km2 với quy mô dân số hơn 14 triệu người. Đây là động lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.

Ông Hà cho biết, hiện nay, các khu chế xuất, khu công nghiệp và Khu Công nghệ cao TP HCM tiếp tục đóng vai trò là “thỏi nam châm” thu hút doanh nghiệp trong các lĩnh vực công nghệ cao, công nghiệp chế biến, chế tạo và các ngành có giá trị gia tăng lớn.

Tính đến nay, các khu này đã thu hút hơn 5.200 dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký trên 75 tỷ USD, trong đó vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chiếm khoảng 56 tỷ USD. Đây không chỉ là khu vực đóng góp lớn cho tăng trưởng kinh tế mà còn tạo động lực phát triển các lĩnh vực liên quan như logistics, tài chính, thương mại và dịch vụ.

Ông Trần Việt Hà nhận định, trong nền kinh tế thị trường, cạnh tranh là yếu tố tất yếu và đóng vai trò là động lực thúc đẩy tăng trưởng. Đối với việc thu hút đầu tư giữa các vùng và địa phương, cạnh tranh lành mạnh sẽ tạo áp lực tích cực lên bộ máy quản lý Nhà nước, buộc các cơ quan phải cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao chất lượng phục vụ doanh nghiệp. Qua đó, các nhà đầu tư sẽ được hỗ trợ tốt hơn, thủ tục thuận lợi hơn, giúp các dự án sớm đi vào hoạt động và phát huy hiệu quả.

Phó trưởng Ban Quản lý Các khu chế xuất và công nghiệp TP HCM thông tin thêm, từ khi các quy định mới của Luật Đầu tư sửa đổi được triển khai, đặc biệt đối với các dự án công nghệ cao và dự án thuộc diện ưu tiên thu hút đầu tư, nhiều thủ tục đã được đơn giản hóa đáng kể.

Từ đầu năm 2026, các cơ chế này được áp dụng đồng bộ, giúp nhiều dự án trong khu chế xuất, khu công nghiệp và khu công nghệ cao rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, sớm triển khai và giải ngân vốn.

Điểm mới đáng chú ý là cơ chế quản lý chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Nhà đầu tư được tăng quyền chủ động thông qua thủ tục đăng ký đầu tư và cam kết tuân thủ quy định pháp luật. Sau khi hoàn tất các điều kiện cần thiết, doanh nghiệp chỉ cần thông báo trước khi triển khai dự án theo quy định, trong khi cơ quan quản lý thực hiện giám sát và kiểm tra trong quá trình hoạt động.

“Cách tiếp cận này không chỉ rút ngắn thời gian thực hiện dự án mà còn tạo môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch hơn, góp phần thu hút các dòng vốn chất lượng cao vào TP HCM và toàn vùng Đông Nam Bộ trong thời gian tới,” ông Trần Việt Hà chia sẻ.