Mệnh lệnh từ trái tim và trách nhiệm với lịch sử

Chiến dịch diễn ra từ ngày 15/3/2026 đến 27/7/2027, vừa là nhiệm vụ chính trị quan trọng và là lời tri ân sâu sắc của Đảng, Nhà nước và Nhân dân đối với những Anh hùng đã hy sinh vì độc lập dân tộc.

Lễ viếng, truy điệu và an táng 8 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại chiến trường Lào. Ảnh: BCHQS TP

Khó khăn, thách thức

Trong các cuộc kháng chiến và làm nhiệm vụ quốc tế, Việt Nam có hơn 1,2 triệu cán bộ, chiến sĩ và đồng bào anh dũng hy sinh. Đến nay, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được hơn 1.075 triệu hài cốt liệt sĩ. Tuy nhiên, hơn 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và gần 300.000 ngôi mộ liệt sĩ trong các nghĩa trang chưa xác định được danh tính.

Chiến tranh kéo dài, khốc liệt khiến nhiều hồ sơ thất lạc hoặc không đầy đủ. Nhiều đơn vị đã giải thể, sáp nhập hoặc thay đổi tổ chức. Nhân chứng biết thông tin về nơi an táng liệt sĩ ngày càng ít do tuổi cao hoặc qua đời. Trong khi đó, quá trình đô thị hóa, xây dựng công trình, biến đổi địa hình và tác động của thiên nhiên đã làm thay đổi hoàn toàn nhiều khu vực từng là chiến trường. Hàng chục năm trôi qua, việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ngày càng trở nên khó khăn hơn.

Việc xác định danh tính liệt sĩ cũng đối mặt với những thách thức lớn. Hài cốt đã bị phân hủy mạnh theo thời gian; nhiều liệt sĩ không còn thân nhân trực hệ để đối chiếu ADN; năng lực lưu trữ, bảo quản và giám định ADN trong nước còn hạn chế.

Chính vì thế, Chiến dịch 500 ngày đêm được xem là một cuộc tổng lực huy động sức mạnh của cả hệ thống chính trị, kết hợp giữa kinh nghiệm thực tiễn, nguồn lực xã hội và những thành tựu khoa học công nghệ hiện đại.

Những kết quả bước đầu

Sau gần 3 tháng triển khai, chiến dịch đã ghi nhận nhiều kết quả tích cực.

Bộ Quốc phòng tiếp tục duy trì hoạt động của 24 đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong nước, tại Lào và Campuchia; đồng thời nghiên cứu thành lập thêm các đội chuyên trách để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Tính đến nay, lực lượng chức năng đã tìm kiếm, quy tập được 1.109 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 242 hài cốt trong nước, 173 hài cốt tại Lào và 694 hài cốt tại Campuchia. Ngoài ra, hai mộ liệt sĩ tập thể cũng đã được phát hiện tại Tuyên Quang.

Các hội thảo khoa học nhằm xác minh, kết luận thông tin về mộ liệt sĩ tập thể tại Quảng Ngãi và TP. Hồ Chí Minh đã được tổ chức, tạo cơ sở cho việc khảo sát và khai quật bằng các phương pháp hiện đại như ra - đa xuyên đất.

Trong công tác rà phá bom mìn phục vụ tìm kiếm hài cốt liệt sĩ, các quân khu đã thành lập 360 đội với gần 5.000 cán bộ, chiến sĩ tham gia. Đến nay đã rà phá được khoảng 3.500 ha trên tổng số hơn 22.700 ha cần thực hiện.

Riêng tại khu vực Vị Xuyên, nơi từng diễn ra những trận chiến khốc liệt bảo vệ biên giới phía Bắc, gần 40% diện tích vùng lõi đã được rà phá, mở ra cơ hội tìm kiếm nhiều hài cốt liệt sĩ còn nằm lại trên chiến trường xưa.

Đưa các liệt sĩ từ Lào về Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố. Ảnh: UBND TP

Công nghệ mở ra hy vọng

Điểm nhấn nổi bật của Chiến dịch 500 ngày đêm là việc ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Lần đầu tiên, công tác lấy mẫu hài cốt, bảo quản, lưu trữ và quản lý dữ liệu được triển khai trên phạm vi cả nước theo quy trình thống nhất.

Đến nay, 100% quân khu và địa phương đã xây dựng kế hoạch triển khai. Hơn 3.600 cán bộ tham gia các tổ lấy mẫu. Hàng nghìn mẫu hài cốt đã được thu thập phục vụ giám định ADN.

Đặc biệt, việc xây dựng cơ sở dữ liệu gen thân nhân liệt sĩ và ngân hàng ADN quy mô quốc gia được xem là bước đột phá mang tính lịch sử.

Theo kế hoạch, từ tháng 6/2026 đến tháng 7/2027, Bộ Công an sẽ triển khai đợt cao điểm thu nhận khoảng 250.000 mẫu ADN thân nhân liệt sĩ trên phạm vi toàn quốc. Khi cơ sở dữ liệu được hoàn thiện, khả năng đối sánh và xác định danh tính liệt sĩ sẽ được nâng lên đáng kể.

Bên cạnh đó, các cơ sở giám định ADN của quân đội cũng đang được đầu tư nâng cấp, tăng công suất lên khoảng 3.200 mẫu mỗi năm.

Đưa các anh về với đất mẹ. Ảnh: BCHQS TP

Huy động sức mạnh toàn xã hội

Bên cạnh các nhiệm vụ chuyên môn, Ban Chỉ đạo quốc gia xác định công tác tuyên truyền giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Mục tiêu không chỉ là lan tỏa ý nghĩa nhân văn của chiến dịch mà còn huy động người dân cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ và các địa điểm nghi có hài cốt chưa được quy tập.

Thực tế cho thấy, nhiều cuộc tìm kiếm thành công trong những năm qua bắt nguồn từ ký ức của cựu chiến binh, người dân địa phương hoặc những tư liệu được lưu giữ trong gia đình. Mỗi thông tin, dù nhỏ nhất, đều có thể mở ra cơ hội giúp một gia đình tìm lại người thân đã hy sinh từ nhiều thập niên trước. Do đó, Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ là nhiệm vụ của các cơ quan chức năng mà còn là sự chung tay của toàn xã hội

Chiến dịch 500 ngày đêm được phát động trong bối cảnh cả nước hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ không chỉ mang ý nghĩa tri ân mà còn thể hiện quyết tâm chính trị rất lớn trong việc giải quyết một trong những vấn đề còn day dứt nhất sau chiến tranh. 500 ngày đêm không chỉ là một chiến dịch, mà còn là cuộc chạy đua với thời gian để tri ân những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.