Mở rộng cơ chế, tạo động lực phát triển điện mặt trời

Mở rộng cơ chế mua bán điện trực tiếp

Tại hội thảo “Chuyển dịch năng lượng: Động lực cho mục tiêu tăng trưởng hai con số” diễn ra chiều 9/6, ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) đã thông tin về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) thông qua lưới điện quốc gia.

Theo đại diện Cục Điện lực, thời gian qua, Cục đã có những trao đổi với một số nhà đầu tư liên quan đến cơ chế điện tự sản xuất, tự tiêu thụ cũng như cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA). Vì vậy, Cục đã nắm được những vướng mắc mà doanh nghiệp đang gặp phải.

Cụ thể, Nghị định số 57/2025/NĐ-CP quy định cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn, còn Nghị định số 58/2025/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới, trong đó có cơ chế phát triển điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ.

Ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực. Ảnh: Phan Anh

“Để tháo gỡ những vướng mắc trong việc triển khai các mô hình hợp tác đầu tư giữa các tổ chức, cá nhân, chúng tôi đã mở rộng phạm vi điều chỉnh của Nghị định số 57. Phạm vi của cơ chế mua bán điện trực tiếp đã được mở rộng hơn so với Nghị định số 80 về cơ chế mua bán điện trực tiếp được ban hành trước đây. Chính vì nhìn thấy những vấn đề đó nên chúng tôi muốn tạo thêm quyền lựa chọn cho doanh nghiệp”, ông Trịnh Quốc Vũ chia sẻ.

Theo đó, nếu doanh nghiệp tự đầu tư có thể thực hiện theo mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ. Còn nếu hợp tác đầu tư có thể thực hiện theo mô hình mua bán điện trực tiếp không qua kết nối với đơn vị điện lực theo quy định của Nghị định số 57.

“Trong Nghị định số 57, quy định rất rõ, bao gồm cả các dự án điện mặt trời mái nhà. Trường hợp doanh nghiệp không trực tiếp đầu tư có thể hợp tác với đơn vị có chuyên môn về đầu tư điện mặt trời mái nhà và ký hợp đồng theo hình thức mua bán điện trực tiếp”, đại diện Cục Điện lực thông tin.

Bên cạnh đó, ông Trịnh Quốc Vũ cho biết, đối với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả năm 2025, Luật đã bổ sung thêm một loại hình hợp tác đầu tư theo mô hình ESCO (công ty dịch vụ năng lượng, chuyên cung cấp các giải pháp năng lượng toàn diện). “Tôi cho rằng đây sẽ là thêm một kênh để các doanh nghiệp hợp tác đầu tư với nhau linh hoạt hơn, đa dạng hơn và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của từng đơn vị”, lãnh đạo Cục Điện lực nói.

Đối với quy định về điện “tự sản xuất, tự tiêu thụ”, hiện nay Cục đang sửa đổi Luật Điện lực. Nội dung này sẽ được ghi nhận để nghiên cứu điều chỉnh trong dự thảo luật sửa đổi sắp tới. “Quan điểm của chúng tôi là không bó cứng các quan hệ xã hội hay quan hệ hợp tác kinh doanh của doanh nghiệp và người dân. Trong khuôn khổ Luật Điện lực, chúng tôi chỉ quy định theo hướng điện tự sản xuất, tự tiêu thụ là điện được sử dụng tại chỗ, không phát lên lưới điện quốc gia gây ảnh hưởng đến hệ thống điện. Khi đã là tiêu thụ tại chỗ thì không cần thiết phải can thiệp vào các hình thức hợp tác giữa các doanh nghiệp”, ông Trịnh Quốc Vũ thông tin.

Thêm dư địa phát triển điện mặt trời

Thông tin thêm về vướng mắc của doanh nghiệp với DPPA tại các khu công nghiệp khi quy định hiện nay vẫn xác định điện mặt trời áp mái phải được lắp đặt trên mái nhà. Tuy nhiên, trong các khu công nghiệp còn có rất nhiều diện tích như mặt hồ, mặt đất, công viên hoặc các khu vực chưa được sử dụng. Nếu doanh nghiệp đầu tư điện mặt trời tại các khu vực chưa sử dụng đó thì liệu có được áp dụng các cơ chế ưu đãi tương tự điện mặt trời áp mái hay không?

Mở rộng cơ chế mua bán điện trực tiếp, tạo thêm lựa chọn đầu tư, thúc đẩy phát triển điện mặt trời và năng lượng tái tạo. Ảnh: Phan Anh

Đại diện Cục Điện lực cho biết, trong Nghị định số 57 sẽ mở rộng cơ chế mua bán điện trực tiếp thông qua lưới điện kết nối riêng, không quy định phải là điện mặt trời trên mái, mặt đất hay mặt hồ. Điều quan trọng là dự án sử dụng hình thức lưới điện kết nối riêng và đáp ứng các điều kiện theo quy định.

“Đối với sản lượng điện dư bán lên lưới điện quốc gia, dự thảo quy định nâng tỷ lệ lên tới 50%, đồng thời bảo đảm đồng bộ với các quy định và theo đúng tinh thần Nghị quyết số 253/2025/QH15 của Quốc hội về các cơ chế, chính sách phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2026-2030”, ông Trịnh Quốc Vũ nhấn mạnh.

Ngoài ra, trong giai đoạn từ nay đến năm 2030, nếu hệ thống lưới điện quốc gia có khả năng giải tỏa công suất thì doanh nghiệp còn có thể được bán lượng điện dư lên tới 100%. Ví dụ, vào các ngày nghỉ hoặc ngày lễ, khi doanh nghiệp tạm dừng sản xuất thì toàn bộ sản lượng điện mặt trời phát ra có thể được phát lên lưới điện quốc gia 100%, với điều kiện hệ thống lưới điện tại khu vực đó có khả năng tiếp nhận.