Môi trường không khói thuốc phải trở thành chuẩn mực vận hành thường xuyên của cơ sở y tế

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn phát biểu tại Lễ phát động Cuộc thi Cơ sở y tế không khói thuốc lần thứ II. Ảnh: BTC

Cơ sở y tế phải đi đầu trong ngăn chặn các sản phẩm thuốc lá mới

Phát biểu tại Lễ phát động Cuộc thi Cơ sở y tế không khói thuốc lá lần thứ II do Báo Sức khỏe và Đời sống phối hợp cùng Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá tổ chức ngày 19/5, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn nêu rõ, thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh tật và tử vong có thể phòng tránh được.

“Mỗi điếu thuốc được châm lên không chỉ đốt cháy lá thuốc, mà còn đốt cháy sức khỏe của người hút, làm tổn thương lá phổi của người bên cạnh, làm tăng gánh nặng cho gia đình, bệnh viện và xã hội” - Thứ trưởng Bộ Y tế trăn trở.

Trên thế giới, thuốc lá cướp đi hơn 8 triệu sinh mạng mỗi năm. Tại Việt Nam, các bệnh liên quan đến hút thuốc khiến hơn 100.000 người tử vong mỗi năm. Đáng lo ngại hơn, bên cạnh thuốc lá điếu truyền thống, các sản phẩm thuốc lá mớinhư thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang len lỏi vào đời sống, đặc biệt trong giới trẻ, bằng hình thức hấp dẫn, hương vị đa dạng và những thông điệp dễ gây ngộ nhận.

Thứ trưởng Trần Văn Thuấn khẳng định, đây không phải là một xu hướng vô hại, mà là một nguy cơ mới dẫn thanh thiếu niên đến lệ thuộc nicotine và các tổn hại sức khỏe lâu dài. Quốc hội đã thống nhất cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025. Vì vậy, cơ sở y tế càng phải đi đầu trong nhận diện, truyền thông, giám sát và ngăn chặn các sản phẩm này.

“Không thể có một bệnh viện chữa lành thật sự nếu trong khuôn viên bệnh viện vẫn còn khói thuốc. Không thể nói đến an toàn người bệnh, chất lượng bệnh viện, văn hóa phục vụ, nếu người bệnh, người nhà người bệnh, trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và chính nhân viên y tế vẫn phải hít khói thuốc thụ động trong môi trường khám bệnh, chữa bệnh” - Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nhấn mạnh.

Phải làm thật, làm đều, không phải là phong trào nhất thời

Thứ trưởng Bộ Y tế cũng nhấn mạnh quan điểm, một cơ sở y tế không khói thuốc không đơn thuần là nơi có biển cấm hút thuốc. Đó phải là nơi pháp luật được thực thi nghiêm túc; nơi người đứng đầu thể hiện trách nhiệm rõ ràng; nơi mỗi nhân viên y tế là một tấm gương; nơi người bệnh được tư vấn, hỗ trợ cai thuốc; nơi mọi hành vi hút thuốc, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới được nhận diện, nhắc nhở, giám sát bằng sự kiên trì, chuẩn mực và nhân văn.

Nói cách khác, cơ sở y tế không khói thuốc là một biểu hiện cụ thể của bệnh viện an toàn, bệnh viện văn minh, bệnh viện lấy người bệnh làm trung tâm. Đó cũng là một thước đo văn hóa của ngành Y tế.

Vì vậy, Thứ trưởng yêu cầu xây dựng môi trường không khói thuốc không thể là phong trào nhất thời; càng không thể dừng lại ở khẩu hiệu, pano, áp phích hay một vài đợt kiểm tra.

“Đây phải là một chuẩn mực vận hành thường xuyên của từng cơ sở y tế, được đưa vào quản trị bệnh viện, quản lý chất lượng, an toàn người bệnh, thi đua khen thưởng và trách nhiệm của người đứng đầu” – Thứ trưởng nêu rõ và bày tỏ kỳ vọng với Cuộc thi Cơ sở y tế không khói thuốc lần thứ II được phát động, cần tạo ra một bước chuyển rõ hơn, thực chất hơn và bền vững hơn.

Duy trì môi trường không khói thuốc lá phải trở thành nhiệm vụ thường xuyên của từng cơ sở y tế, để bảo vệ sức khỏe người bệnh và nhân viên y tế mỗi ngày. Ảnh: ST

Theo đó, Thứ trưởng đề nghị các bệnh viện, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, các trường đại học, các đơn vị y tế trong cả nước tập trung vào ba yêu cầu.

Thứ nhất, phải làm thật. Theo đó, không khói thuốc trong cơ sở y tế không phải để dự thi, không phải để báo cáo, mà để bảo vệ sức khỏe người bệnh và nhân viên y tế mỗi ngày.

Thứ hai, phải làm đều. Mỗi khoa, phòng, buồng bệnh, hành lang, khuôn viên, nhà xe, căng tin đều phải là một phần của môi trường không khói thuốc. Không có vùng trống, không có ngoại lệ, không có nể nang trong thực thi quy định.

Thứ ba, phải làm bằng trách nhiệm và lòng nhân ái. Người hút thuốc cần được nhắc nhở, nhưng cũng cần được tư vấn, hỗ trợ và đồng hành để từ bỏ thuốc lá. Với thanh thiếu niên và người trẻ, càng phải chủ động bảo vệ từ sớm, không để các sản phẩm thuốc lá mới khoác lên mình vẻ ngoài hiện đại để che giấu nguy cơ gây nghiện và hủy hoại sức khỏe.

Thứ trưởng Trần Văn Thuấn cũng đề nghị các cơ quan truyền thông, báo chí tiếp tục phát huy vai trò là tiếng nói chính thống, tin cậy, nhân văn; lan tỏa những mô hình tốt, những bệnh viện làm thật, làm bền, làm sáng tạo; góp phần hình thành một chuẩn mực xã hội: đến bệnh viện là đến một không gian chữa lành, an toàn, trong lành và không khói thuốc. Mỗi cơ sở y tế thật sự trở thành nơi bảo vệ sức khỏe, gìn giữ sự sống và nuôi dưỡng niềm tin của nhân dân.

Theo TS.BS Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đồng Trưởng Ban tổ chức Cuộc thi, Việt Nam hiện có hệ thống y tế rộng khắp với hơn 1.700 bệnh viện công lập, 424 bệnh viện tư nhân, cùng hàng chục nghìn phòng khám tư nhân. Mỗi năm, hệ thống các cơ sở khám, chữa bệnh này tiếp đón trung bình khoảng gần 20 triệu lượt người khám bệnh nội trú và ngoại trú.

Với mật độ tập trung đông đúc như vậy, việc duy trì một môi trường trong lành và không khói thuốc lá là một nhiệm vụ quan trọng của các cơ sở y tế, nhằm giảm nguy cơ phơi nhiễm khói thuốc thụ động đối với nhân viên y tế và người dân đến khám, chữa bệnh.

“Cuộc thi không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền quy định cấm hút thuốc trong cơ sở y tế, mà còn ghi nhận nhiều cách làm sáng tạo, cụ thể và phù hợp với thực tiễn của các bệnh viện, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh", TS.BS Hà Anh Đức nói.

Đặc biệt, Ban Tổ chức khuyến khích các đơn vị ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống camera số để triệt tiêu mọi "điểm mù" khói thuốc lá, biến bệnh viện thành một môi trường trong lành tuyệt đối.