Mùa thi vào lớp 10: Con cần một mái nhà bao dung

Thí sinh dự thi vào lớp 10 năm 2026 tại điểm thi Trường Trung học Phổ thông Giao Thủy (Ninh Bình). Ảnh: GTQT

Suốt hai ngày qua, hình ảnh những cái ôm vội vã, những cú siết tay thật chặt mà các bậc phụ huynh dành cho con bên cánh cổng kỳ thi vào lớp 10 đã trở thành những khoảnh khắc nhiều cảm xúc.

Thực tế đó cũng đặt ra một góc nhìn sâu sắc - từ bao giờ, một bước ngoặt tuổi 15 lại mang sức nặng của một cuộc cạnh tranh áp lực đến thế?

Kỳ thi vào lớp 10 - áp lực thi cử tuổi 15

Nhiều năm nay, người ta vẫn mặc định thi đại học là bước ngoặt lớn nhất của đời học sinh. Nhưng thực tế đang chứng minh điều ngược lại: kỳ thi vào lớp 10 mới là cuộc đua nặng nề nhất.

Ở tuổi 18, các sĩ tử thi đại học đã có sự trưởng thành nhất định về tâm lý, lại đứng trước nhiều ngả đường rộng mở, từ xét tuyển học bạ, chứng chỉ quốc tế cho đến hệ thống hàng trăm trường đại học, cao đẳng.

Nhưng ở tuổi 15, dù hệ thống giáo dục đã mở ra nhiều hướng đi như trường tư thục, giáo dục thường xuyên hay học nghề, các con vẫn chưa đủ chín chắn để tự định đoạt lộ trình cho tương lai.

Bất chấp nắng nóng, phụ huynh xếp hàng dài lo lắng chờ con tại điểm thi Trường Trung học Phổ thông Quất Lâm (Ninh Bình). Ảnh: GTQT

Đối với một đứa trẻ đang chênh vênh ở ngưỡng cửa cấp 3, việc phải rẽ hướng sang một lối đi khác ngoài trường công lập vẫn là một thử thách tâm lý quá lớn.

Trong bối cảnh áp lực dân số tăng nhanh, năng lực đáp ứng về cơ sở hạ tầng trường lớp công lập hiện nay chỉ có thể tiếp nhận khoảng 60-70% học sinh sau trung học cơ sở.

Ngưỡng tiếp nhận này, cộng với bài toán phân luồng hướng nghiệp, vô hình trung vô hình trung đã tạo nên một áp lực thi cử không nhỏ cho cả gia đình và nhà trường.

Áp lực ấy đè nặng lên bờ vai những đứa trẻ sinh năm 2011 suốt một năm qua. Đó là những đêm dài thức trắng bên chồng đề cương dày cộp, những bữa cơm ăn vội ngay trên yên xe máy để kịp ca học thêm, và cả những giọt nước mắt rơi âm thầm vì sợ phụ lòng mong mỏi của cha mẹ.

Định kiến "trượt công lập là thất bại" như một gánh nặng tâm lý, quá sức chịu đựng đối với một đứa trẻ đang ở độ tuổi nhạy cảm nhất của quá trình trưởng thành.

Từ cái ôm đến điểm tựa bền vững cho con

Thi vào lớp 10 vốn dĩ là một hành trình dài đầy mệt mỏi, không chỉ với học sinh mà với cả các bậc làm cha làm mẹ.

Sau những tháng ngày cùng con thức khuya dậy sớm, đi qua những lo toan và cả những kỳ vọng áp lực về trường chuyên, lớp chọn, thì khi đứng trước ranh giới của cánh cổng trường thi, mọi mong mỏi về thành tích bỗng chốc lùi lại phía sau.

Ở khoảnh khắc nhìn chiếc bóng áo trắng nhỏ nhắn chuẩn bị bước vào phòng thi, điều duy nhất người mẹ cần chỉ là sự bình an của đứa trẻ.

Lúc này, cái ôm siết chặt chính là nguồn động viên sau cùng mẹ có thể trao cho con, nơi người mẹ dẫu lòng đang bộn bề lo toan vẫn cố ôm con thật chặt để san bớt nỗi sợ hãi của đứa trẻ tuổi mười lăm.

Nó là tiếng lòng thầm lặng: "Cứ tự tin làm bài con nhé, kết quả ra sao con vẫn là niềm tự hào của mẹ".

Chính vì vậy, những cái ôm vội vã trước cổng trường thi trong 2 ngày thi vừa qua không cần đến bất kỳ lời hoa mỹ nào để chứng minh giá trị.

Khi không thể gánh bớt áp lực bài vở cho con, cái siết tay, cú ôm chặt của cha mẹ là cách duy nhất để họ nói với con rằng: Dù thế nào, con vẫn luôn có gia đình đồng hành.

Tuy nhiên, nếu những vòng tay ấm áp ấy chỉ xuất hiện như một sự vỗ về phút chót trước cổng trường thi, thì có lẽ chưa đủ. Áp lực học hành vốn tích tụ qua từng ngày và không thể tự biến mất sau khi môn thi cuối cùng khép lại.

Sự tiếp sức trong vài ngày thi cử chỉ là sự xoa dịu nhất thời; điều nâng đỡ những đứa trẻ 15 tuổi đi qua áp lực phải là một không gian gia đình đủ bao dung, nơi con luôn được lắng nghe và chia sẻ suốt những năm tháng lớn khôn.

Điểm số có thể phân loại trường học, nhưng không bao giờ định vị được giá trị của một đứa trẻ. Trường công hay trường tư, chuyên hay không chuyên, suy cho cùng cũng chỉ là những phương tiện khác nhau để đi đến một cái đích chung - sự trưởng thành.

Một học sinh không đạt được nguyện vọng mong muốn vào lớp 10 không có nghĩa là tương lai khép lại, trừ khi chính gia đình từ chối sự thấu hiểu và đồng hành cùng con.

Tiếng trống kết thúc bài thi cuối cùng tại Ninh Bình và Đà Nẵng đã điểm. Cánh cổng trường thi mở rộng, đón các con trở về sau những giờ phút nỗ lực hết mình trên trang giấy.

Những giờ thi căng thẳng đã lùi lại phía sau, và giờ là lúc những cái ôm đón đợi dưới cái nắng hè cần rộng mở hơn bao giờ hết.

Sau hai tỉnh thành mở màn này, những ngày tới, thi vào lớp 10 sẽ tiếp tục diễn ra ở khắp các địa phương trên cả nước.

Kỳ thi lớp 10 rồi sẽ qua đi, những điểm số rồi sẽ được công bố, nhưng những vết sẹo tâm lý hay sự trưởng thành về bản lĩnh của một đứa trẻ sau mùa thi sẽ còn lại mãi.

Áp lực thi cử là điều khó tránh khỏi, nhưng mong rằng, dù ở bất kỳ tỉnh thành nào, những cái ôm đón đợi con sau phòng thi sẽ luôn rộng mở, mang theo sự thấu hiểu bền bỉ của gia đình.

Bởi suy cho cùng, đích đến của một đứa trẻ không nằm lại ở một kỳ thi vào lớp 10, mà nằm ở hành trình lớn khôn luôn có cha mẹ đồng hành.