Mỹ - Trung Quốc 'hạ nhiệt' căng thẳng thương mại: Giảm áp lực cho kinh tế toàn cầu

Việc Trung Quốc vẫn áp mức thuế 25% đối với LNG của Mỹ được xem là trở ngại lớn đối với khả năng phục hồi hoàn toàn của thương mại LNG giữa hai nước. Ảnh: Internet

Những tín hiệu mới đáng chú ý

Sau cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh, nhiều động thái mới từ hai phía đang cho thấy xu hướng đối thoại thực dụng hơn trong quan hệ kinh tế song phương.

Một trong những tín hiệu đáng chú ý nhất là hợp tác năng lượng. Reuters ngày 19-5 cho biết, 4 tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Mỹ đang trên đường tới Trung Quốc. Đây là lô hàng LNG trực tiếp đầu tiên giữa hai nước trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump. Theo Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright, Trung Quốc sẽ tăng nhập khẩu dầu từ Mỹ và coi hai nước là “đối tác thương mại tự nhiên” trong lĩnh vực năng lượng.

Giới phân tích cho rằng đây là bước đi phù hợp với lợi ích của cả hai bên khi Trung Quốc hiện là nước nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, còn Mỹ là nhà sản xuất dầu hàng đầu toàn cầu. Theo phía Mỹ, Bắc Kinh không chỉ quan tâm tới dầu thô từ khu vực duyên hải vịnh Mexico mà còn có thể tăng mua dầu từ Alaska trong tương lai. Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông khiến nguồn cung từ khu vực vịnh Ba Tư đối mặt nhiều rủi ro hơn, đặc biệt liên quan eo biển Hormuz.

Không chỉ năng lượng, lĩnh vực hàng không cũng ghi nhận tín hiệu tích cực. Tổng thống Donald Trump cho biết Trung Quốc đã đồng ý mua 200 máy bay Boeing và có thể nâng tổng đơn hàng lên khoảng 750 chiếc. Nếu được triển khai đầy đủ, đây sẽ là một trong những hợp đồng thương mại hàng không lớn nhất thế giới trong những năm gần đây, đồng thời mang ý nghĩa biểu tượng lớn đối với quan hệ kinh tế Mỹ - Trung.

Đáng chú ý là sự thay đổi trong lĩnh vực nông nghiệp - từng là “mặt trận” căng thẳng lớn nhất trong cuộc chiến thương mại giữa hai nước. Bộ Thương mại Trung Quốc xác nhận hai bên đã thống nhất thúc đẩy thương mại nông sản thông qua giảm thuế quan, tháo gỡ rào cản phi thuế quan và xử lý các vấn đề tiếp cận thị trường.

Theo các thông tin mới nhất, Bắc Kinh sẽ nối lại nhập khẩu một số mặt hàng nông sản Mỹ như đậu tương, lúa mì và cao lương. Trung Quốc cũng cam kết mua khoảng 12 triệu tấn đậu tương Mỹ. Đây là diễn biến đáng chú ý bởi trong năm 2025, thương mại nông sản giữa hai nước giảm tới 65,7%, xuống còn khoảng 8,4 tỷ USD do các vòng áp thuế trả đũa lẫn nhau. Nhiều mặt hàng nông sản Mỹ hiện vẫn chịu mức thuế bổ sung 10% tại thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, các nhà phân tích nhận định nếu thuế quan tiếp tục được hạ, dòng chảy nông sản giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới có thể dần phục hồi.

Bắc Kinh cũng bắt đầu xử lý một số vấn đề kỹ thuật mà Washington từng nhiều lần phàn nàn. Trung Quốc đã gia hạn đăng ký thêm 5 năm cho 425 cơ sở thịt bò của Mỹ và phê duyệt mới cho 77 cơ sở khác, đồng thời nối lại nhập khẩu thịt bò từ 17 bang của Mỹ. Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết Washington kỳ vọng Trung Quốc sẽ mua lượng nông sản Mỹ trị giá “hàng chục tỷ USD” trong vòng 3 năm tới.

Ngoài thương mại hàng hóa, hai bên cũng đang lên kế hoạch đối thoại về trí tuệ nhân tạo (AI), đầu tư song phương, khoáng sản chiến lược, kiểm soát công nghệ và chuỗi cung ứng. Bắc Kinh đồng thời xác nhận Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình sẽ thăm Mỹ vào mùa thu năm nay. Nếu diễn ra đúng kế hoạch, chuyến thăm này có thể trở thành một trong những sự kiện ngoại giao có ảnh hưởng lớn tới kinh tế toàn cầu trong năm 2026.

Kỳ vọng giảm áp lực cho kinh tế toàn cầu

Những động thái mới từ Washington và Bắc Kinh đang tạo ra kỳ vọng về một môi trường thương mại quốc tế ổn định hơn sau nhiều năm biến động. Người phát ngôn Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) Julie Kozack nhận định: “Bất cứ điều gì giúp giảm căng thẳng thương mại và giảm bất ổn đều tốt cho cả hai nền kinh tế lớn và kinh tế thế giới”.

Thực tế cho thấy cạnh tranh giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới thời gian qua đã khiến thương mại quốc tế vận hành kém hiệu quả hơn. Thuế quan tăng cao làm chi phí hàng hóa leo thang, trong khi các biện pháp kiểm soát công nghệ và dịch chuyển chuỗi cung ứng buộc doanh nghiệp toàn cầu phải đầu tư thêm để tái cấu trúc sản xuất. Điều này làm giảm hiệu quả kinh tế và góp phần đẩy lạm phát lên cao tại nhiều quốc gia trong giai đoạn hậu đại dịch.

Vì vậy, việc Mỹ và Trung Quốc phát tín hiệu nối lại đối thoại và khơi thông thương mại ở một số lĩnh vực được xem là yếu tố giúp thị trường quốc tế “dễ thở” hơn. Nếu các cam kết được triển khai, thương mại nông sản, hàng không và năng lượng giữa hai nước có thể phục hồi đáng kể, qua đó góp phần giảm áp lực về giá nguyên liệu, vận tải và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ngoài ra, sự “mềm hóa” tương đối trong quan hệ thương mại cũng có thể giúp giảm nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng công nghệ và sản xuất toàn cầu. Những năm gần đây, nhiều ngành công nghiệp như điện tử, ô tô, pin hay bán dẫn liên tục chịu tác động từ căng thẳng địa chính trị.

Tác động tích cực cũng có thể xuất hiện trên thị trường tài chính quốc tế. Căng thẳng Mỹ - Trung thời gian qua là một trong những yếu tố khiến giới đầu tư toàn cầu thận trọng hơn, đặc biệt với lĩnh vực sản xuất và công nghệ. Khi hai bên phát tín hiệu đối thoại và hợp tác trở lại, tâm lý thị trường có thể ổn định hơn, qua đó hỗ trợ dòng vốn đầu tư quốc tế.

Trong bối cảnh xung đột Trung Đông tiếp tục khiến thị trường năng lượng biến động, việc Trung Quốc tăng mua dầu, khí đốt và nông sản từ Mỹ còn có thể góp phần ổn định một phần thị trường hàng hóa toàn cầu, nhất là về giá cả và nguồn cung.

Tuy nhiên, giới phân tích cũng cho rằng còn quá sớm để nói tới một giai đoạn “tan băng” hoàn toàn giữa Mỹ và Trung Quốc bởi cạnh tranh chiến lược giữa hai nước vẫn rất sâu sắc. Theo công ty dữ liệu và phân tích S&P Global ngày 15-5, Trung Quốc hiện vẫn áp mức thuế 25% đối với LNG của Mỹ - trở ngại lớn đối với khả năng phục hồi hoàn toàn của thương mại LNG giữa hai nước.

Bên cạnh đó, cuộc cạnh tranh trong các lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn, AI, pin, xe điện hay viễn thông vẫn diễn ra quyết liệt. Mỹ tiếp tục duy trì nhiều biện pháp hạn chế xuất khẩu chip và công nghệ tiên tiến sang Trung Quốc, trong khi Bắc Kinh đẩy mạnh chiến lược tự chủ công nghệ. Các yếu tố địa chính trị và cạnh tranh an ninh cũng chưa có dấu hiệu giảm nhiệt trong ngắn hạn.

Điều đó cho thấy sự “hạ nhiệt” hiện nay chưa đồng nghĩa thương mại toàn cầu sẽ quay trở lại thời kỳ toàn cầu hóa sâu rộng như trước. Xu hướng tự chủ công nghệ, bảo hộ chiến lược và cạnh tranh chuỗi cung ứng vẫn sẽ tiếp tục tồn tại. Các chuyên gia Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) nhận định thế giới đang bước vào giai đoạn “thương mại phân mảnh có kiểm soát”, trong đó Mỹ và Trung Quốc vẫn cạnh tranh quyết liệt nhưng sẽ cố gắng tránh đối đầu thương mại toàn diện nhằm hạn chế tác động tiêu cực tới tăng trưởng kinh tế toàn cầu.

Dù vậy, ngay cả một trạng thái “hạ nhiệt tương đối” cũng đã là tín hiệu tích cực đối với kinh tế thế giới sau nhiều năm liên tiếp chịu tác động từ đại dịch, xung đột địa chính trị và khủng hoảng chuỗi cung ứng. Việc hai nền kinh tế lớn nhất thế giới nối lại đối thoại thực dụng hơn có thể góp phần giảm áp lực cho thương mại toàn cầu, đồng thời mở ra hy vọng về một giai đoạn ổn định tương đối trong những năm tới.