Nâng tầm trường dự bị đại học thành trung tâm giáo dục chuyên biệt

Tiết mục văn hóa, văn nghệ của Trường Dự Bị Đại Học Dân Tộc TW Nha Trang nhân dịp tổng kết năm học 2026 - 2027. Ảnh: Facebook nhà trường.

Các trường dự bị đại học không còn đơn thuần là nơi bồi dưỡng kiến thức chuyển tiếp trước khi vào đại học, mà đang từng bước được định vị là những cơ sở giáo dục chuyên biệt.

Khẳng định vai trò thực hiện chính sách dân tộc

Mới đây, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT ban hành Thông tư số 36/2026/TT-BGDĐT về Quy chế tổ chức và hoạt động của trường dự bị đại học. Một trong những điểm mới đáng chú ý là xác định rõ trường dự bị đại học là loại hình trường chuyên biệt, có chức năng thực hiện chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và các vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Theo quy chế mới, các trường dự bị đại học được chuẩn hóa toàn diện về cơ sở vật chất theo mức tối thiểu của trường THPT. Chương trình giáo dục cũng được bổ sung môn Tin học, các hoạt động trải nghiệm, giáo dục hướng nghiệp và kỹ năng sống phù hợp với đặc thù học sinh dân tộc thiểu số.

TS Lê Lâm - Hiệu trưởng Trường Dự bị đại học dân tộc Sầm Sơn (Thanh Hóa), cho biết, năm học 2025-2026, nhà trường có khoảng 600 học sinh theo học. Đáng chú ý, số hồ sơ đăng ký xét tuyển đạt gần 3.000, gấp nhiều lần chỉ tiêu tuyển sinh hơn 600 học sinh. Điều này cho thấy nhu cầu học tập và khát vọng tiếp cận giáo dục đại học của con em đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng lớn.

Theo TS Lê Lâm, những năm qua, nhà trường luôn chủ động triển khai các chủ trương, chính sách về giáo dục dân tộc; đội ngũ cán bộ, giảng viên cơ bản đáp ứng yêu cầu chuyên môn, có tinh thần trách nhiệm và tâm huyết với nghề. Việc quy định rõ vị trí, chức năng của trường dự bị đại học trong hệ thống giáo dục là cơ sở quan trọng để các nhà trường phát huy hiệu quả vai trò của mình.

“Chúng tôi hoàn toàn đồng tình với việc xác định trường dự bị đại học là trường chuyên biệt thực hiện chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước. Đây không chỉ là nơi trang bị kiến thức cho học sinh trước khi bước vào giảng đường đại học, mà còn là môi trường giáo dục toàn diện, góp phần hình thành nhân cách, kỹ năng sống và ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc” - TS Lê Lâm chia sẻ.

Ông cho biết, thời gian tới, nhà trường sẽ tiếp tục thực hiện tốt công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, quản lý học sinh; tổ chức các hoạt động giáo dục nhằm bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc. Đồng thời, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và nhân sự hỗ trợ giáo dục đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn mới.

Học sinh, sinh viên Trường Dự bị Đại học Dân tộc Sầm Sơn tham gia buổi Diễn đàn đối thoại "Hiệu trưởng với cán bộ, giáo viên và HSSV học kỳ II, năm học 2025-2026" . Ảnh: Website.

Mở rộng sứ mệnh của trường dự bị đại học

Là học sinh Trường Dự bị Đại học Dân tộc Trung ương Nha Trang (Khánh Hòa), Bùi Thu Trang cho biết, điểm khác biệt của mô hình trường dự bị đại học không chỉ nằm ở việc bồi dưỡng kiến thức văn hóa, mà còn ở hệ thống các hoạt động giáo dục đặc thù được thiết kế phù hợp với học sinh dân tộc thiểu số.

Theo đó học sinh được tham gia nhiều hoạt động giáo dục về văn hóa các dân tộc, giáo dục hướng nghiệp, kỹ năng sống và các chương trình trải nghiệm thực tiễn. Các hoạt động này được nhà trường xây dựng thành kế hoạch cụ thể, triển khai linh hoạt cả trong và ngoài giờ học, trong khuôn viên trường cũng như tại cộng đồng, giúp học sinh có thêm cơ hội rèn luyện, khám phá bản thân và phát triển toàn diện.

“Thông qua các chương trình trải nghiệm, chúng em hiểu hơn về bản sắc văn hóa của dân tộc mình cũng như của các dân tộc anh em trên cả nước. Đây là môi trường để học sinh giao lưu, học hỏi, nâng cao kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm và định hướng nghề nghiệp cho tương lai”- Thu Trang chia sẻ.

Theo nữ sinh, những hoạt động giáo dục đặc thù không chỉ góp phần gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, mà còn trang bị cho học sinh những kỹ năng cần thiết để tự tin hội nhập khi bước vào môi trường đại học và cuộc sống sau này. Đây cũng là nét riêng tạo nên giá trị của các trường dự bị đại học trong thực hiện chính sách phát triển nguồn nhân lực cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Theo bà Tăng Thị Ngọc Mai - đại biểu Quốc hội khóa XIV, việc Bộ GD&ĐT ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của trường dự bị đại học, xác định rõ đây là loại hình trường chuyên biệt thực hiện chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước, là bước đi cần thiết trong bối cảnh đất nước đang chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Nhiều năm qua, các trường dự bị đại học đã góp phần quan trọng tạo cơ hội học tập cho học sinh dân tộc thiểu số, giúp các em củng cố kiến thức, kỹ năng trước khi bước vào môi trường đại học. Tuy nhiên, vai trò của các cơ sở giáo dục này cần được nhìn nhận rộng hơn, không chỉ là nơi bồi dưỡng kiến thức chuyển tiếp mà còn là môi trường giáo dục toàn diện, góp phần hình thành nhân cách, kỹ năng sống, ý thức công dân và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Bà Tăng Thị Ngọc Mai cho rằng, việc quy định rõ chức năng, nhiệm vụ của trường dự bị đại học trong quy chế mới thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với công tác đào tạo nguồn nhân lực cho vùng khó khăn. Đây cũng là cơ sở pháp lý quan trọng để các nhà trường tiếp tục đầu tư, đổi mới chương trình giáo dục theo hướng hiện đại, tăng cường giáo dục hướng nghiệp, kỹ năng số, kỹ năng sống và các hoạt động trải nghiệm cho học sinh.

Theo bà Tăng Thị Ngọc Mai, đầu tư cho các trường dự bị đại học chính là đầu tư cho tương lai của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Khi được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng và cơ hội học tập, các em sẽ trở thành nguồn nhân lực có chất lượng, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng miền, đồng thời tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong giai đoạn mới.