Nghịch lý từ thị trường lao động Mỹ

Trong phần lớn năm 2025, thị trường lao động Mỹ từng là tâm điểm lo ngại của giới hoạch định chính sách. Tốc độ tuyển dụng chậm lại, số vị trí việc làm giảm mạnh và mức tăng việc làm hàng tháng xuống thấp khiến nhiều chuyên gia cảnh báo nền kinh tế lớn nhất thế giới đang mất đà tăng trưởng. Những lo ngại đó đã góp phần thúc đẩy Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) ba lần cắt giảm lãi suất nhằm hỗ trợ hoạt động kinh tế.

Biển tuyển dụng kèm mã QR được dán trên cửa sổ một cơ sở kinh doanh ở Arlington, bang Virginia, Mỹ. Ảnh: Reuters

Tuy nhiên, chỉ sau chưa đầy một năm, câu chuyện đã thay đổi đáng kể. Thay vì lo ngại nền kinh tế suy yếu, Fed giờ đây phải đối mặt với một nghịch lý khác: thị trường lao động phục hồi mạnh đến mức có thể khiến việc tiếp tục nới lỏng chính sách tiền tệ trở nên khó khăn hơn.

Số liệu mới công bố cho thấy nền kinh tế Mỹ tạo thêm 172.000 việc làm trong tháng 5, gần gấp đôi dự báo của thị trường. Cùng với việc điều chỉnh tăng số liệu của hai tháng trước, tốc độ tạo việc làm trung bình trong ba tháng gần nhất đạt khoảng 188.000 việc làm mỗi tháng. Đà tăng trưởng cũng không còn tập trung ở lĩnh vực y tế như trước mà đã lan rộng sang nhiều ngành nhạy cảm với chu kỳ kinh tế. Ngành dịch vụ lưu trú và giải trí tạo thêm 70.000 việc làm, trong khi xây dựng bổ sung 17.000 việc làm.

Những con số này cho thấy nhu cầu trong nền kinh tế Mỹ vẫn duy trì sức chống chịu đáng kể bất chấp lãi suất cao, chi phí vốn đắt đỏ và những bất ổn liên quan đến thương mại cũng như địa chính trị. Thực tế này tiếp tục bác bỏ các dự báo từng xuất hiện khá phổ biến trong hai năm qua rằng Mỹ khó tránh khỏi một cuộc suy thoái khi Fed duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt.

Tuy nhiên, điểm đáng chú ý nhất không nằm ở số việc làm mới được tạo ra mà ở sự thay đổi của nguồn cung lao động. Dân số già hóa cùng chính sách siết chặt nhập cư đang làm chậm tốc độ tăng của lực lượng lao động Mỹ. Theo Viện Brookings, nhập cư ròng của Mỹ đã chuyển sang mức âm trong năm 2025, lần đầu tiên trong hơn nửa thế kỷ.

Điều này có ý nghĩa quan trọng đối với cách đánh giá sức khỏe của thị trường lao động. Khi lực lượng lao động tăng chậm hoặc thu hẹp, nền kinh tế không cần tạo ra quá nhiều việc làm để duy trì tỷ lệ thất nghiệp ổn định. Nói cách khác, mức tăng việc làm hiện nay thực chất còn mạnh hơn những gì các con số bề mặt phản ánh. Một số nhà kinh tế cho rằng sự thắt chặt của thị trường lao động hiện nay không chỉ đến từ nhu cầu tuyển dụng mà còn xuất phát từ việc nguồn cung lao động đang co lại nhanh hơn trước.

Dù vậy, chưa có nhiều dấu hiệu cho thấy thị trường lao động đang rơi vào trạng thái quá nóng. Tỷ lệ thất nghiệp vẫn duy trì quanh mức 4,3%, trong khi tốc độ tăng lương dưới 4% mỗi năm. Năng suất lao động cải thiện cũng giúp doanh nghiệp hấp thụ phần lớn chi phí lao động gia tăng mà chưa phải chuyển thành áp lực giá cả đối với người tiêu dùng.

Vấn đề là Fed không chỉ quan tâm đến việc làm. Mục tiêu quan trọng hơn của ngân hàng trung ương Mỹ vẫn là đưa lạm phát trở về mức 2%. Tuy nhiên, chỉ số giá tiêu dùng cá nhân (PCE), thước đo lạm phát được Fed ưu tiên sử dụng, vẫn tăng 3,8% trong tháng 4, cao gần gấp đôi mục tiêu đề ra.

Đây chính là thế khó mà Fed đang phải đối mặt. Một thị trường lao động mạnh là tín hiệu tích cực đối với tăng trưởng kinh tế, nhưng đồng thời cũng có thể kéo dài áp lực lạm phát thông qua tiêu dùng và chi phí lao động. Nếu tiếp tục duy trì lãi suất cao, tăng trưởng kinh tế có thể chịu áp lực. Nhưng nếu vội vàng hạ lãi suất trong khi lạm phát chưa được kiểm soát hoàn toàn, nguy cơ giá cả tăng trở lại là điều không thể xem nhẹ.

Trong nhiều tháng qua, thị trường tài chính toàn cầu chủ yếu tập trung vào câu hỏi khi nào Fed sẽ tiếp tục cắt giảm lãi suất. Tuy nhiên, báo cáo việc làm mới nhất cho thấy câu hỏi đó có thể đang thay đổi. Thay vì bàn về thời điểm nới lỏng tiếp theo, giới đầu tư ngày càng phải tính đến khả năng Fed sẽ duy trì lãi suất ở mức cao lâu hơn dự kiến.

Điều này không chỉ ảnh hưởng tới kinh tế Mỹ. Chính sách lãi suất của Fed có tác động trực tiếp đến đồng USD, chi phí vốn quốc tế và dòng tiền đầu tư trên toàn cầu. Đối với nhiều nền kinh tế mới nổi, triển vọng Fed trì hoãn cắt giảm lãi suất đồng nghĩa áp lực tỷ giá và chi phí huy động vốn có thể tiếp tục kéo dài.

Sau nhiều tháng lo ngại về nguy cơ giảm tốc, kinh tế Mỹ đang phát đi một thông điệp khác: sức mạnh của thị trường lao động vẫn là điểm tựa quan trọng của tăng trưởng. Nhưng chính sức mạnh đó lại đang trở thành trở ngại lớn nhất đối với kỳ vọng nới lỏng tiền tệ. Và đó có thể sẽ là nghịch lý chi phối kinh tế Mỹ cũng như thị trường tài chính toàn cầu trong phần còn lại của năm nay.