'Người trẻ cần không chỉ cơ hội, mà còn cần một người đồng hành'

ThS Nguyễn Thị Bích Ngọc

Trong cuộc trò chuyện với phóng viên, ThS Nguyễn Thị Bích Ngọc chia sẻ nhiều góc nhìn về trách nhiệm của người trẻ, giá trị của sự cho đi và mong muốn truyền cảm hứng sống tích cực đến cộng đồng sinh viên hiện nay.

* Điều gì khiến chị luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho các bạn trẻ?

- Có lẽ vì tôi cũng từng là một sinh viên từ tỉnh đi lên (tôi sinh ra lớn lên ở Bà Rịa -Vũng Tàu cũ) với nhiều băn khoăn và bản thân tôi cũng như các bạn 8x thời đó không phải lúc nào cũng có sẵn người định hướng. Tôi hiểu cảm giác loay hoay giữa rất nhiều lựa chọn: học gì, làm gì, bắt đầu từ đâu và liệu mình có đủ giỏi để thực hiện điều đó hay không. Chính những trải nghiệm đó khiến tôi tin rằng người trẻ không chỉ cần cơ hội, mà còn cần một người đồng hành – đôi khi chỉ là một người lắng nghe nghiêm túc và tin vào họ, tin rằng họ làm được.

Một trong những thuận lợi của tôi trong công việc tại trường đại học đó là tôi được tiếp xúc với sinh viên, những người trẻ, mỗi ngày và tôi cũng nhận ra rằng các bạn rất thông minh, nhanh nhạy, nhưng sự nhanh nhạy nắm bắt xu thế đó cũng rất dễ bị phân tán và thiếu điểm tựa tinh thần. Khi mình có cơ hội đứng ở vị trí có thể kết nối nguồn lực, học bổng, doanh nghiệp, chuyên gia, tôi tự xem đó là trách nhiệm tự nhiên phải chia sẻ lại cho những bạn trẻ đang cần bệ đỡ. Sự quan tâm của tôi không xuất phát từ điều gì lớn lao, mà từ niềm tin rằng đầu tư cho người trẻ là đầu tư dài hạn cho xã hội

* Ngoài công việc truyền thông, chị còn tham gia giảng dạy và dẫn chương trình cho nhiều sự kiện giáo dục, khoa học - công nghệ. Vì sao chị chọn những lĩnh vực này?

- Việc làm công tác truyền thông trong ngành giáo dục cho tôi cơ hội kết nối câu chuyện của nhà trường với xã hội, giúp công chúng hiểu hơn về những gì thầy cô, nhà khoa học của trường đại học đã và đang cống hiến, để xã hội thấy các bạn trẻ, các bạn sinh viên giỏi giang và tài năng như thế nào… Nhưng việc đứng lớp, giảng dạy và dẫn chương trình lại giúp tôi chạm trực tiếp vào mọi người, trong đó có người học. Khi dẫn chương trình, có nhiều lĩnh vực khác nhau, tôi lại chọn những lĩnh vực như giáo dục và khoa học - công nghệ vì tôi tin đó là nơi tạo ra nền tảng tri thức và giúp chúng ta phát triển bền vững. Công nghệ thay đổi rất nhanh, nhưng suy cho cùng giá trị cốt lõi của giáo dục, tư duy phản biện, đạo đức nghề nghiệp, tinh thần học hỏi thì luôn cần được nuôi dưỡng.

Tôi tin rằng truyền thông, giáo dục và khoa học - công nghệ không tách rời nhau. Truyền thông tốt giúp lan tỏa tri thức; giáo dục tốt tạo ra con người có trách nhiệm; công nghệ tốt mở ra cơ hội phát triển. Tôi muốn mình đứng ở giao điểm của ba lĩnh vực đó để tạo ra giá trị cộng hưởng và thấy bản thân mình cũng có chút giá trị , và tôi thấy mình đang "Sống" chứ không chỉ "Tồn tại".

ThS Nguyễn Thị Bích Ngọc chia sẻ trách nhiệm của người trẻ, giá trị của sự cho đi và mong muốn truyền cảm hứng sống tích cực đến các bạn trẻ.

* Theo chị, người trẻ hiện nay đang thiếu điều gì nhất: cơ hội, kỹ năng hay động lực sống?

- Tôi nghĩ các bạn trẻ hiện nay không thiếu cơ hội. Thậm chí, tôi nghĩ cơ hội của các bạn còn nhiều hơn thời của chúng tôi ngày xưa nhờ công nghệ và sự hội nhập. Các kỹ năng có thể học được nếu các bạn chủ động, nhưng điều tôi thấy thiếu nhất là sự tập trung và một hệ giá trị đủ vững để các bạn vượt qua thử thách cuộc sống.

Sự phân tán khiến nhiều bạn dễ bỏ cuộc khi gặp khó khăn ở lứa tuổi 18, 20. Mạng xã hội tạo cảm giác ai cũng thành công rất nhanh, trong khi thực tế, mọi thành quả bền vững đều cần thời gian để tạo lập. Nếu không có hệ giá trị rõ ràng, mình muốn trở thành người như thế nào, đóng góp điều gì thì rất dễ bị cuốn theo xu hướng.

Vì vậy, theo tôi, điều quan trọng nhất không chỉ là kỹ năng, mà là việc đánh giá đúng bản thân, biết đặt mục tiêu và khả năng tự kỷ luật, kiên trì với mục tiêu dài hạn. Khi có nền tảng này, cơ hội và kỹ năng sẽ trở thành công cụ, chứ không còn là áp lực.

* Chị thường nhắc đến tinh thần kỷ luật và sự bền bỉ. Những giá trị đó đã giúp chị như thế nào trong công việc và cuộc sống?

- Trong hành trình tôi học tập và làm việc nhiều năm qua, sự kỷ luật giúp tôi duy trì hiệu suất ổn định, kể cả trong giai đoạn áp lực cao. Làm truyền thông trong ngành giáo dục đòi hỏi xử lý nhiều đầu việc cùng lúc: chiến lược, sự kiện, nội dung, đối ngoại, quan hệ báo chí, xử lý khủng hoảng… Nếu không có thói quen lập kế hoạch và tuân thủ thời gian, rất dễ rơi vào trạng thái quá tải.

Sự bền bỉ, kiên trì giúp tôi không bỏ cuộc khi kết quả chưa đến ngay. Có những dự án phải chuẩn bị nhiều tháng, thậm chí nhiều năm mới thấy tác động rõ rệt. Nếu chỉ tìm kiếm thành công tức thì, tôi đã không thể đi đến cùng.

Trong cuộc sống cá nhân cũng vậy, kỷ luật tạo ra sự tự do. Khi mình kiểm soát được thời gian, sức khỏe và cảm xúc, mình có nhiều năng lượng hơn để quan tâm đến người khác. Với tôi, kỷ luật không phải là cứng nhắc, mà là cách tôn trọng mục tiêu của chính mình. Nếu như giữ lời hứa với chính mình mà bản thân còn không làm được thì nói gì với hứa hẹn với người khác?

Như bản thân tôi tham gia chạy bộ từ năm 2021, sau Covid-19, tôi tập thể dục nhiều hơn nhưng mãi đến 2023 tôi mới bắt đầu những km đầu tiên. Đó là khoảng thời gian tôi đối thoại với chính mình. Khi chạy, tôi học được cách điều chỉnh nhịp thở, kiểm soát suy nghĩ và vượt qua cảm giác muốn dừng lại. Mỗi kilomet tôi thực hiện được chính là một bài học nhỏ về sự kiên trì. Cho đến nay, tôi chạy bộ vào mỗi buổi sáng sớm và chưa nghỉ một buổi nào.

Tôi nhận thấy nhiều bạn trẻ đầu tư rất nhiều vào kiến thức và kỹ năng, nhưng lại bỏ quên sức khỏe. Trong khi đó, thể chất và tinh thần là nền tảng để duy trì hiệu suất dài hạn. Không có sức khỏe, mọi kế hoạch đều dễ dang dở. Tôi thấy các bạn sẵn sàng thức thâu đêm suốt sáng chỉ để xem một bộ phim, chiến một trận game. Tôi thấy lo lắng cho một lối sống không nghĩ gì tới sức khỏe bản thân. Nhiều bạn trẻ đột tử, đột quỵ, suy thận cấp và nhận nhiều kết quả không tốt cho sức khỏe của chính mình dù tuổi còn phơi phới thanh xuân. Rèn luyện thể chất không chỉ giúp cơ thể khỏe mạnh, mà còn rèn thêm ý chí

* Trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh, chị nghĩ người trẻ cần làm gì để giữ năng lượng tích cực và không bị áp lực?

- Theo tôi, điều đầu tiên là quản lý thời gian sử dụng mạng xã hội. Nếu để mình bị cuốn vào dòng thông tin liên tục, bạn sẽ dễ so sánh và tự tạo áp lực. Hãy chọn lọc nội dung, chỉ nên theo dõi những nguồn truyền cảm hứng thực sự thay vì những hình ảnh hào nhoáng.

Thứ hai là xây dựng “vòng tròn thực tế” – những người bạn, thầy cô, đồng nghiệp mà bạn có thể trao đổi trực tiếp. Sự kết nối ngoài đời sẽ giúp chúng ta cân bằng lại thế giới ảo.

Cuối cùng, hãy đặt mục tiêu cá nhân rõ ràng. Khi biết mình đang đi đâu, bạn sẽ ít bị xao động bởi thành công của người khác, bạn đỡ bị áp lực đồng trang lứa hơn. Năng lượng tích cực không đến từ việc mọi thứ luôn thuận lợi, mà từ việc bạn tin vào hành trình của mình.

Vì vậy tôi muốn nói: bạn hãy kiên cường và đi tiếp hành trình mình mong muốn bản thân mình trở thành.

Tôi muốn nói rằng việc loay hoay của các bạn hiện nay là điều rất bình thường. Tôi cũng từng, bạn tôi cũng từng, thậm chí các anh chị, thầy cô giỏi mà tôi tiếp xúc, ai cũng có một giai đoạn như vậy. Không ai có sẵn một bản đồ hoàn hảo cho tương lai. Quan trọng là bạn dám thử, dám sai, và dám điều chỉnh để từ đó không ngừng học hỏi.

Đừng chờ đến khi “sẵn sàng hoàn toàn” mới bắt đầu. Sự rõ ràng thường xuất hiện trong quá trình hành động, chứ không phải trước đó. Hãy bắt đầu từ những bước nhỏ nhưng đều đặn. Và nếu có thể, hãy tìm cho mình một người đồng hành, một người thầy, một anh chị đi trước, hoặc một cộng đồng tích cực.

Người trẻ cần không chỉ cơ hội, mà còn cần một người tin tưởng và nhắc mình không bỏ cuộc. Khi có niềm tin và sự bền bỉ, bạn sẽ tự tạo ra cơ hội cho chính mình.