Nợ hơn 14.000 tỷ đồng, Xây dựng Hòa Bình hoán đổi gần 470 tỷ đồng liệu có 'thấm'?

CTCP Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (HBC) vừa công bố tài liệu phục vụ ĐHĐCĐ thường niên năm 2026 dự kiến tổ chức theo hình thức trực tuyến vào chiều ngày 26/6 tới.

Phát hành gần 47 triệu cổ phiếu để hoán đổi nợ

Một trong những nội dung đáng chú ý nhất là việc Xây dựng Hòa Bình trình cổ đông thông qua phương án dừng triển khai kế hoạch chào bán cổ phiếu riêng lẻ để tăng vốn điều lệ đã được phê duyệt tại ĐHĐCĐ thường niên năm 2025.

Xây dựng Hòa Bình lên kế hoạch phát hành gần 47 triệu cổ phiếu để hoán đổi hơn 469 tỷ đồng nợ.

Theo doanh nghiệp, do điều kiện thị trường chưa thuận lợi cùng với sự thay đổi về nhu cầu vốn, HĐQT đề xuất chuyển sang phương án phát hành cổ phiếu để hoán đổi nợ với các chủ nợ.

Theo kế hoạch mới, Xây dựng Hòa Bình dự kiến phát hành gần 47 triệu cổ phiếu với tỷ lệ hoán đổi 1 cổ phiếu cho mỗi 10.000 đồng giá trị khoản nợ. Tổng giá trị các khoản nợ dự kiến được chuyển đổi thành vốn góp đạt hơn 469 tỷ đồng. Đối tượng tham gia là các chủ nợ đã đạt được thỏa thuận bằng văn bản với công ty về việc hoán đổi nợ, bao gồm các nhà cung cấp, nhà thầu phụ và đối tác sản xuất.

Cổ phiếu phát hành để hoán đổi nợ sẽ bị hạn chế chuyển nhượng trong vòng 1 năm kể từ ngày hoàn tất đợt phát hành. Thời gian triển khai dự kiến từ quý II/2026 sau khi được cơ quan quản lý chấp thuận.

Theo danh sách công bố, hiện có 96 chủ nợ tham gia chương trình hoán đổi với tổng giá trị công nợ khoảng 469 tỷ đồng. Trong đó, CTCP Máy Xây dựng Matec là chủ nợ có giá trị lớn nhất với hơn 92 tỷ đồng. Nếu phương án được thực hiện, Matec dự kiến nhận hơn 9,2 triệu cổ phiếu HBC. Cộng với hơn 2,2 triệu cổ phiếu đang nắm giữ, tỷ lệ sở hữu của doanh nghiệp này tại Xây dựng Hòa Bình có thể tăng lên khoảng 2,91% vốn điều lệ sau phát hành.

Về kế hoạch kinh doanh, Xây dựng Hòa Bình đặt mục tiêu doanh thu năm 2026 đạt 10.000 tỷ đồng, tăng hơn 116% so với kết quả thực hiện năm trước. Lợi nhuận sau thuế dự kiến đạt 250 tỷ đồng, gần tương đương mức thực hiện năm 2025.

Tác động ra sao đến sức khỏe tài chính và cổ phiếu HBC?

Về bản chất, hoán đổi nợ thành cổ phiếu là giải pháp giúp doanh nghiệp giảm nghĩa vụ phải trả bằng tiền mặt, đồng thời tăng vốn chủ sở hữu. Với Xây dựng Hòa Bình, hơn 469 tỷ đồng nợ được chuyển đổi sẽ góp phần giảm áp lực thanh khoản và cải thiện hệ số đòn bẩy tài chính trong bối cảnh ngành xây dựng vẫn đối mặt với nhiều khó khăn về dòng tiền.

Tuy nhiên, khi đặt con số này bên cạnh quy mô bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp, hiệu quả thực tế cần được nhìn nhận thận trọng hơn.

Tính đến ngày 31/3/2026, tổng tài sản của Xây dựng Hòa Bình đạt hơn 16.274 tỷ đồng, trong khi tổng nợ phải trả lên tới hơn 14.275 tỷ đồng, tương đương gần 88% tổng nguồn vốn. So với quy mô này, khoản nợ dự kiến được hoán đổi chỉ chiếm khoảng hơn 3% tổng nợ phải trả, cho thấy tác động tích cực nhưng chưa đủ tạo ra sự thay đổi mang tính bước ngoặt đối với cấu trúc tài chính của doanh nghiệp.

Một điểm đáng chú ý khác là chất lượng tài sản. Báo cáo tài chính cho thấy các khoản phải thu ngắn hạn của khách hàng lên tới hơn 6.880 tỷ đồng, chiếm khoảng 42,3% tổng tài sản. Trong đó có nhiều khoản phải thu giá trị lớn từ các đối tác như CTCP Máy Xây dựng Matec và Công ty Cổ phần Gamuda Land (HCMC). Đối với doanh nghiệp xây dựng, việc ghi nhận lượng lớn khoản phải thu là điều không hiếm gặp do đặc thù thanh toán theo tiến độ dự án. Tuy nhiên, nếu quá trình thu hồi kéo dài hoặc phát sinh nợ khó đòi, áp lực lên dòng tiền hoạt động sẽ gia tăng đáng kể.

Bên cạnh đó, hàng tồn kho và tài sản dở dang dài hạn cũng tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu tài sản. Điều này phản ánh lượng vốn đáng kể vẫn đang nằm trong các dự án chưa hoàn thành hoặc chưa được nghiệm thu, khiến khả năng chuyển hóa thành dòng tiền phụ thuộc vào tiến độ triển khai và thanh toán của chủ đầu tư.

Chiều ngược lại, cơ cấu nguồn vốn của Xây dựng Hòa Bình vẫn chịu sức ép lớn từ các khoản phải trả người bán ngắn hạn, người mua trả tiền trước và các khoản vay, thuê tài chính với giá trị hơn 4.027 tỷ đồng. Đây đều là những nghĩa vụ đòi hỏi doanh nghiệp phải duy trì dòng tiền ổn định để đáp ứng.

Không chỉ vậy, một vấn đề khác cũng gây chú ý là tình trạng chậm đóng bảo hiểm xã hội của doanh nghiệp. Việc doanh nghiệp bị ghi nhận chậm đóng bảo hiểm xã hội không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động mà còn phản ánh phần nào áp lực về dòng tiền trong quá trình vận hành. Nếu kéo dài, vấn đề này có thể ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp trong việc thu hút nhân sự cũng như tạo thêm rủi ro pháp lý và chi phí phát sinh.

Dưới góc độ nhà đầu tư, việc các chủ nợ chấp nhận nhận cổ phiếu thay cho tiền mặt có thể được xem là tín hiệu tích cực khi vẫn đặt niềm tin vào khả năng phục hồi của doanh nghiệp. Song song với đó, cổ đông hiện hữu cũng phải đối mặt với nguy cơ pha loãng khi lượng cổ phiếu lưu hành tăng thêm gần 47 triệu đơn vị.

Trong bối cảnh đó, cổ phiếu HBC vẫn đang giao dịch ở vùng giá thấp sau nhiều năm biến động mạnh. Từ mức đỉnh hàng chục nghìn đồng mỗi cổ phiếu trong giai đoạn trước, thị giá HBC hiện chỉ dao động quanh vùng 5.000 đồng/cp, phản ánh sự thận trọng của thị trường đối với triển vọng phục hồi của doanh nghiệp.

Giới phân tích cho rằng phương án hoán đổi nợ có thể giúp Xây dựng Hòa Bình giảm bớt áp lực tài chính trong ngắn hạn, song hiệu quả thực sự sẽ phụ thuộc vào khả năng cải thiện dòng tiền, thu hồi các khoản phải thu và hoàn thành kế hoạch kinh doanh trong thời gian tới. Đồng thời, việc phát hành gần 47 triệu cổ phiếu mới cũng đồng nghĩa cổ đông hiện hữu sẽ phải đối mặt với nguy cơ pha loãng tỷ lệ sở hữu và lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu nếu kết quả kinh doanh chưa có sự bứt phá tương xứng.