Phát triển dự án điện khí: Giải pháp 'xanh hóa' hệ thống lưới điện

Các kỹ sư thường xuyên kiểm tra thiết bị vận hành dự án điện khí. Ảnh: Nguyễn Hiển

Bảo đảm cung cấp điện ổn định, nhanh chóng

Tại COP26, Việt Nam cùng gần 150 quốc gia cam kết đưa mức phát thải ròng về 0 vào năm 2050 và tham gia Tuyên bố toàn cầu về chuyển đổi điện than sang năng lượng sạch. Để hiện thực hóa cam kết đó, điện khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) đang trở thành một trong những lựa chọn chiến lược, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải.

Khí LNG từ lâu được mệnh danh là “năng lượng hóa thạch xanh”. Khi hóa lỏng, thể tích của khí tự nhiên giảm tới 600 lần, giúp tối ưu chi phí vận chuyển và lưu trữ. LNG không màu, không mùi, không ăn mòn và đặc biệt là nhiên liệu hóa thạch sạch nhất hiện nay.

So với các nhiên liệu truyền thống, LNG thải ra ít hơn 45-50% CO₂ so với than đá và ít hơn 30% so với dầu mỏ. Ngoài ra, khí thải nitơ, sulfur, thủy ngân và bụi mịn (PM2.5) đều ở mức rất thấp. Điều này không chỉ giúp cải thiện chất lượng không khí mà còn làm giảm nguy cơ ô nhiễm môi trường và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Về mặt an toàn, LNG nhẹ hơn nước, nên trong trường hợp rò rỉ hoặc tràn, chất khí sẽ nhanh chóng bay hơi và ít gây tác động tới môi trường nước - một ưu thế vượt trội so với xăng dầu.

Theo các chuyên gia năng lượng, điện khí LNG không chỉ là giải pháp “xanh hóa” hệ thống điện mà còn là trụ cột trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. TS Nguyễn Hữu Lương, Viện Dầu khí Việt Nam cho rằng: LNG là giải pháp thân thiện với môi trường và tiết kiệm chi phí, được ứng dụng trong dân dụng, giao thông, công nghiệp, xây dựng và logistics.

Tương tự, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, giảng viên cao cấp Học viện Tài chính (Bộ Tài chính) nhấn mạnh, điện khí LNG là hướng đi tất yếu để bảo đảm cung cấp điện ổn định, nhanh chóng cho nền kinh tế và hỗ trợ chuyển dịch năng lượng ở Việt Nam. Bởi nguồn điện khí có khả năng chạy nền, khởi động nhanh, sẵn sàng bổ sung và cung cấp điện nhanh cho hệ thống điện quốc gia khi các nguồn điện năng lượng tái tạo giảm phát, đồng thời ít phát thải CO2.

Từ phía cộng đồng cư dân và giới doanh nghiệp, những người trực tiếp chịu ảnh hưởng bởi chất lượng điện năng, nhu cầu về một hệ thống lưới điện ổn định luôn là nguyện vọng thiết tha nhất.

Ông Trần Văn Tĩnh, Giám đốc một xưởng sản xuất cơ khí tại Khu công nghiệp Nam Thăng Long, bày tỏ tâm tư: "Với đặc thù máy móc dây chuyền tự động hóa cao, chỉ cần điện chớp nháy hoặc mất đột ngột trong vài giây là toàn bộ mẻ hàng của xưởng tôi phải đổ bỏ, thiệt hại lên đến hàng trăm triệu đồng, chưa kể hệ lụy hỏng hóc thiết bị. Chúng tôi rất ủng hộ chủ trương dùng năng lượng sạch, nhưng trên hết, dòng điện phải liên tục và ổn định. Khi biết Thành phố và Nhà nước đang đầu tư mạnh vào các nhà máy điện khí để giữ vững nguồn cung trong mọi hoàn cảnh, giới doanh nghiệp chúng tôi cảm thấy rất yên tâm để mạnh dạn vay vốn, mở rộng quy mô sản xuất trong thời gian tới”.

Từng bước hiện thực hóa mục tiêu chuyển dịch năng lượng

Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục tăng cao, đặc biệt khi nhiều địa phương miền Bắc bước vào giai đoạn nắng nóng, việc bổ sung các nguồn điện quy mô lớn, vận hành ổn định đang trở thành yêu cầu đặt ra đối với ngành năng lượng.

Trước tình trạng đó, tại khu vực Bắc Trung Bộ, dự án Nhà máy điện LNG Quỳnh Lập đang được triển khai như một trong những dự án năng lượng trọng điểm của tỉnh Nghệ An. Dự án được đánh giá có vai trò bổ sung nguồn điện cho khu vực miền Bắc trong những năm tới, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển hạ tầng công nghiệp, logistics và cảng biển tại địa phương.

Liên danh thực hiện dự án gồm: Tổng Công ty Điện lực Dầu khí Việt Nam (PV Power - đơn vị thành viên Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam), SK Innovation và Công ty TNHH Mía đường Nghệ An (NASU).

Trong đó, PV Power hiện vận hành hệ thống nhà máy điện với tổng công suất hơn 5.800MW. Năm 2025, doanh nghiệp đã đưa vào vận hành thương mại Nhà máy điện Nhơn Trạch 3 và 4 - những nhà máy điện LNG đầu tiên của Việt Nam.

Theo quy hoạch, dự án được triển khai tại phường Tân Mai, tỉnh Nghệ An với tổng mức đầu tư hơn 59 nghìn tỷ đồng, công suất thiết kế khoảng 1.500MW. Dự án bao gồm hệ thống kho chứa LNG khoảng 250.000m3, hệ thống tái hóa khí cùng bến cảng chuyên dụng phục vụ nhập khẩu LNG.

Khi đi vào vận hành, nhà máy dự kiến cung cấp khoảng 9 tỷ kWh mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia, góp phần tăng cường nguồn điện ổn định cho khu vực miền Bắc và Bắc Trung Bộ trong bối cảnh nhu cầu phụ tải tiếp tục gia tăng.

Dự án được quy hoạch theo chuỗi công nghệ LNG đồng bộ từ tiếp nhận, lưu trữ, tái hóa khí đến phát điện. LNG nhập khẩu sẽ được vận chuyển bằng tàu chuyên dụng, tiếp nhận qua hệ thống cảng biển trước khi đưa vào tái hóa khí và phát điện. Dự án được định hướng áp dụng tổ hợp tua-bin khí chu trình hỗn hợp (Combined Cycle Gas Turbine - CCGT) thế hệ mới.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, công nghệ CCGT có hiệu suất phát điện cao hơn so với nhiều nhà máy nhiệt điện truyền thống, đồng thời góp phần giảm phát thải CO₂ và các chất ô nhiễm trong quá trình vận hành. Đây được xem là hướng đi phù hợp với mục tiêu phát triển năng lượng sạch và cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 của Việt Nam.

Trong bối cảnh nhu cầu điện dự báo tiếp tục tăng trong những năm tới, việc phát triển các dự án điện khí LNG được xem là một trong những giải pháp nhằm nâng cao tính ổn định của hệ thống điện, đồng thời từng bước hiện thực hóa mục tiêu chuyển dịch năng lượng theo định hướng của Việt Nam.