Sẽ giải tỏa làng phong Quy Hòa sau gần 100 năm tồn tại

Sau gần 100 năm đi vào hoạt động, làng phong Quy Hòa (phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai) chuẩn bị nhường chỗ cho khu đô thị du lịch nghỉ dưỡng quốc tế biển Ghềnh Ráng - Vũng Chua quy mô gần 2.900 ha.

Trước thềm di dời, nhiều bệnh nhân phong không khỏi bùi ngùi kèm chút lo toan.

Nơi gắn ghép nhiều số phận bất hạnh

Năm 1929, tại thung lũng Quy Hòa, linh mục người Pháp tên là Paul Maheu đã thành lập Khu Điều trị phong Quy Hòa (Bình Định cũ).

Nơi đây khá cách biển với bên ngoài, khung cảnh yên bình, sáng ngắm bình minh trên biển, tối nghe sóng vỗ rì rào. Với những người bị bệnh phong, đây là nơi giúp người bệnh xa rời cuộc sống bình thường, tránh xa mặc cảm với xã hội do căn bệnh bào mòn về thể xác, lẫn tinh thần.

Làng phong Quy Hòa tại phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai. Ảnh: LK.

Đến năm 1999, khu điều trị này đổi tên thành Bệnh viện Phong - Da liễu Trung ương Quy Hòa (thuộc Bộ Y tế), nhiệm vụ điều trị cho bệnh nhân phong các tỉnh Miền Trung - Tây Nguyên. Nơi đây trở thành ngôi làng cho nhiều thế hệ, nhiều người về sau không còn mắc bệnh phong nữa.

Hiện nay, vẫn hơn 300 bệnh nhân phong được chăm sóc, điều trị gắn liền với địa danh quen thuộc “làng phong Quy Hòa”.

Cách đây 40 năm, ông Trần Hải (75 tuổi, bệnh nhân làng phong Quy Hòa) được chẩn đoán mắc bệnh phong và được đưa vào trại điều trị. Biết ông mắc bệnh quái ác, vợ ông ở quê nhà huyện Tuy Phước cũ cũng rời xa ông, tìm bến đậu mới.

Từ ngày vào đây điều trị, ông như được “tái sinh” lần nữa, nơi đây có cuộc sống khá yên bình, mọi người gần gũi và chia sẻ niềm vui nỗi buồn. Họ cùng nhau chống chọi căn bệnh “gặm nhấm” thân xác. Ông cũng tìm thấy cho mình tình yêu mới, kết duyên với người phụ nữ không e ngại bệnh của ông.

“Hồi xưa, người ta nghe bệnh phong là tránh xa, không ai dám lại gần. Lúc tôi biết tin mình bị bệnh, cũng đâm ra chán nản. Nhưng khi vào đây, ai cũng có hoàn cảnh như nhau nên dễ dàng hòa nhập cuộc sống mới. Đến nay, trải qua nhiều thế hệ sống, xem đây là nhà, là quê hương rồi”, ông Hải nói.

Vợ chồng ông Trần Hải, bệnh nhân phong đã sinh sống tại làng phong Quy Hòa 40 năm.

Theo ông Hải, nghe tin làng phong di dời, nhiều người cũng tiếc nuối và hụt hẫng. Nhưng vì chủ trương chung của Nhà nước nên bà con tự nguyện đi khi Nhà nước yêu cầu.

Chung tình cảnh, bà Đặng Thị Nguyệt (74 tuổi, quê gốc huyện Phù Mỹ cũ, nay xã Phù Mỹ, tỉnh Gia Lai) mắc bệnh phong từ năm 17 tuổi, từng tham gia công tác giao liên và không ít lần vượt qua nguy hiểm.

Bà vào định cư tại làng phong Quy Hòa đến nay đã 57 năm ròng, con gái của bà năm nay 42 tuổi, đã lập gia đình và định cư tại Đà Nẵng. Với bà Nguyệt, hơn nửa đời người trên mảnh đất này chính là quê hương.

Không khí làng phong Quy Hòa yên bình.

Tại làng phong Quy Hòa, có một căn nhà rất đặc điệt, là nơi được rất nhiều người dân và du khách ghé thăm khi đến đây. Đó là nhà lưu niệm của cố thi sĩ Hàn Mặc Tử.

Năm 1940, cố nhà thơ vào làng phong Quy Hòa điều trị và qua đời ở tuổi 28 khi đang viết dang dở kịch thơ Quần tiên hội. Sau đó, ông được gia đình an táng trên đồi thi nhân, thuộc Gềnh Ráng, phường Quy Nhơn Nam.

Nhà lưu niệm cố thi sĩ Hàn Mặc Tử.

Hỗ trợ nhà, đất cho bệnh nhân phong

Bà Nguyễn Thị Bích Hoa, Chủ tịch UBND phường Quy Nhơn Nam, cho biết việc di dời làng phong Quy Hòa hiện tỉnh mới có chủ trương triển khai, giao cho các sở ngành tham mưu.

Quá trình giải phóng mặt bằng, bồi thường sẽ do Trung tâm Phát triển quỹ đất thực hiện. Địa phương vẫn chưa được giao thực hiện các công tác liên quan.

Khu điều trị bệnh nhân phong.

Trao đổi với PLO, ông Ngô Tùng Sơn, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Gia Lai cho hay hiện đang chờ tỉnh phê duyệt quy hoạch để triển khai. Còn Trung tâm đang xây dựng đề án di dời, chưa chốt thời gian.

Theo ông Sơn, có hơn 300 hộ gia đình bệnh nhân phong sẽ được di dời ra khu tái định cư mới tại xã Tuy Phước, tỉnh Gia Lai. Theo chỉ đạo, mỗi hộ gia đình sẽ được cấp một căn nhà ở và giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, gồm hỗ trợ diện tích đất 100 m2, trong đó 60 m2 là đất ở.

Liên quan vấn đề này, ông Nguyễn Tự Công Hoàng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai đã có chỉ đạo, giao Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh chủ trì xây dựng đề án di dời Bệnh viện Phong - Da liễu Trung ương Quy Hòa và bệnh nhân làng phong Quy Hòa.

Trong đó, yêu cầu xác định rõ phương án di dời, quy mô đầu tư, định hướng bố trí không gian, nhu cầu tái định cư, cải táng, kinh phí thực hiện và lộ trình triển khai. Đồng thời, giao UBND xã Tuy Phước rà soát lại quy hoạch đất cấp xã.

Bệnh viện Phong – Da liễu Trung ương Quy Hòa.

Theo ông Vũ Tuấn Anh, Giám đốc Bệnh viện Phong – Da liễu Trung ương Quy Hòa (thuộc Bộ Y tế), việc di dời mới có chủ trương chung, chưa có đề án cụ thể. Dự kiến, để di dời bệnh viện và làng phong Quy Hòa phải triển khai vài năm sau.

“Nghe tin di dời, cả bác sĩ lẫn bệnh nhân đều tâm trạng, nhưng theo chủ trương của Nhà nước thì phải thực hiện thôi”, ông Vũ Tuấn Anh nói.

Theo ông Anh, hiện nay nhân sự của bệnh viện có khoảng 500 người, còn bệnh nhân làng phong Quy Hòa có hơn 300 người.

Khu vực làng phong Quy Hòa được quy hoạch khu đô thị du lịch nghỉ dưỡng quốc tế biển Ghềnh Ráng - Vũng Chua.