Siết chặt quản lý thuế trên nền tảng số

Sự phát triển mạnh của thương mại điện tử (TMĐT) mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp (DN), hộ và cá nhân kinh doanh trên môi trường số nhưng cũng đặt ra không ít khó khăn cho công tác quản lý thuế. Tại Khánh Hòa, ngành Thuế tiếp tục tăng cường ứng dụng công nghệ, phối hợp liên ngành nhằm siết chặt quản lý, chống thất thu ngân sách và bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế.

Minh bạch thuế trong kinh doanh online

Những năm gần đây, cùng với xu hướng chuyển đổi số, hoạt động kinh doanh trên nền tảng số phát triển nhanh trên địa bàn tỉnh. Không chỉ các DN lớn, nhiều hộ, cá nhân kinh doanh cũng tham gia bán hàng qua Facebook, TikTok, Shopee, Instagram, livestream…, tạo nên thị trường kinh doanh trực tuyến sôi động. Từ thực tế đó, ngành Thuế tỉnh đã đẩy mạnh rà soát, thu thập thông tin và đưa các tổ chức, cá nhân có hoạt động kinh doanh TMĐT vào diện quản lý thuế. Cơ quan thuế cũng tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn các tổ chức, cá nhân kinh doanh online thực hiện kê khai, nộp thuế theo quy định. Qua đó, đa số người nộp thuế đã có ý thức phối hợp cung cấp thông tin và chấp hành nghĩa vụ thuế.

Ngày càng có nhiều người mua hàng trên các sàn thương mại điện tử.

Đến nay, toàn tỉnh đã thực hiện rà soát, kiểm tra và đưa vào quản lý thuế 1.894 người nộp thuế kinh doanh TMĐT, gồm 447 tổ chức, DN và 1.447 cá nhân kinh doanh. Từ đầu năm 2026 đến nay, tổng số thuế thu từ hoạt động kinh doanh TMĐT và nền tảng số trên địa bàn tỉnh đạt hơn 936,7 tỷ đồng, giảm 2,86% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân số thu giảm chủ yếu do năm 2026 có nhiều thay đổi trong chính sách quản lý thuế và chế độ kế toán áp dụng đối với hộ, cá nhân kinh doanh. Trong giai đoạn đầu triển khai, nhiều hộ kinh doanh còn tâm lý bỡ ngỡ, thận trọng trong việc tìm hiểu và thực hiện các quy định mới về nghĩa vụ thuế.

Theo ông Trịnh Lê Nin - Phó Trưởng phòng Thuế cá nhân, hộ kinh doanh và thu khác (Thuế tỉnh Khánh Hòa), dù số thu những tháng đầu năm 2026 giảm nhẹ, song việc triển khai các chính sách quản lý mới của ngành Thuế sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, từng bước đưa hoạt động kinh doanh TMĐT đi vào nền nếp, tạo cơ sở để quản lý hiệu quả và bền vững hơn trong thời gian tới. Hiện nay, việc các sàn TMĐT thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay cho người bán được đánh giá là giải pháp hiệu quả trong quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh online. Cơ chế này giúp giảm đầu mối quản lý, nhất là với các cá nhân kinh doanh nhỏ lẻ, livestream bán hàng hoặc hoạt động tự phát trên môi trường số. Đồng thời, việc nộp thuế ngay tại nguồn góp phần nâng cao tính minh bạch, hạn chế thất thu ngân sách và tạo sự công bằng giữa kinh doanh truyền thống với kinh doanh trên nền tảng số.

Triển khai đồng bộ các giải pháp

Bên cạnh kết quả đạt được, công tác quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT vẫn gặp nhiều khó khăn khi số lượng giao dịch phát sinh ngày càng lớn, diễn ra liên tục và đa dạng. Nhiều cá nhân kinh doanh hoạt động tự phát, không đăng ký kinh doanh, không đăng ký mã số thuế nên cơ quan thuế khó xác định đầy đủ thông tin để quản lý. Đặc biệt, các cá nhân bán hàng qua Facebook, TikTok, Shopee hay livestream… thường dễ dàng thay đổi hoặc xóa tài khoản, không có địa điểm kinh doanh cố định, gây khó khăn cho việc định danh chủ thể, theo dõi doanh thu và thu thập chứng cứ phục vụ công tác quản lý thuế.

Nhiều giải pháp quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh thương mại điện tử. (Ảnh minh họa)

Thực tế, nhiều phiên livestream bán hàng phát sinh hàng nghìn đơn với doanh thu lên tới hàng tỷ đồng. Tuy nhiên, sau khi kết thúc livestream, người bán có thể xóa video, ẩn lịch sử hoặc thay đổi thông tin tài khoản, khiến cơ quan thuế khó có bằng chứng để đối chiếu nếu không theo dõi thời gian thực. Bên cạnh đó, doanh thu hiển thị trên livestream chưa phản ánh đầy đủ doanh thu chịu thuế do còn phát sinh tình trạng hủy đơn, hoàn hàng hoặc khách không nhận hàng. Vì vậy, việc xác định chính xác doanh thu thực tế phục vụ quản lý thuế mất nhiều thời gian và công sức.

Một khó khăn khác là phương thức thanh toán trong TMĐT ngày càng đa dạng. Ngoài chuyển khoản ngân hàng còn có ví điện tử, tài khoản trung gian và thanh toán tiền mặt khi nhận hàng (COD)… Điều này làm tách rời giữa luồng hàng hóa và luồng thanh toán, gây khó khăn cho việc đối chiếu, xác minh doanh thu thực tế phát sinh. Thực tế, hiện nay, tỷ lệ đơn hàng lựa chọn hình thức COD vẫn khá cao. Dòng tiền mặt đi qua các đơn vị vận chuyển rồi mới hoàn trả cho người bán tạo nên “vùng xám” trong quản lý nếu không có sự phối hợp đồng bộ từ các đơn vị vận chuyển. Trong khi đó, hàng hóa phục vụ livestream thường được lưu trữ tại nhà riêng hoặc các kho hàng nhỏ lẻ, phân tán nên việc phối hợp kiểm tra thực tế giữa các lực lượng cũng gặp nhiều trở ngại.

Ông Trịnh Lê Nin cho biết, thời gian tới, ngành Thuế tỉnh sẽ tiếp tục triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với hoạt động TMĐT. Trong đó, tập trung đẩy mạnh tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế thực hiện đúng các quy định pháp luật; đồng thời kịp thời giải đáp khó khăn, vướng mắc để nâng cao ý thức chấp hành nghĩa vụ thuế. Bên cạnh đó, cơ quan thuế tiếp tục tăng cường rà soát, thu thập và quản lý dữ liệu đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động kinh doanh trên nền tảng số, đặc biệt là các DN trong lĩnh vực lưu trú, du lịch, dịch vụ có phát sinh giao dịch qua các website, ứng dụng TMĐT có chủ sở hữu nước ngoài như: Agoda, Booking, Traveloka, Mytour...

Ngành Thuế cũng sẽ đẩy mạnh phối hợp với các cơ quan liên quan để khai thác dữ liệu phục vụ công tác quản lý; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, phân tích dữ liệu nhằm kịp thời phát hiện các trường hợp có dấu hiệu rủi ro về thuế trong hoạt động TMĐT. Đồng thời, tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan để tăng cường quản lý dữ liệu, rà soát các hoạt động kinh doanh TMĐT phát sinh trên địa bàn nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các trường hợp vi phạm nếu có.