Starship V3 quan trọng ra sao với tham vọng IPO nghìn tỉ USD của SpaceX?

Khi SpaceX chuẩn bị cho thương vụ IPO (phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng) có thể lớn nhất lịch sử, Starship V3 trở thành phép thử then chốt cho câu chuyện định giá công ty.

Starship V3 là phiên bản nâng cấp mới nhất của hệ thống tên lửa khổng lồ do SpaceX phát triển, được xem là trung tâm trong tham vọng đưa con người lên Mặt trăng và sao Hỏa của CEO Elon Musk. Đây cũng là tên lửa mạnh nhất từng được chế tạo, với chiều cao khoảng 124 m khi kết hợp cùng tầng đẩy Super Heavy.

Vụ phóng thử Starship V3 lúc 17h30 hôm 22/5 của SpaceX trở thành một trong những sự kiện được giới công nghệ, hàng không vũ trụ và tài chính theo dõi sát nhất tuần qua. Không chỉ vì đây là vụ phóng thử thứ 12 của Starship, hay lần đầu phiên bản V3 được đưa lên bầu trời từ căn cứ Starbase, bang Texas, Mỹ. Lý do vì nó diễn ra trước thời điểm IPO của SpaceX, thương vụ được hãng tin Reuters mô tả có thể huy động khoảng 75 tỉ USD với mức định giá mục tiêu khoảng 1.750 tỉ USD, lớn nhất lịch sử nếu thành công.

Ảnh: SV

Starship V3 là "chìa khóa" cho định giá nghìn tỉ USD của SpaceX

Với một công ty chưa niêm yết nhưng được xem như biểu tượng của kỷ nguyên không gian tư nhân, SpaceX cần nhiều hơn những con số đẹp trên hồ sơ IPO để thuyết phục thị trường rằng mức định giá nghìn tỉ USD là có cơ sở. Trong câu chuyện đó, Starship V3 chính là nhân vật trung tâm.

SpaceX hiện có hai trụ cột lớn: mảng phóng tên lửa với Falcon 9 và mạng Internet vệ tinh Starlink. Falcon 9 đã chứng minh năng lực thương mại hóa không gian ở quy mô lớn, còn Starlink hiện là nguồn doanh thu lớn nhất và là mảng kinh doanh cốt lõi của SpaceX, tạo khoảng 11,4 tỉ USD năm 2025, tương đương khoảng 61% tổng doanh thu.

Ở quý 1/2026, Starlink đạt doanh thu khoảng 3,26 tỉ USD trong khi SpaceX lỗ ròng khoảng 4,28 tỉ USD, theo hãng tin Reuters. Starlink được dự báo có thể đóng góp hơn 70% doanh thu SpaceX trong năm 2026.

Để biện minh cho mức định giá 1.750 tỉ USD, SpaceX cần chứng minh không chỉ là công ty phóng tên lửa thương mại và có mạng Internet vệ tinh Starlink thống trị thế giới, mà còn có thể xây dựng hạ tầng vận tải không gian nhiều thập kỷ tới. Đó là vai trò của Starship.

Theo SpaceX, Starship và tầng đẩy Super Heavy được thiết kế như một hệ thống vận tải có thể tái sử dụng hoàn toàn, nhằm chở người và hàng hóa lên quỹ đạo Trái đất, Mặt trăng, sao Hỏa. SpaceX cũng nhấn mạnh mục tiêu đưa cả tàu và tầng đẩy quay về điểm phóng, sau đó xoay vòng nhanh cho các lần phóng tiếp theo.

Đây là khác biệt cốt lõi giữa Starship và các thế hệ tên lửa trước. Falcon 9 đã tạo nên cuộc cách mạng bằng khả năng tái sử dụng tầng đẩy thứ nhất. SpaceX còn tham vọng ở Starship nhiều hơn: tái sử dụng toàn bộ hệ thống. Nếu thành công, điều đó có thể làm giảm mạnh chi phí đưa hàng hóa lên không gian, tăng tần suất phóng và mở ra các mô hình kinh doanh mà trước đây quá đắt để triển khai.

Với Starlink, Starship có ý nghĩa trực tiếp. Các vệ tinh thế hệ mới lớn hơn, nặng hơn và cần được phóng với số lượng lớn. Falcon 9 vẫn hiệu quả, nhưng Starship mới là phương tiện được kỳ vọng giúp SpaceX triển khai các chòm vệ tinh khổng lồ nhanh hơn, rẻ hơn.

Nếu Starlink là mạng lưới Internet trên quỹ đạo, Starship là “đường cao tốc” để xây dựng và mở rộng mạng lưới đó.

Với NASA (Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ), Starship không còn là giấc mơ riêng của Elon Musk. Phiên bản Starship HLS của SpaceX đã được chọn làm tàu đổ bộ cho chương trình Artemis, giữ vai trò đưa phi hành gia Mỹ từ quỹ đạo xuống bề mặt Mặt trăng và quay trở lại quỹ đạo. Điều đó biến Starship thành mắt xích quan trọng trong kế hoạch đưa phi hành gia trở lại Mặt trăng lần đầu tiên kể từ thời Apollo.

Jared Isaacman, Giám đốc NASA, có mặt theo dõi vụ phóng thử Starship V3 hôm 22/5. Ông đánh giá Starship đã tiến thêm một bước tới mục tiêu chinh phục Mặt Trăng.

Kết quả vụ phóng thử Starship V3

Vụ phóng thử Starship V3 đạt hầu hết mục tiêu trong bài kiểm tra được xem là rất quan trọng trước khi SpaceX IPO. Đây là chuyến bay đầu tiên của phiên bản Starship nâng cấp và là lần phóng đầu tiên sau nhiều tháng trì hoãn thử nghiệm.

Về kỹ thuật, kết quả không hoàn hảo nhưng đủ tích cực. Tầng trên Ship 39 của tên lửa Starship V3 bay lên tới không gian, triển khai 22 tải trọng thử nghiệm, trong đó có các vệ tinh Starlink hoạt động để quét và ghi hình thân tàu ở quá trình bay. Con tàu sau đó tái nhập khí quyển, thực hiện đốt động cơ cuối trước khi rơi xuống đại dương trong một vụ nổ có kiểm soát, vốn nằm trong kịch bản thử nghiệm chứ không phải một nhiệm vụ thu hồi phần cứng.

Tuy vậy, vụ phóng cũng phơi bày những vấn đề chưa được giải quyết. Tầng đẩy Super Heavy không hoàn tất mọi mục tiêu trong quá trình trở về. Một số động cơ gặp trục trặc, bài thử khởi động lại động cơ trên quỹ đạo bị bỏ qua, nên SpaceX vẫn còn xa mục tiêu tái sử dụng nhanh toàn bộ hệ thống.

Theo trang TechCrunch, SpaceX đã phóng thành công Starship V3 lên không gian, nhưng tầng đẩy Super Heavy đã bị mất trong quá trình quay trở lại Trái đất.

Dù sao, kết quả này vẫn có thể được coi là tiến bộ lớn với SpaceX, công ty từ lâu theo đuổi triết lý thử nghiệm nhanh, chấp nhận thất bại để cải tiến với tốc độ cao.

Vấn đề là khi SpaceX chuẩn bị IPO, triết lý “thử và sửa liên tục” đó sẽ phải đối mặt với tiêu chuẩn khắt khe hơn của thị trường đại chúng.

Phố Wall có thể chấp nhận rủi ro, nhưng không thích sự bất định kéo dài. Nhà đầu tư có thể hào hứng với hình ảnh tên lửa lớn nhất thế giới bay lên không gian, nhưng sẽ thắc mắc: bao giờ Starship có thể tạo doanh thu đáng kể, tái sử dụng ổn định và phục vụ được các nhiệm vụ thương mại? Khi nào SpaceX chứng minh được chi phí phóng tên lửa giảm như kỳ vọng?

Vì sao thời điểm phóng Starship V3 quan trọng?

Thời điểm diễn ra vụ phóng thử Starship V3 rất quan trọng vì SpaceX đang đẩy nhanh kế hoạch IPO và có thể niêm yết trên sàn Nasdaq vào tháng 6/2026. Hồ sơ IPO cho thấy Giám đốc điều hành Elon Musk vẫn kiểm soát gần như toàn bộ SpaceX, khi nắm tới 85,1% quyền biểu quyết.

Điều này đặt SpaceX vào thế vừa mạnh vừa dễ bị soi xét. Một mặt, SpaceX sở hữu vị thế thống trị ngành phóng tên lửa thương mại, mạng Starlink đang mở rộng toàn cầu và giám đốc điều hành là tỉ phú giàu nhất thế giới. Mặt khác, mức định giá khổng lồ, quyền kiểm soát tập trung vào Elon Musk và chi phí đầu tư lớn khiến nhà đầu tư phải cân nhắc kỹ.

Các số liệu tài chính trong hồ sơ IPO càng làm Starship trở nên quan trọng. Theo Reuters, SpaceX ghi nhận doanh thu khoảng 4,69 trong quý 1/2026, tăng từ 4,07 tỉ USD cùng kỳ năm trước, nhưng lỗ 1,27 USD/cổ phiếu, cao hơn nhiều so với mức lỗ 18 cent cùng kỳ năm ngoái.

Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư cần một lý do để bỏ qua khoản lỗ hiện tại và đặt cược vào tương lai của SpaceX. Starship V3 chính là phép thử cho niềm tin đó.

Nếu Starship V3 tiến gần hơn tới vận hành thương mại, những khoản đầu tư khổng lồ hôm nay của SpaceX có thể được diễn giải là chi phí xây dựng hạ tầng cho tương lai. Nếu Starship V3 tiếp tục gặp sự cố lớn trong thử nghiệm phóng, các khoản lỗ của SpaceX sẽ bị nhìn theo hướng khác: dấu hiệu tham vọng quá lớn, đốt tiền quá nhanh và rủi ro thực thi quá cao.

SpaceX công khai hồ sơ IPO bom tấn

SpaceX hôm 20/5 đã công khai hồ sơ IPO, lần đầu hé lộ chi tiết tài chính của công ty, đồng thời theo đuổi tham vọng đưa con người lên sao Hỏa và xây dựng trung tâm dữ liệu AI trong không gian.

Đợt niêm yết này được dự báo có thể trở thành màn IPO đầu tiên tại Mỹ đạt định giá nghìn tỉ USD, đồng thời mở đường cho hàng loạt thương vụ IPO lớn khác trong những tháng tới, gồm cả từ OpenAI và Anthropic.

Nếu IPO thành công, SpaceX sẽ ngay lập tức trở thành một trong những công ty đại chúng giá trị nhất thế giới, đồng thời là doanh nghiệp niêm yết thứ hai trong đế chế của Elon Musk vượt mốc vốn hóa 1.000 tỉ USD sau Tesla.

Từ khi thành lập năm 2002, SpaceX đã phát triển thành công ty vũ trụ lớn nhất thế giới nhờ phóng hàng nghìn vệ tinh Internet Starlink. Công nghệ tên lửa tái sử dụng của SpaceX đã làm thay đổi hoàn toàn bài toán kinh tế ngành không gian, buộc Blue Origin của Jeff Bezos phải chạy theo.

Dù SpaceX nổi tiếng nhờ chế tạo tên lửa và phóng vệ tinh, phần lớn doanh thu 18,67 tỉ USD của công ty năm ngoái lại đến từ Starlink. Trong khi đó, động lực tăng trưởng tương lai của SpaceX được cho là phụ thuộc lớn vào các lĩnh vực liên quan AI. Hồ sơ IPO cho thấy bộ phận xAI của SpaceX (hiện gọi là SpaceXAI) vẫn thua lỗ.

Một đợt IPO thành công có thể định giá SpaceX ở mức kỷ lục 1.750 tỉ USD, giúp Elon Musk tiến gần hơn tới việc trở thành người đầu tiên trong lịch sử sở hữu tài sản nghìn tỉ USD. Điều này cũng được xem là sự ghi nhận cho nhiều năm tỉ phú giàu nhất thế giới theo đuổi những ý tưởng từng bị cho là phi lý, chẳng hạn phát triển tên lửa có thể hạ cánh và tái sử dụng.

Hồ sơ pháp lý được công bố đúng vào thời điểm quan trọng với SpaceX, khi công ty đang chuẩn bị thử nghiệm Starship V3.

Các kế hoạch đưa người lên Mặt trăng, sao Hỏa và mở rộng Starlink đều phụ thuộc vào Starship.

Reuters trước đó cho biết hội đồng quản trị đã trao cho Elon Musk quyền kiểm soát SpaceX, nhưng phần lớn gói thù lao của ông gắn với các mục tiêu cực kỳ tham vọng, như xây dựng thuộc địa lâu dài trên sao Hỏa với ít nhất 1 triệu người và phát triển các trung tâm dữ liệu trong không gian với năng lực tính toán tương đương 100 terawatt điện, tức ngang khoảng 100.000 lò phản ứng hạt nhân công suất 1 gigawatt.

Reuters tuần trước đưa tin SpaceX dự kiến niêm yết sớm nhất vào ngày 12/6, bắt đầu roadshow giới thiệu với nhà đầu tư từ ngày 4/6 và có thể bán cổ phiếu từ ngày 11/6.

Các nhà phân tích và học giả cho rằng sức hút cá nhân của Elon Musk có thể quan trọng hơn cả nền tảng kinh doanh thực tế của SpaceX với một số nhà đầu tư, do hiện không có công ty vũ trụ nào đủ tương đồng để làm chuẩn định giá.

SpaceX đang nhắm tới thị trường tổng trị giá khoảng 28.500 tỉ USD trên nhiều lĩnh vực kinh doanh, trong đó phần lớn doanh thu tiềm năng liên quan AI.

Các số liệu này, lần đầu tiên được SpaceX công bố trong hồ sơ S-1 gửi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), cho thấy công ty hiện phụ thuộc vào doanh thu từ Starlink, nhưng tin rằng tương lai dài hạn sẽ nằm ở AI và hạ tầng liên quan, dù các mảng này hiện vẫn chưa có lãi. Hồ sơ S-1 là tài liệu đăng ký mà các công ty nộp lên SEC khi muốn IPO.

SpaceX sẽ áp dụng cơ cấu cổ phiếu hai lớp. Theo đó, cổ phiếu loại B có 10 quyền biểu quyết mỗi cổ phiếu, giúp Elon Musk và một số người trong nội bộ duy trì quyền kiểm soát mạnh mẽ. Trong khi đó, cổ phiếu loại A bán cho nhà đầu tư đại chúng chỉ có 1 quyền biểu quyết.

Hồ sơ IPO cho thấy SpaceX áp dụng nhiều điều khoản hạn chế nghiêm trọng quyền của cổ đông, gồm yêu cầu tranh chấp pháp lý phải giải quyết bằng trọng tài, giới hạn nơi được phép khởi kiện và gần như bảo vệ Elon Musk khỏi nguy cơ bị sa thải bởi bất kỳ ai ngoài chính ông.

Quy mô đợt IPO cũng làm nổi bật cấu trúc ngày càng gắn kết giữa các công ty trong hệ sinh thái kinh doanh của Elon Musk, gồm cả xAI, công ty xe điện Tesla và hãng công nghệ cấy chip não Neuralink.

Hồi tháng 2, SpaceX đã sáp nhập với xAI trong thương vụ định giá công ty ở mức 1.250 tỉ USD.