Suýt mất chân vì tắc động mạch cấp chi dưới, bác sĩ cảnh báo dấu hiệu không nên bỏ qua

Một người đàn ông 71 tuổi suýt phải cắt cụt chân do tắc động mạch cấp chi dưới nhưng đã được cứu chi thành công nhờ được phẫu thuật cấp cứu trong đêm. Trường hợp này là lời cảnh báo về một bệnh lý mạch máu nguy hiểm, có thể gây hoại tử chi và đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

Người dân cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu bất thường như đau đột ngột ở chân tay, lạnh chi, tím tái, tê bì hoặc giảm khả năng vận động để đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện triệu chứng.

Người đàn ông 71 tuổi suýt mất chân vì tắc động mạch cấp

Người bệnh V.C.L. (71 tuổi) có tiền sử tai biến mạch máu não nhiều năm, để lại di chứng liệt nửa người trái và hạn chế vận động. Khoảng 3 ngày trước khi nhập Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí (Quảng Ninh), bệnh nhân xuất hiện đau vùng cẳng chân phải. Tuy nhiên, gia đình cho rằng nguyên nhân chỉ do ít vận động nên không đưa đi khám.

Những ngày sau đó, cơn đau ngày càng tăng khiến người bệnh mệt mỏi, khó chịu. Khi nhập viện, các bác sĩ ghi nhận cẳng chân và bàn chân phải tím tái, lạnh, giảm cảm giác rõ rệt; các ngón chân gần như không còn khả năng cử động.

Sau khi thăm khám lâm sàng và thực hiện các xét nghiệm cần thiết, người bệnh được chẩn đoán tắc động mạch cấp tính chi dưới phải do huyết khối gây bít tắc hoàn toàn dòng máu nuôi chi.

Ngay trong đêm, ê-kíp phẫu thuật đã tiến hành lấy huyết khối động mạch, tái lập lưu thông máu đến bàn chân. Sau can thiệp, tình trạng tưới máu được cải thiện rõ rệt, bàn chân hồng ấm trở lại, cảm giác đau giảm nhiều và nguy cơ phải cắt cụt chi được ngăn chặn kịp thời.

Hiện người bệnh tiếp tục được điều trị chống đông và phục hồi chức năng theo chỉ định của bác sĩ.

Tắc động mạch cấp chi dưới nguy hiểm như thế nào?

Tắc động mạch chi dưới cấp là tình trạng dòng máu đến chân hoặc tay bị ngừng đột ngột do huyết khối hoặc cục máu đông gây bít tắc lòng động mạch. Đây là một cấp cứu ngoại khoa mạch máu thực sự.

Khi dòng máu bị gián đoạn, các mô và cơ quan phía dưới vị trí tắc không được cung cấp đủ oxy và dưỡng chất cần thiết. Chỉ sau vài giờ thiếu máu, các mô có thể bắt đầu tổn thương không hồi phục. Nếu chậm trễ điều trị, người bệnh có nguy cơ đối mặt với hoại tử chi, nhiễm trùng nặng, phải cắt cụt chi hoặc thậm chí tử vong.

Theo các nghiên cứu, tỷ lệ mắc bệnh động mạch chi dưới tăng rõ rệt theo tuổi. Ước tính khoảng 20% người trên 70 tuổi mắc bệnh lý này ở các mức độ khác nhau.

Tuổi cao là yếu tố nguy cơ quan trọng do quá trình lão hóa khiến thành mạch mất tính đàn hồi và dễ hình thành các mảng xơ vữa. Bên cạnh đó, các bệnh lý như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, rung nhĩ, suy tim và tiền sử đột quỵ cũng làm gia tăng đáng kể nguy cơ hình thành huyết khối gây tắc mạch.

Tắc động mạch cấp chi dưới là một cấp cứu y khoa cần được xử trí trong "thời gian vàng"

Nhận diện sớm những dấu hiệu cảnh báo

Các bác sĩ cho biết, tắc động mạch cấp chi dưới thường khởi phát đột ngột và tiến triển rất nhanh. Người bệnh cần đặc biệt chú ý các dấu hiệu sau:

Đau dữ dội đột ngột ở chân hoặc tay

Đây thường là triệu chứng xuất hiện sớm nhất. Người bệnh cảm thấy đau nhiều, đau liên tục và phải ngừng các hoạt động đang thực hiện.

Tê bì, giảm hoặc mất cảm giác

Người bệnh có thể xuất hiện cảm giác kiến bò, tê bì tại vùng chi bị tổn thương. Ban đầu là giảm cảm giác ngoài da, sau đó có thể mất hoàn toàn cảm giác nếu tình trạng thiếu máu kéo dài.

Chi lạnh bất thường

Vùng chân hoặc tay bị tắc động mạch thường lạnh hơn rõ rệt so với bên còn lại. Trong những trường hợp đến viện muộn, chi có thể lạnh như một "vật chết" do không còn được nuôi dưỡng bởi dòng máu.

Thay đổi màu sắc da

Ngay sau khi động mạch bị tắc, vùng da thiếu máu thường trở nên nhợt nhạt. Sau đó, các mảng hoặc đốm tím tái xuất hiện do mô bắt đầu bị tổn thương.

Mất mạch ngoại vi

Đây là dấu hiệu có giá trị chẩn đoán cao. Khi thăm khám, bác sĩ có thể không bắt được mạch ở các vị trí phía dưới nơi động mạch bị tắc.

Yếu hoặc liệt chi

Khi cơ không được cung cấp máu đầy đủ, sức cơ giảm nhanh chóng. Người bệnh có thể gặp khó khăn trong việc cử động ngón chân, bàn chân hoặc toàn bộ chi. Nếu không được xử trí kịp thời, tình trạng liệt có thể trở nên vĩnh viễn.

Làm gì để phòng ngừa tắc động mạch chi dưới?

Việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ đóng vai trò quan trọng trong phòng ngừa bệnh động mạch chi dưới.

Để bảo vệ sức khỏe mạch máu, người dân nên:

Bỏ thuốc lá hoàn toàn và tránh tiếp xúc với khói thuốc.
Hạn chế sử dụng rượu bia.
Duy trì chế độ ăn lành mạnh, tăng cường rau xanh và trái cây; hạn chế thực phẩm nhiều chất béo bão hòa, đường và muối.
Tập thể dục đều đặn ít nhất 20 - 30 phút mỗi ngày với các hoạt động như đi bộ, đạp xe hoặc bơi lội.
Kiểm soát cân nặng hợp lý.
Điều trị và theo dõi chặt chẽ các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, rung nhĩ và suy tim.
Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu xơ vữa động mạch.

Đối với những người thuộc nhóm nguy cơ cao, bác sĩ có thể chỉ định thực hiện các phương pháp tầm soát đơn giản như đo chỉ số ABI (chỉ số cổ chân - cánh tay) hoặc siêu âm Doppler mạch máu nhằm phát hiện sớm tình trạng hẹp, tắc động mạch.

Kết luận: Tắc động mạch cấp chi dưới là một cấp cứu y khoa cần được xử trí trong "thời gian vàng". Nếu được phát hiện sớm và tái thông mạch máu kịp thời, người bệnh có thể bảo tồn được chi và phục hồi chức năng vận động. Ngược lại, việc chậm trễ điều trị có thể dẫn đến hoại tử, cắt cụt chi và nhiều biến chứng nghiêm trọng khác.

Vì vậy, khi xuất hiện các dấu hiệu như đau chân tay đột ngột, lạnh chi, tím tái, tê bì hoặc yếu liệt chi, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được thăm khám và cấp cứu kịp thời. Đây là yếu tố quyết định giúp bảo tồn chi, hạn chế biến chứng và giảm nguy cơ tử vong.