Taliban có 80.000 chiến binh trong khi lực lượng an ninh Afghanistan có 300.699 người, vậy mà cục diện được định đoạt chỉ trong vài tuần.
Được xây dựng và huấn luyện với chi phí 88 tỷ USD trong hai thập kỷ, lực lượng an ninh Afghanistan sụp đổ nhanh chóng và hoàn toàn - trong một số trường hợp không có phát súng nào.
Sự kiện Taliban chiếm lĩnh thủ đô Kabul đã đánh dấu sự thất bại của quân đội Afghanistan khi không thể chặn đứng đòn tấn công của lực lượng này, dù quân đội được đánh giá cao hơn. Dư luận cho rằng, đây là thất bại được đoán trước. Vậy nguyên nhân xuất phát từ đâu?
Tối 16/8 (theo giờ địa phương), Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã có cuộc điện đàm với người đồng cấp Mỹ, ông Antony Blinken để trao đổi về tình hình Afghanistan cũng như một số vấn đề trong quan hệ Trung – Mỹ.
Phát biểu trước quốc gia về tình hình ở Afghanistan, Tổng thống Joe Biden cho rằng, Kabul thất thủ là do lãnh đạo Afghanistan 'đã từ bỏ và bỏ chạy khỏi đất nước', trong khi Lầu Năm Góc cho biết họ 'hoàn toàn' đã lên kế hoạch cho 'khả năng Taliban sẽ đạt được những lợi ích đáng kể trên khắp đất nước,' nhưng thư ký báo chí John Kirby từ chối cho biết liệu Tổng thống Biden có được thông báo về vấn đề này hay không.
Một trong những chỉ huy quân sự cấp cao của Mỹ đã gặp mặt trực tiếp các lãnh đạo của Taliban, kêu gọi các tay súng không can thiệp vào cuộc sơ tán tại sân bay Kabul.
Tổng thống Mỹ Joe Biden bảo vệ quyết định rút lực lượng Mỹ khỏi Afghanistan, trong bối cảnh lực lượng Taliban nắm quyền kiểm soát Afghanistan chỉ trong hơn một tuần.
Lực lượng Hồi giáo Taliban có thực lực và đã nỗ lực tấn công thần tốc. Tuy nhiên, đối thủ của họ - chính quyền Afghanistan do Mỹ dựng lên, cũng quá yếu kém. Và tình báo Mỹ đã dự báo thiếu chính xác về sự thất thủ nhanh chóng của Kabul.
Lực lượng Taliban tuyên bố chiến tranh ở Afghanistan đã chấm dứt. 'Giấc mộng' 20 năm của Taliban đã được hiện thực hóa nhanh đến mức chính lực lượng này cũng ngỡ ngàng.
Tổng thống Mỹ Joe Biden ngày 16/08 đã có bài phát biểu về tình hình ở Afghanistan và quyết định rút quân đội Mỹ khỏi nước này.
Trong nỗ lực tuyệt vọng tìm mọi cách rời khỏi Afghanistan khi Taliban chiến thắng, nhiều người đã bấp chấp nguy hểm, bám cả vào càng máy bay C-17 Mỹ, và thảm cảnh đã diễn ra khi một số người rơi ra từ máy bay lúc chiếc C-17 lao bay vút lên không trung.
Sự sụp đổ nhanh chóng của các lực lượng quốc gia và chính phủ Afghanistan đã gây ra một cú sốc cho Tổng thống Joe Biden và các thành viên cấp cao trong chính quyền của ông.
Những dự đoán về việc Chính phủ của Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani có thể gục ngã trước các tay súng Taliban sau khi Mỹ và các lực lượng quốc tế hoàn tất việc rút quân khỏi quốc gia Nam Á này đã xảy ra, nhưng bất ngờ và chóng vánh hơn nhiều so với những gì mà người ta có thể tưởng tượng. Ngày 15-8, lực lượng Taliban đã chính thức tràn vào chiếm quyền kiểm soát ở thủ đô Kabul.
Taliban ngày 15-8 đã tiến vào thủ đô Kabul mà không vấp phải sự kháng cự nào và nhanh chóng kiểm soát toàn bộ Afghanistan sau khi Tổng thống Afghanistan Ashraf Ghani rời đất nước. Mỹ và nhiều nước đóng cửa các cơ quan ngoại giao và sơ tán công dân khỏi quốc gia Nam Á này.
Việc Taliban giành quyền kiểm soát Afghanistan là kịch bản được lường trước nhưng gây bất ngờ vì diễn ra quá chóng vánh sau khi lực lượng nước ngoài do Mỹ dẫn đầu rút về nước.
Từ cấp chỉ huy thấp đến cao nhất đều dễ dàng đầu hàng Taliban bằng những thỏa thuận, quân đội Afghanistan được Mỹ huấn luyện và đầu tư hơn 88 tỷ USD đã bại trận nhanh chóng.
Kho vũ khí tỉ đô Mỹ trang bị cho quân đội Afghanistan đã rơi trọn vào tay Taliban. Nhiều nhà quan sát cho rằng Mỹ có thể đối mặt với lo ngại khi Nga và Trung Quốc tìm cách tiếp cận chúng từ Taliban để nghiên cứu. Tuy nhiên giới phân tích lại cho rằng, thực ra đây không phải vũ khí quan trọng của Mỹ.
Ngày 16/8, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh cho biết Bắc Kinh tôn trọng sự lựa chọn của người dân Afghanistan và hy vọng quá trình chuyển tiếp tại quốc gia Tây Nam Á này diễn ra suôn sẻ.
Một phát ngôn viên Đại sứ quán Nga cho biết Tổng thống Afghanistan - Ashraf Ghani khi bỏ chạy khỏi Kabul đã được hộ tống bởi những chiếc xe chở đầy tiền mặt.
Taliban đã khoe cảnh khám phá ngôi nhà có nội thất vô cùng xa hoa thuộc về nguyên soái Abdul Rashid Dostum, cũng là một đồng minh thân cận của Mỹ. Giới quan sát cho rằng, điều này phần nào lý giải tại sao quân đội Afghanistan lại nhanh chóng tan rã như vậy.
'Canh bạc' 88 tỷ USD mà Lầu Năm Góc rót vào quân đội Afghanistan đã tan thành mây khói sau khi lực lượng này thua toàn diện trước Taliban.
Khi Taliban tiến quân vào Kabul trong thời gian ngắn sau khi Mỹ rút binh sĩ từ Afghanistan về nước, nhiều người dân Mỹ tự hỏi rằng lý do nào khiến chính quyền Tổng thống Joe Biden từng tự tin nói rằng Kabul sẽ không dễ dàng sụp đổ.
Tờ Western Journal của Mỹ có bài viết đặt vấn đề không rõ liệu Tổng thống Mỹ Joe Biden đang nói dối hay là quá ngây thơ với tình hình Afghanistan, nơi Mỹ đã đổ nhiều xương máu và của cải trong suốt 2 thập kỷ qua.