Tái cấu trúc và khẳng định vị thế các ngành khoa học công nghệ

Giảng viên, sinh viên Học viện Ngân hàng tham dự Hội thi “Chuyển đổi số ngành Ngân hàng 2026”.

Những tác động lớn

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 179/2026/NĐ-CP ngày 20/5/2026, có hiệu lực thi hành từ 15/7/2026; trong đó quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.

ThS Nguyễn Thị Yến, Giảng viên Khoa Luật – Học viện Ngân hàng nhìn nhận, việc này không đơn thuần là sự bổ sung một văn bản quy phạm pháp luật vào hệ thống giáo dục, mà là một quyết sách mang tính chiến lược nhằm tái cấu trúc và khẳng định vị thế của các ngành Khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ trọng điểm của đất nước.

Đối với người học, Nghị định 179/2026/NĐ-CP giúp thiết lập đòn bẩy tài chính và kiến tạo động lực nghiên cứu chuyên sâu.

Cơ chế học bổng đặc thù với định mức từ 3,7 triệu - 5,5 triệu đồng/tháng đối với sinh viên và lên đến 8,4 triệu đồng/tháng đối với nghiên cứu sinh là một giải pháp tài chính mạnh mẽ. Chính sách này trực tiếp giảm thiểu rào cản kinh tế, tạo điều kiện để người học – đặc biệt là những tài năng trẻ từ các vùng khó khăn – có thể tập trung toàn diện cho công tác học tập và nghiên cứu học thuật.

ThS Nguyễn Thị Yến, Giảng viên Khoa Luật – Học viện Ngân hàng.

Trong bối cảnh tâm lý thị trường ưu tiên các nhóm ngành kinh tế - dịch vụ, chính sách ưu đãi này đóng vai trò là “cú hích” điều tiết nhân lực. Việc thu hút những cá nhân xuất sắc (thuộc nhóm 30% có điểm số cao nhất hoặc đạt giải quốc gia, quốc tế) vào các lĩnh vực như Toán học, Sinh học, Vi mạch bán dẫn hay Trí tuệ nhân tạo sẽ đảm bảo sự phát triển cân bằng và bền vững cho nền khoa học nước nhà.

"Nghị định 179/2026/NĐ-CP còn góp phần thúc đẩy tiêu chuẩn học thuật lên một tầm cao mới. Việc gắn quyền lợi học bổng với kết quả học tập và năng lực công bố khoa học thiết lập nên một môi trường cạnh tranh lành mạnh. Đây là tiền đề quan trọng để hình thành đội ngũ trí thức trẻ có trình độ chuyên môn tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế" - ThS Nguyễn Thị Yến nhận định.

Ngoài ra, Nghị định 179/2026/NĐ-CP cũng có nhiều tác động tới phụ huynh khi góp phần thay đổi nhận thức về giá trị nghề nghiệp.

Khoản hỗ trợ tài chính này không chỉ có ý nghĩa về mặt kinh tế mà còn là thông điệp bảo chứng từ phía Nhà nước về tầm quan trọng của các ngành khoa học cốt lõi. Điều này giúp phụ huynh thay đổi quan điểm từ việc coi các ngành kỹ thuật là “khô khan, khó xin việc” sang việc nhìn nhận đây là những lĩnh vực then chốt, có lộ trình phát triển rõ ràng.

Định hướng lại tư duy hướng nghiệp

ThS Nguyễn Thị Yến cũng cho rằng, chính sách này cũng góp phần định hướng lại tư duy xã hội, hướng tới việc đầu tư vào các ngành nền tảng thay vì chạy theo những xu hướng tuyển sinh mang tính nhất thời, từ đó đảm bảo tính ổn định cho thị trường lao động của đất nước trong tương lai.

Đối với xã hội và phát triển Khoa học công nghệ, Nghị định 179/2026/NĐ-CP đóng góp quan trọng vào việc xây dựng nền tảng cho kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Việc tập trung nguồn lực vào 15 nhóm ngành chiến lược là bước đi cụ thể hóa mục tiêu chủ động trong cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0. Đây là lộ trình để Việt Nam tiến tới tự chủ về công nghệ lõi như AI, bán dẫn và dữ liệu lớn (Big Data).

Nghị định 179/2026/NĐ-CP khẳng định nhất quán quan điểm của Đảng và Nhà nước trong việc coi trọng và đầu tư xứng đáng cho đội ngũ trí thức. Đây là nền móng để xây dựng hệ sinh thái đào tạo gắn liền với thực tiễn, thúc đẩy mô hình liên kết “Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp”.

Tối ưu hóa nguồn lực chất lượng cao: Chính sách này tạo tiền đề cho các cơ sở giáo dục đại học đổi mới chương trình đào tạo, tăng cường hợp tác quốc tế và gắn kết mật thiết với nhu cầu của doanh nghiệp, đảm bảo đầu ra của hệ thống giáo dục đáp ứng được các yêu cầu khắt khe của kỷ nguyên số.