Tăng giá vé, ngành hàng không vẫn lao đao vì nhiên liệu

Theo báo cáo về triển vọng tài chính của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), nhu cầu đi lại bằng đường hàng không vẫn duy trì ở mức cao và doanh thu của các hãng hàng không trên toàn thế giới tiếp tục tăng trưởng. Tuy nhiên, lợi nhuận của ngành trong năm 2026 được dự báo sẽ giảm một nửa khi giá nhiên liệu leo thang trên phạm vi toàn cầu.

IATA đại diện cho khoảng 370 hãng hàng không, chiếm 85% lưu lượng vận tải hàng không toàn cầu.

Trích dẫn cho thấy các hãng hàng không trên thế giới sẽ tạo ra tổng lợi nhuận ròng khoảng 23 tỷ USD trong năm 2026. Con số này thấp hơn đáng kể so với mức dự báo trước đó là 41 tỷ USD và chỉ bằng khoảng một nửa so với mức lợi nhuận 45 tỷ USD của năm 2025.

Điều đáng chú ý là nguy cơ suy giảm lợi nhuận diễn ra trong bối cảnh ngành hàng không vẫn ghi nhận những con số tăng trưởng rất tích cực. Lượng hành khách toàn cầu được dự báo đạt kỷ lục 5,1 tỷ lượt trong năm 2026, tăng 2,4% so với năm trước. Doanh thu toàn ngành cũng được kỳ vọng đạt 1.165 tỷ USD, tăng 9,4%.

Ông Willie Walsh, Tổng giám đốc IATA nhận định rằng các gián đoạn liên quan đến chiến sự tại Trung Đông cùng chi phí nhiên liệu leo thang đã ảnh hưởng đến triển vọng của ngành.

Tổng chi phí hoạt động của các hãng hàng không được dự báo tăng 13% lên 1.120 tỷ USD trong năm 2026. Riêng chi phí nhiên liệu được dự báo tăng gần 40%, từ 252 tỷ USD năm 2025 lên khoảng 350 tỷ USD vào năm 2026. Điều này đồng nghĩa nhiên liệu sẽ chiếm gần một phần ba tổng chi phí hoạt động của các hãng hàng không.

Mặc dù các hãng đang nỗ lực hấp thụ một phần chi phí nhiên liệu gia tăng và tiếp tục cải thiện hiệu quả vận hành, biên lợi nhuận ròng của ngành vẫn được dự báo giảm mạnh từ 4,2% trong năm 2025 xuống còn 2%.

GIÁ VÉ TĂNG MẠNH

Dựa trên đánh giá của giới chuyên gia trong ngành, các hãng hàng không đang tăng giá vé từ 7% đến 20% nhằm bù đắp phần chi phí nhiên liệu phát sinh (từ 100 đến 200 tỷ USD) do giá dầu tăng mạnh và những rủi ro địa chính trị tại Trung Đông.

Mức tăng giá diễn ra lớn nhất ở các đường bay quốc tế và các hạng ghế cao cấp.

Dữ liệu hàng tuần từ công cụ tìm kiếm du lịch Kayak cho thấy, tính đến ngày 20/4, giá trung bình một chuyến bay khứ hồi nội địa Mỹ đã chạm mức 361 USD, cao hơn khoảng 8% so với mức 335 USD ghi nhận ngày 23/2, thời điểm trước khi xung đột Iran bùng phát. So với cùng kỳ cuối tháng 4/2025, giá vé năm nay cao hơn tới 19%.

Trong khi đó, giá vé quốc tế tăng còn mạnh hơn. Tính đến ngày 20/4, giá trung bình cho một chuyến bay quốc tế tại Mỹ là 1.097 USD, tăng 42% so với mức 774 USD của ngày 23/2 và cao hơn 14% so với cùng kỳ năm trước.

Ông Sean Doyle, Tổng giám đốc điều hành British Airways chia sẻ tại một hội nghị ngành hàng không: “Không có cách nào tránh khỏi thực tế đó. Nếu giá nhiên liệu tăng thì giá vé cũng phải tăng”.

“Những thương hiệu như British Airways có tỷ trọng lớn ở các đường bay dài, khách doanh nghiệp và phân khúc cao cấp nên chúng tôi có thể chuyển phần chi phí tăng thêm sang khách hàng dễ dàng hơn so với những hãng chỉ cạnh tranh trong phân khúc du lịch nghỉ dưỡng cự ly ngắn”, ông nói.

Theo nghiên cứu của IATA, khoảng một nửa số hành khách được khảo sát cho biết họ sẵn sàng chi trả nhiều hơn đáng kể cho vé máy bay nếu giá vé phản ánh diễn biến giá dầu.

Dù vậy, Tổng giám đốc IATA Willie Walsh nhấn mạnh rằng các hãng hàng không vẫn đang phải tự hấp thụ một phần đáng kể chi phí gia tăng.

Ông lưu ý rằng lợi nhuận ròng trên mỗi hành khách trong năm 2026 chỉ còn khoảng 4,5 USD, bằng một nửa so với năm trước.

“Khoản tiền đó thậm chí còn không đủ để mua một chiếc xúc xích tại phần lớn các địa điểm tổ chức FIFA World Cup”, ông nói thêm, đồng thời cảnh báo rằng nếu các loại thuế hoặc chi phí khác tiếp tục tăng, ngành hàng không gần như không còn nhiều dư địa để ứng phó.

LOẠT ÁP LỰC BỦA VÂY

Ngoài nhiên liệu, các hãng hàng không còn phải đối mặt với chi phí thuê máy bay và bảo dưỡng ngày càng đắt đỏ.

Bên cạnh đó là các khoản đầu tư dành cho nhiên liệu hàng không bền vững, các chương trình bù đắp phát thải carbon cũng như các yêu cầu môi trường ngày càng khắt khe.

IATA cũng cho rằng tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại, lạm phát gia tăng và thương mại thế giới suy yếu sẽ tiếp tục đè thêm áp lực cho ngành trong thời gian tới.

Bức tranh giữa các khu vực hiện có sự phân hóa rõ rệt.

Tại tâm điểm xung đột, các hãng hàng không vùng Vịnh được dự báo là nhóm chịu tác động tài chính nặng nề nhất. IATA lưu ý, các hãng này nhiều khả năng sẽ rơi vào tình trạng thua lỗ do nhu cầu suy giảm và các gián đoạn trong hoạt động khai thác.

Ngược lại, tất cả các khu vực còn lại vẫn được kỳ vọng duy trì lợi nhuận, dù thấp hơn đáng kể so với năm trước.

Lợi nhuận của các hàng không trên toàn thế giới được dự báo sụt giảm mạnh trong năm 2026

Châu Âu cũng được đánh giá là khu vực chịu áp lực chi phí lớn do phụ thuộc nhiều vào nguồn nhập khẩu nhiên liệu hàng không từ khu vực vùng Vịnh.

IATA chỉ ra, một phần tác động được nhẹ bớt nhờ các hợp đồng phòng ngừa rủi ro giá nhiên liệu đã ký trước khi khủng hoảng xảy ra, với tỷ lệ bao phủ khoảng 70% nhu cầu nhiên liệu.

Tuy nhiên, khi các hợp đồng này hết hiệu lực, chi phí nhiên liệu cao hơn sẽ dần phản ánh trực tiếp vào hoạt động kinh doanh của các hãng.

Các hãng hàng không châu Âu hiện cũng hưởng lợi phần nào từ việc một bộ phận hành khách lựa chọn đường bay thẳng giữa châu Âu và châu Á thay vì trung chuyển qua các trung tâm hàng không vùng Vịnh.

Dẫu vậy, các hạn chế không phận liên quan đến Nga vẫn gây gián đoạn cho hoạt động khai thác.

Bên cạnh đó, tăng trưởng kinh tế chậm lại và chi phí năng lượng leo thang cũng được dự báo sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến sức chi tiêu của người tiêu dùng.