Thẩm phán Mỹ chặn mức phí visa H-1B hơn 2,5 tỷ đồng của ông Donald Trump

Một thẩm phán liên bang tại Mỹ vừa ra phán quyết hủy bỏ mức phí 100.000 USD đối với visa H-1B do Tổng thống Donald Trump áp đặt, đánh dấu một trở ngại pháp lý đáng chú ý đối với nỗ lực siết chặt lao động nhập cư có tay nghề cao của chính quyền.

Chính quyền Trump cũng đã ra lệnh tăng cường kiểm tra lý lịch đối với những người xin visa H-1B và đề xuất một quy trình lựa chọn visa mới ưu tiên những người lao động có kỹ năng cao hơn và được trả lương tốt hơn ( Ảnh: Getty Images ).

Quyết định được đưa ra trong bối cảnh chính sách nhập cư tiếp tục là một trong những vấn đề gây tranh cãi nhất tại Mỹ, đặc biệt khi nền kinh tế nước này vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhân lực quốc tế trong các lĩnh vực công nghệ, kỹ thuật và nghiên cứu.

Visa H-1B là loại thị thực dành cho lao động nước ngoài có trình độ chuyên môn cao, được các doanh nghiệp Mỹ sử dụng rộng rãi để tuyển dụng kỹ sư, lập trình viên, chuyên gia dữ liệu, nhà nghiên cứu và nhiều vị trí đòi hỏi kỹ năng đặc biệt.

Mỗi năm, chính phủ Mỹ cấp khoảng 65.000 visa H-1B theo diện thông thường cùng 20.000 suất bổ sung dành cho những người sở hữu bằng cấp cao tại Mỹ. Trước đây, chi phí xin một visa H-1B thường dao động từ 2.000 đến 5.000 USD tùy từng trường hợp. Tuy nhiên, sắc lệnh của Tổng thống Donald Trump đã nâng mức phí này lên tới 100.000 USD (khoảng 2,63 tỷ đồng) cho mỗi hồ sơ mới.

Động thái đó ngay lập tức gây ra làn sóng phản đối từ các doanh nghiệp, trường đại học, tổ chức nghiên cứu và nhiều bang do đảng Dân chủ lãnh đạo. Các bên cho rằng mức phí quá cao không chỉ làm tăng chi phí tuyển dụng mà còn khiến Mỹ mất sức hấp dẫn đối với nguồn nhân lực chất lượng cao trên toàn cầu.

Donald Trump trong Phòng Bầu dục tại Nhà Trắng ở Washington, DC, ngày 4 tháng 6 năm 2026. (Ảnh: Jonathan Ernst/Reuters)

Theo các tài liệu được nộp lên tòa án, tác động của chính sách mới xuất hiện gần như ngay lập tức.

Tính đến giữa tháng 2, Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) chỉ ghi nhận 85 khoản thanh toán mức phí 100.000 USD. Con số này được xem là rất thấp nếu so với nhu cầu tuyển dụng lao động quốc tế của các doanh nghiệp Mỹ trong nhiều năm qua.

Các nguyên đơn cho rằng đây là bằng chứng cho thấy chính sách đã khiến nhiều công ty từ bỏ kế hoạch tuyển dụng nhân sự nước ngoài hoặc trì hoãn các dự án cần nguồn lao động chuyên môn cao. Không ít chuyên gia kinh tế cảnh báo việc hạn chế lao động tay nghề cao có thể khiến Mỹ mất lợi thế cạnh tranh trong các lĩnh vực công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và công nghệ sinh học.

Trong phán quyết được công bố tại Boston, Thẩm phán Leo Sorokin cho rằng khoản tiền 100.000 USD không thể được xem là một hình thức xử phạt như lập luận của chính quyền Trump.

Theo ông, bản chất của khoản thu này chính là một loại thuế.

Vấn đề nằm ở chỗ Hiến pháp Mỹ quy định quyền đánh thuế thuộc về Quốc hội. Tổng thống không thể tự ý áp đặt một khoản thu mới nếu không có sự cho phép từ cơ quan lập pháp. Trong phán quyết của mình, thẩm phán nhấn mạnh rằng việc chính quyền gọi khoản tiền này bằng tên khác không làm thay đổi bản chất pháp lý của nó.

Nói cách khác, dù được mô tả là "phí" hay "hình phạt tài chính", khoản thu 100.000 USD vẫn mang đặc điểm của một loại thuế mà Tổng thống Trump không có thẩm quyền đơn phương áp đặt.

Ảnh: Yonhap News

Đáng chú ý, thẩm phán Sorokin cũng viện dẫn một phán quyết gần đây của Tòa án Tối cao Mỹ liên quan đến các mức thuế quan mà ông Trump từng áp dụng.

Theo lập luận của tòa tối cao, tổng thống không thể sử dụng những đạo luật được thiết kế cho các tình huống khẩn cấp để áp đặt các khoản thu mang tính chất thuế nếu không có sự phê chuẩn từ Quốc hội.

Dựa trên logic tương tự, thẩm phán Sorokin cho rằng ông Trump cũng không có cơ sở pháp lý để áp đặt mức phí visa H-1B cao bất thường.

Quyết định này được xem là một đòn giáng mới đối với các nỗ lực cải tổ hệ thống nhập cư của chính quyền Trump, vốn liên tục vấp phải các thách thức pháp lý từ các bang, tổ chức xã hội và giới doanh nghiệp.

Phản ứng trước phán quyết, Nhà Trắng khẳng định vẫn tin tưởng vào tính hợp pháp của chính sách. Người phát ngôn Taylor Rogers cho biết chính quyền Trump có đầy đủ thẩm quyền để hạn chế việc nhập cảnh của những nhóm người nước ngoài mà tổng thống cho rằng không phục vụ lợi ích quốc gia Mỹ.

Theo Nhà Trắng, mức phí cao là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn nhằm bảo vệ thị trường lao động trong nước và ưu tiên người lao động Mỹ.

Bên cạnh việc tăng phí, chính quyền Trump cũng đã triển khai các biện pháp thẩm tra nghiêm ngặt hơn đối với người xin visa H-1B, đồng thời đề xuất hệ thống lựa chọn mới ưu tiên những ứng viên có trình độ chuyên môn cao và mức lương tốt hơn.

Ảnh: Andrew Harnik/Getty Images

Phán quyết tại Boston không phải là vụ kiện duy nhất liên quan đến mức phí 100.000 USD.

Ít nhất ba vụ kiện khác đã được đệ trình nhằm phản đối chính sách này, trong đó có vụ kiện của Phòng Thương mại Mỹ. Một số tòa án liên bang trước đó đã đưa ra những đánh giá khác nhau về thẩm quyền của tổng thống trong vấn đề này.

Điều đó đồng nghĩa cuộc chiến pháp lý nhiều khả năng sẽ tiếp tục kéo dài qua các cấp xét xử cao hơn.

Trong khi đó, các doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng lao động quốc tế đang theo dõi sát diễn biến tiếp theo. Với nhiều người, kết quả cuối cùng của vụ việc không chỉ quyết định tương lai của visa H-1B mà còn phản ánh cách nước Mỹ cân bằng giữa bảo vệ lao động trong nước và duy trì sức hút đối với nhân tài toàn cầu trong những năm tới.