Thủ tướng: ASEAN cần góp phần định hình các xu thế toàn cầu

Sáng 9/6 tại Hà Nội, phát biểu khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng trong bối cảnh thế giới đang biến đổi sâu sắc, câu hỏi đặt ra với khu vực không chỉ là ASEAN sẽ thích ứng như thế nào, mà quan trọng hơn là ASEAN sẽ tự định vị ra sao cho tương lai của chính mình trong thế kỷ XXI.

Theo Thủ tướng, sau gần 60 năm hình thành và phát triển, dấu ấn lớn nhất của ASEAN không chỉ nằm ở quy mô gần 700 triệu dân hay vị thế là một trong những trung tâm tăng trưởng năng động nhất thế giới, mà ở khả năng vượt lên khác biệt, củng cố lòng tin và mở rộng hợp tác để trở thành một cộng đồng đoàn kết, tự cường và thống nhất.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN. (Ảnh: Đắc Huy)

Thủ tướng nhận định, nếu gần 60 năm qua là hành trình xây dựng bản sắc ASEAN, thì giai đoạn tới sẽ là hành trình định hình tương lai ASEAN trong bối cảnh các quy tắc nền tảng về kinh tế, công nghệ và quyền lực toàn cầu đang được viết lại.

"Công nghệ đang tái định nghĩa năng lực cạnh tranh, trí tuệ nhân tạo đang tái định nghĩa năng suất, dữ liệu đang tái định nghĩa quyền lực và chuyển đổi xanh đang tái định nghĩa mô hình phát triển", Thủ tướng Lê Minh Hưng nói.

Từ thực tiễn đó, Thủ tướng khẳng định ASEAN cần và phải trở thành một thực thể tích cực, không chỉ tiếp nhận các xu thế toàn cầu mà còn góp phần định hình chính các xu thế đó.

Ba định hướng chiến lược cho ASEAN

Trên hành trình hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, Thủ tướng đề xuất ba định hướng chiến lược lớn.

Thứ nhất, ASEAN không chỉ tham gia mà phải góp phần định hình các xu hướng toàn cầu. Theo Thủ tướng, ASEAN cần có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong việc xây dựng các chuẩn mực, luật lệ và cấu trúc hợp tác mới nhằm giải quyết khác biệt trên cơ sở luật pháp quốc tế. ASEAN phải trở thành tâm điểm của hợp tác và biểu tượng của lòng tin.

Thứ hai, ASEAN cần chuyển từ trung tâm sản xuất trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo. Thủ tướng nhấn mạnh tương lai thuộc về những nền kinh tế biết sáng tạo chứ không chỉ sản xuất. ASEAN không chỉ là nơi tiêu thụ công nghệ hay điểm trung chuyển của chuỗi cung ứng, mà phải trở thành nơi tạo ra công nghệ và giá trị mới. Điều đó đòi hỏi khu vực đầu tư mạnh mẽ hơn cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Thứ ba, ASEAN không chỉ là cộng đồng các quốc gia mà phải là cộng đồng thực sự của người dân. Theo Thủ tướng, mục tiêu cuối cùng của mọi chiến lược phát triển không phải là những con số tăng trưởng mà là chất lượng cuộc sống của người dân. Một ASEAN thành công không chỉ được đo bằng quy mô GDP mà còn bằng những cơ hội tạo ra cho thế hệ trẻ, vai trò dành cho phụ nữ, sự bảo vệ đối với các nhóm dễ bị tổn thương và khả năng để mỗi người dân cảm nhận ASEAN thực sự là cộng đồng của mình.

Khẳng định giá trị cốt lõi của ASEAN trong suốt gần 60 năm qua là "khác biệt không dẫn đến chia rẽ", Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng những thập kỷ tới sẽ tiếp tục chứng minh một cộng đồng đoàn kết, tự cường hoàn toàn có thể đóng góp tích cực cho hòa bình và phát triển của khu vực cũng như thế giới.

"Việt Nam cam kết mạnh mẽ tiếp tục đồng hành cùng ASEAN với khát vọng kiến tạo tương lai bằng tất cả niềm tin và khối óc, bởi tương lai của Việt Nam gắn liền với tương lai của ASEAN", Thủ tướng nhấn mạnh.

Toàn cảnh phiên khai mạc AFF 2026 (Ảnh: Đắc Huy)

Đồng tình với yêu cầu tăng cường vai trò của ASEAN trong bối cảnh mới, Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone cho rằng khu vực đang phải đối mặt với những "hiện thực khắc nghiệt" khi cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gia tăng, kéo theo nhiều biến động về địa chính trị và kinh tế.

Ông nhấn mạnh tinh thần đoàn kết tiếp tục là yếu tố then chốt đối với ASEAN trong giai đoạn hiện nay. Theo Thủ tướng Lào, trong bối cảnh bất ổn và khó lường, ASEAN cần phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò trung tâm, bảo đảm khối tiếp tục là nền tảng tham vấn tin cậy, thúc đẩy ngoại giao phòng ngừa và tăng cường hợp tác khu vực.

"Dù thế giới có nhiều biến động, ASEAN đã chứng minh vai trò quan trọng đối với hòa bình, hợp tác và phát triển trong gần sáu thập kỷ qua", Thủ tướng Lào nói.

Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone nhấn mạnh ASEAN cần chủ động nắm bắt các xu thế mới, phát huy vai trò trung tâm và tăng cường hợp tác đa phương. (Ảnh: Đắc Huy)

Trong khi đó, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul nhận định những thay đổi của trật tự thế giới đang đặt ASEAN trước cả thách thức lẫn cơ hội. Theo ông, ASEAN hoàn toàn có thể trở thành một trong những khu vực phát triển năng động nhất thế giới nếu tiếp tục duy trì đoàn kết, phát huy vai trò trung tâm và theo đuổi chính sách không chọn phe.

Thủ tướng Thái Lan cũng nhấn mạnh mọi nỗ lực hợp tác cuối cùng phải hướng tới lợi ích thiết thực của người dân. Theo ông, thành công của ASEAN không được đo bằng số lượng hội nghị hay tuyên bố được thông qua, mà bằng việc người dân có cảm thấy an tâm để phát triển và nắm bắt cơ hội trong thời đại công nghệ, trí tuệ nhân tạo hay không.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul phát biểu tại AFF 2026 (Ảnh: Đắc Huy)

Thông tin về diễn đàn, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết đây là năm thứ ba liên tiếp Việt Nam tổ chức Diễn đàn Tương lai ASEAN nhằm tạo dựng không gian đối thoại mở và thực chất về tương lai của khu vực.

Theo ông, AFF đã trở thành nơi hội tụ trí tuệ, tầm nhìn và sáng kiến của các nhà hoạch định chính sách, giới học giả, cộng đồng doanh nghiệp, người dân ASEAN cùng các đối tác quốc tế để cùng đóng góp cho quá trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Bộ trưởng Ngoại giao đánh giá các kỳ AFF năm 2024 và 2025 đã nhận được sự quan tâm, hưởng ứng rộng rãi của các nước thành viên ASEAN và các đối tác, với nhiều đề xuất sáng tạo nhưng giàu tính thực tiễn, tiếp tục được nghiên cứu và phát triển thành các định hướng chính sách cho khu vực.

"Trong bối cảnh thế giới và khu vực đang trải qua những biến động sâu sắc, khi cạnh tranh, nghi kỵ, thậm chí đối đầu quân sự gia tăng, chúng tôi hy vọng AFF sẽ tạo thêm cơ hội cho ngoại giao, đối thoại, hiểu biết lẫn nhau và hợp tác", Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung nói. “Một ASEAN đoàn kết, tự cường, năng động, sáng tạo, lấy người dân làm trung tâm sẽ vững mạnh hơn từ mọi nỗ lực của các nước thành viên. Đó cũng là mong muốn chung của các nhà lãnh đạo và người dân ASEAN. Diễn đàn hôm nay cũng được tổ chức với tâm thế đó”.