Thủ tướng Lê Minh Hưng: ASEAN cần chủ động định hình luật chơi mới

Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại phiên khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026. Ảnh: Việt Linh.

Sáng 9/6 tại Thủ đô Hà Nội, Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 (AFF 2026) chính thức khai mạc với chủ đề: “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm”.

Thủ tướng Lê Minh Hưng đã có bài phát biểu quan trọng, định vị tầm vóc mới của ASEAN trong một kỷ nguyên đầy biến động.

Khai mạc diễn đàn có sự tham dự của các nhà lãnh đạo hàng đầu khu vực, bao gồm Thủ tướng Việt Nam Lê Minh Hưng, Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Campuchia Hun Manet, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul, Thủ tướng Timor-Leste Xanana Gusmão và Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn cùng đông đảo đại biểu, khách quý quốc tế.

Từ thích ứng đến chủ động định hình

Phát biểu tại buổi lễ, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng AFF 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh ASEAN đang bước vào giai đoạn phát triển mới. Theo Thủ tướng, câu hỏi đặt ra hiện nay không chỉ là ASEAN sẽ thích ứng như thế nào trước những thay đổi sâu sắc của thế giới, mà quan trọng hơn là ASEAN sẽ kiến tạo tương lai của chính mình ra sao trong thế kỷ XXI.

Nhìn lại chặng đường gần 60 năm hình thành và phát triển, Thủ tướng khẳng định thành tựu lớn nhất của ASEAN không chỉ nằm ở quy mô gần 700 triệu dân hay vị thế là một trong những trung tâm tăng trưởng năng động nhất thế giới, mà còn ở khả năng vượt qua khác biệt, xây dựng lòng tin và thúc đẩy hợp tác để hình thành một cộng đồng đoàn kết, tự cường và thống nhất trong đa dạng.

Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, thế giới đang chứng kiến những thay đổi mang tính nền tảng khi công nghệ tái định nghĩa năng lực cạnh tranh, trí tuệ nhân tạo làm thay đổi năng suất lao động, dữ liệu trở thành nguồn lực quyền lực mới, còn chuyển đổi xanh đang xây dựng lại mô hình phát triển.

Trong bối cảnh đó, lợi thế không còn chỉ thuộc về những quốc gia sở hữu nguồn lực lớn, mà còn dành cho những chủ thể có khả năng tham gia xây dựng các luật chơi, chuẩn mực và xu hướng mới. Việt Nam tin tưởng ASEAN cần trở thành một lực lượng chủ động, không chỉ tiếp nhận mà còn góp phần định hình các xu thế toàn cầu.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Thủ tướng cho rằng ASEAN cần tiếp tục phát huy những giá trị cốt lõi đã làm nên thành công của Hiệp hội, đồng thời đổi mới mạnh mẽ hơn trong tư duy và hành động.

Theo đó, ASEAN cần đồng thuận về giá trị nhưng linh hoạt trong hành động, kiên định về nguyên tắc nhưng đổi mới về phương thức, giữ vững bản sắc nhưng chủ động nắm bắt cơ hội từ những biến động của thời đại.

Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Campuchia Hun Manet, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Thủ tướng Timor-Leste Kay Rala Xanana Gusmão tham dự Phiên khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba. Ảnh: Việt Linh.

Ba định hướng chiến lược

Đề cập đến Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, Thủ tướng Lê Minh Hưng đề xuất ba định hướng chiến lược lớn cho tương lai của Hiệp hội.

Thứ nhất, ASEAN cần vượt lên vai trò tham gia để trở thành một trong những chủ thể góp phần định hình các xu thế toàn cầu. Trong bối cảnh thế giới ngày càng phân mảnh và cạnh tranh gay gắt, ASEAN cần có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong việc xây dựng chuẩn mực, luật lệ và cơ chế hợp tác mới dựa trên luật pháp quốc tế.

ASEAN phải trở thành trung tâm của đối thoại, tâm điểm của hợp tác và điểm tựa của lòng tin trong khu vực.

Thứ hai, ASEAN cần chuyển mình từ một trung tâm sản xuất thành trung tâm đổi mới sáng tạo. Thủ tướng nhấn mạnh tương lai không thuộc về những nền kinh tế chỉ biết sản xuất mà thuộc về những nền kinh tế có khả năng sáng tạo và làm chủ công nghệ.

ASEAN không chỉ là nơi công nghệ được tiêu thụ mà phải trở thành nơi công nghệ được tạo ra; không chỉ là điểm trung chuyển của chuỗi cung ứng mà còn là nơi kiến tạo các chuỗi giá trị toàn cầu.

Các nhà lãnh đạo hàng đầu khu vực tham dự khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026. Ảnh: Việt Linh.

Để đạt được mục tiêu đó, ASEAN cần đầu tư mạnh mẽ hơn cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, từng bước xây dựng hệ sinh thái công nghệ và chuyển đổi số mang bản sắc ASEAN, đồng thời đóng góp vào việc hình thành các chuẩn mực chung của thế giới.

Thứ ba, ASEAN phải trở thành một cộng đồng thực sự của người dân. Theo Thủ tướng, đích đến cuối cùng của mọi chiến lược phát triển không phải là những con số tăng trưởng mà là chất lượng cuộc sống của người dân. Đổi mới chỉ có ý nghĩa khi mang lại cơ hội cho mọi người và tăng trưởng chỉ bền vững khi có tính bao trùm.

Một ASEAN thành công không chỉ được đo bằng quy mô GDP, mà còn bằng những cơ hội dành cho thế hệ trẻ, vai trò của phụ nữ trong xã hội, sự bảo vệ đối với các nhóm dễ bị tổn thương và cảm nhận gắn kết của mỗi người dân với cộng đồng ASEAN.

Khẳng định giá trị lớn nhất mà ASEAN đã tạo dựng trong gần sáu thập kỷ qua là chứng minh rằng khác biệt không dẫn đến chia rẽ, hội nhập không làm mất đi bản sắc và thống nhất không triệt tiêu đa dạng, Thủ tướng Lê Minh Hưng bày tỏ tin tưởng ASEAN sẽ tiếp tục chứng minh rằng một cộng đồng đoàn kết và tự cường hoàn toàn có thể đóng góp tích cực vào hòa bình, hợp tác và phát triển của khu vực cũng như thế giới.

Thủ tướng nhấn mạnh Việt Nam cam kết tiếp tục đồng hành cùng ASEAN với tinh thần chủ động, trách nhiệm và khát vọng kiến tạo tương lai, bởi tương lai của Việt Nam gắn liền với tương lai của ASEAN, cũng như với hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung của toàn khu vực.