'Thừa' nghiên cứu công nghệ nhưng 'thiếu' thương mại hóa

Tại hội thảo về kết nối cung - cầu công nghệ mới đây, ông Nguyễn Văn Thành - Giám đốc Trung tâm Thúc đẩy phát triển thị trường khoa học và công nghệ (Cục Đổi mới sáng tạo) đã chỉ rõ những “khoảng trống” đang tồn tại khiến kết quả nghiên cứu khó đến được với doanh nghiệp và đề xuất các giải pháp thúc đẩy thị trường này phát triển thực chất hơn.

Theo ông Nguyễn Văn Thành, thực tế hiện nay Việt Nam không thiếu các kết quả nghiên cứu chất lượng. Mỗi năm, có hàng ngàn nhiệm vụ khoa học công nghệ được triển khai từ cấp viện, trường đến địa phương và trung ương. Tuy nhiên, phần lớn các kết quả này mới chỉ dừng lại ở việc công bố, còn hoạt động thương mại hóa vẫn rất hạn chế.

Trong khi đó, nhu cầu đổi mới, cải tiến công nghệ từ phía doanh nghiệp là rất lớn, đặc biệt khi nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm tới 97-98% tổng số doanh nghiệp. Dù các bên đã có nhiều hoạt động trao đổi thông tin, ký kết biên bản ghi nhớ, nhưng để đi đến hợp đồng chuyển giao công nghệ cuối cùng cho doanh nghiệp đầu tư vẫn còn nhiều rào cản.

“Khoảng cách từ nghiên cứu đến thị trường hiện nay còn rất lớn”, ông Thành nhấn mạnh.

Việt Nam không thiếu các kết quả nghiên cứu chất lượng nhưng khoảng cách từ nghiên cứu đến thị trường còn rất lớn.

Một trong những khái niệm then chốt được ông Thành nhấn mạnh là “công nghệ phù hợp”. Nhiều công nghệ hiện đại, tiên tiến có sẵn trên thị trường nhưng lại chưa phù hợp để doanh nghiệp sẵn sàng ứng dụng và đầu tư. Để giải quyết vấn đề này, ông Thành chỉ ra 4 khoảng trống lớn cần vai trò của tổ chức trung gian làm đầu mối kết nối.

Thứ nhất, khoảng trống về thông tin. Dù internet và mạng xã hội bùng nổ, doanh nghiệp vẫn rơi vào “ma trận thông tin”. Với những đơn vị lần đầu đầu tư, rất khó để xác định đâu là nguồn thông tin chính xác.

Thứ 2, khoảng trống về tư vấn. Hiện nay đang thiếu đội ngũ chuyên gia và tổ chức có khả năng “giải mã” nguồn cung để thấu hiểu nguồn cầu. Khác với môi giới bất động sản đã phổ biến, môi giới khoa học công nghệ khó hơn nhiều do tính chất đặc thù và phạm vi rộng lớn.

Thứ 3, khoảng trống về đánh giá. Thiếu các cơ chế chuyên sâu để đánh giá mức độ phù hợp của công nghệ đối với năng lực và nhu cầu thực tế của từng doanh nghiệp.

Thứ 4, khoảng trống về pháp lý và tài chính. Các rào cản về thủ tục và nguồn lực tài chính khiến quá trình chuyển giao bị đình trệ.

Từ góc nhìn của một đơn vị sự nghiệp trực tiếp triển khai các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, Giám đốc Trung tâm Thúc đẩy phát triển thị trường khoa học và công nghệ đề xuất 6 nhóm giải pháp trọng tâm.

Một là tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý và cơ chế hỗ trợ để việc kết nối, tư vấn, đánh giá và chuyển giao công nghệ mang tính thực chất, dễ triển khai hơn.

Hai là chuẩn hóa nguồn cung và cầu công nghệ. Cần định kỳ rà soát, loại bỏ thông tin cũ và bổ sung dữ liệu mới để duy trì hệ thống dữ liệu “sạch và sống”.

Ba là nâng cao năng lực các tổ chức trung gian và đội ngũ chuyên gia. Tăng cường đào tạo, cập nhật các giải pháp hỗ trợ mới và xây dựng cơ chế đánh giá chất lượng hoạt động tư vấn.

Bốn là chuyển từ “kết nối thông tin” sang “tư vấn giải pháp” thông qua đẩy mạnh hoạt động khảo sát thực tế, hỗ trợ đào tạo, cải tiến hiện trường cụ thể và hỗ trợ doanh nghiệp lựa chọn giải pháp công nghệ phù hợp.

Năm là hỗ trợ doanh nghiệp giảm rủi ro đổi mới công nghệ bằng việc tăng cường cơ chế hỗ trợ tài chính, thử nghiệm, đánh giá công nghệ và phát triển các mô hình trình diễn, chuyển giao công nghệ.

Sáu là tập trung phát triển đồng bộ hệ sinh thái thị trường công nghệ. Tăng cường liên kết giữa viện, trường, doanh nghiệp và tổ chức trung gian; thúc đẩy nền tảng số, cơ sở dữ liệu và mạng lưới chuyên gia phục vụ kết nối cung – cầu công nghệ.

Ông Thành kỳ vọng các nhà khoa học, chuyên gia và doanh nghiệp sẽ tăng cường chia sẻ, kết nối thông tin để cùng xây dựng một hệ sinh thái thị trường khoa học công nghệ phát triển bền vững và hiệu quả.