Tín dụng xanh mở lối cho kinh tế tuần hoàn và ESG

Toàn cảnh Tọa đàm

Tín dụng xanh là yêu cầu tất yếu của quá trình phát triển

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh nhấn mạnh, thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững đang là một trong những ưu tiên lớn của Chính phủ Việt Nam. Thời gian qua, Việt Nam đã từng bước hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật liên quan đến bảo vệ môi trường, tăng trưởng xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn, ứng phó biến đổi khí hậu và thực hiện các cam kết quốc tế về giảm phát thải khí nhà kính.

Theo Phó Thống đốc, NHNN đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy tín dụng xanh. Trong đó, cơ quan quản lý đã xây dựng định hướng và mục tiêu cụ thể cho các tổ chức tín dụng trong phát triển ngân hàng xanh, tín dụng xanh và quản lý rủi ro môi trường - xã hội; ban hành nhiều văn bản hướng dẫn hoạt động cấp tín dụng xanh; triển khai các cơ chế tín dụng ưu đãi đối với nông nghiệp hữu cơ, sản xuất theo mô hình kinh tế tuần hoàn và các dự án phát triển bền vững.

Phó Thống đốc NHNN Nguyễn Ngọc Cảnh phát biểu khai mạc

Đáng chú ý, NHNN đang trình Chính phủ dự thảo Nghị định hỗ trợ lãi suất 2% từ ngân sách nhà nước đối với doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh vay vốn ngân hàng để triển khai các dự án xanh, dự án tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn ESG. Đồng thời, NHNN tiếp tục phối hợp với các tổ chức quốc tế xây dựng tài liệu hướng dẫn quản lý rủi ro môi trường - xã hội trong hoạt động cấp tín dụng, đồng thời nâng cao năng lực thực thi ESG cho các tổ chức tín dụng.

Những nỗ lực này đã mang lại kết quả tích cực. Đến nay, đã có 82 tổ chức tín dụng phát sinh dư nợ tín dụng xanh với tổng dư nợ đạt khoảng 828 nghìn tỷ đồng. Tốc độ tăng trưởng bình quân giai đoạn 2017-2025 đạt trên 20% mỗi năm. Dư nợ được đánh giá rủi ro môi trường và xã hội đạt hơn 5,1 triệu tỷ đồng, tăng gần 25 lần so với cuối năm 2017 và chiếm 27,7% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.

Bà Michaela Baur - Giám đốc quốc gia GIZ Việt Nam phát biểu tại Tọa đàm

Phát biểu tại tọa đàm, TS. Michaela Baur, Giám đốc quốc gia GIZ tại Việt Nam đánh giá, Việt Nam đang bước vào giai đoạn mang tính quyết định của quá trình chuyển đổi kinh tế. Mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045 và đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 đòi hỏi không chỉ đổi mới công nghệ mà còn cần một hệ thống tài chính đủ năng lực dẫn dắt dòng vốn vào các lĩnh vực phát triển bền vững.

Giám đốc Quốc gia GIZ tại Việt Nam cho rằng, hợp tác tài chính xanh giữa Đức và Việt Nam không chỉ là quan hệ đối tác phát triển, mà là sự đầu tư chiến lược, hai chiều cho tăng trưởng xanh và năng lực cạnh tranh. Việt Nam hưởng lợi qua thu hút đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng và giảm phát thải cac-bon, trong khi Đức gia tăng cơ hội tiếp cận thị trường, kết nối đối tác và củng cố các chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu.

Trong khuôn khổ Chương trình Cải cách Kinh tế Vĩ mô/Tăng trưởng Xanh, GIZ phối hợp cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường và các cơ quan liên quan (trong đó có NHNN) hoàn thiện phân loại cho dự án xanh, tuần hoàn và khung thực thi ESG đi kèm cơ chế khuyến khích; đồng thời tăng cường năng lực cho các ngân hàng về quản trị, dữ liệu, thẩm định và sản phẩm tài chính bền vững.

Sự chung tay của KfW và DZ Bank cùng GIZ cho thấy cách tiếp cận tích hợp trong hợp tác Việt - Đức: hợp tác kỹ thuật về xây dựng chính sách và năng lực đi song song với hợp tác tài chính và khu vực tư nhân. Sự phối hợp này sẽ giúp huy động tốt hơn nguồn lực cho các dự án xanh, tuần hoàn và triển khai khung tiêu chuẩn ESG tại Việt Nam, từ hoạch định chính sách đến danh mục đầu tư cụ thể.

.

Kết quả tín dụng xanh của Việt Nam

Hoàn thiện cơ chế để dòng vốn xanh phát triển mạnh mẽ hơn

Chia sẻ tại Tọa đàm, bà Phạm Thị Thanh Tùng, Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN) khẳng định, tín dụng xanh đang trở thành công cụ tài chính quan trọng hỗ trợ Việt Nam hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. NHNN đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm xây dựng nền tảng cho sự phát triển của tín dụng xanh.

Bên cạnh việc điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt, ổn định mặt bằng lãi suất và thị trường tiền tệ, NHNN còn tập trung định hướng dòng vốn tín dụng vào các lĩnh vực ưu tiên, đặc biệt là các dự án thuộc danh mục xanh.

Bà Phạm Thị Thanh Tùng, Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (NHNN) chia sẻ tham luận

Khung pháp lý về tín dụng xanh và quản lý rủi ro môi trường - xã hội cũng đang ngày càng hoàn thiện. Ngành Ngân hàng đã triển khai Đề án phát triển ngân hàng xanh, kế hoạch hành động thực hiện Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh, đồng thời hướng dẫn các tổ chức tín dụng cấp vốn cho các dự án xanh, dự án kinh tế tuần hoàn và áp dụng tiêu chuẩn ESG.

Bên cạnh đó, ngành Ngân hàng đang tích cực triển khai nhiều chương trình tín dụng cho nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, mô hình kinh tế tuần hoàn, các dự án nước sạch, vệ sinh môi trường, trồng rừng và chương trình phát triển vùng nguyên liệu lúa phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long. Việc hợp tác với các tổ chức tài chính quốc tế như IFC, ADB hay AIIB cũng giúp mở rộng nguồn lực cho các dự án xanh tại Việt Nam.

Tuy nhiên, bà Phạm Thị Thanh Tùng cho rằng quá trình phát triển tín dụng xanh vẫn còn nhiều khó khăn. Việc xác định dự án tuần hoàn và áp dụng ESG vẫn thiếu hướng dẫn đồng bộ; thị trường trái phiếu xanh và thị trường carbon còn trong giai đoạn phát triển; năng lực triển khai tài chính xanh của nhiều tổ chức tín dụng và doanh nghiệp vẫn cần tiếp tục được nâng cao.

Do đó, trong thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ tín dụng xanh; tăng cường truyền thông, đào tạo nguồn nhân lực; đẩy mạnh hợp tác quốc tế để thu hút nguồn lực tài chính và hỗ trợ kỹ thuật cho quá trình chuyển đổi xanh.

Ông Marcus Pratsch, Giám đốc Điều hành, Trưởng bộ phận Toàn cầu về Trái phiếu và Tài chính bền vững của DZ BANK (Đức)

Theo ông Marcus Pratsch, Giám đốc Điều hành, Trưởng bộ phận Toàn cầu về Trái phiếu và Tài chính bền vững của DZ BANK (Đức), quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh và bền vững hiện đã trở thành xu hướng không thể đảo ngược trên toàn cầu. Tuy nhiên, phát triển bền vững không phải là một mô hình cứng nhắc mà là hành trình chuyển đổi liên tục, đòi hỏi mỗi quốc gia phải xây dựng giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn của mình.

Đại diện DZ BANK nhấn mạnh, trước những thách thức toàn cầu như biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học và yêu cầu nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế, nguồn lực công sẽ không đủ để đáp ứng nhu cầu đầu tư. Vì vậy, thị trường vốn và các định chế tài chính phải đóng vai trò trung tâm trong huy động nguồn lực cho quá trình chuyển đổi xanh.

Ông Marcus Pratsch cũng đánh giá khu vực châu Á - Thái Bình Dương đang nổi lên là một trong những trung tâm phát triển tài chính bền vững năng động nhất thế giới. Năm 2025, trong khi thị trường toàn cầu suy giảm, phát hành trái phiếu bền vững tại khu vực này vẫn tăng khoảng 4%, trong đó trái phiếu xanh chiếm tỷ trọng lớn.

Theo các chuyên gia tham dự tọa đàm, để tín dụng xanh phát triển mạnh mẽ và thực sự trở thành động lực cho tăng trưởng bền vững, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn xanh, cơ chế xác nhận và công bố thông tin ESG, phát triển thị trường vốn xanh, đồng thời tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, tổ chức tín dụng, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế.