Tòa liên bang 'tuýt còi' kế hoạch thu 100.000 USD cho mỗi visa lao động của ông Trump

Một lá cờ Mỹ và một mẫu đơn xin thị thực H-1B. Ảnh minh họa: Reuters.

Một thẩm phán liên bang Mỹ hôm 8/6 đã tuyên hủy khoản phí 100.000 USD mà Tổng thống Mỹ Donald Trump áp dụng đối với các thị thực H-1B mới dành cho lao động nước ngoài có tay nghề cao, kết luận rằng đây là một loại thuế trái phép mà Quốc hội chưa từng cho phép.

Thẩm phán Leo Sorokin thuộc Tòa án Quận Liên bang tại Boston đưa ra phán quyết trong vụ kiện do 20 tổng chưởng lý bang thuộc đảng Dân chủ đệ trình. Nhóm này phản đối khoản phí mà ông Trump công bố vào tháng 9 năm ngoái, khiến chi phí xin thị thực H-1B tăng vọt. Chương trình visa này từ lâu được các công ty công nghệ sử dụng rộng rãi để tuyển dụng lao động nước ngoài có trình độ chuyên môn cao.

Chính quyền ông Trump lập luận rằng khoản phí này là một hình thức xử phạt hợp pháp mà tổng thống có quyền áp dụng theo luật nhập cư liên bang. Luật này cho phép tổng thống hạn chế việc nhập cảnh của một số nhóm người nước ngoài nếu ông cho rằng điều đó “gây phương hại đến lợi ích của nước Mỹ”.

Tuy nhiên, thẩm phán Sorokin cho rằng khoản thu 100.000 USD thực chất không phải là hình phạt mà là một loại thuế, trong khi Tổng thống Mỹ không có thẩm quyền do Quốc hội trao để tự áp đặt loại thuế này. Theo đó, Bộ Ngoại giao và Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ không được phép triển khai chính sách.

“Bản chất và cách thức áp dụng khoản thanh toán 100.000 USD cho thấy đây là một loại thuế, bất kể nó được gọi bằng tên gì,” thẩm phán Sorokin, người được cựu Tổng thống Barack Obama bổ nhiệm, viết trong phán quyết.

Ông cũng viện dẫn phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2, trong đó tòa án bác bỏ các mức thuế quan diện rộng mà ông Trump áp đặt theo một đạo luật dành cho tình huống khẩn cấp quốc gia. Theo lập luận tương tự, ông Trump không có quyền sử dụng luật nhập cư để áp đặt một loại thuế mới.

Phản hồi phán quyết, người phát ngôn Nhà Trắng Taylor Rogers cho biết chính quyền tin tưởng quyết định này sẽ bị đảo ngược khi kháng cáo.

“Ông Trump có thẩm quyền pháp lý rõ ràng để hạn chế việc nhập cảnh của bất kỳ nhóm người nước ngoài nào mà ông xác định là không phù hợp với lợi ích của nước Mỹ, và đó chính xác là điều ông đã làm,” bà Rogers tuyên bố.

Chương trình H-1B hiện cấp 65.000 thị thực mỗi năm, cùng với 20.000 suất bổ sung dành cho người có bằng cấp cao. Thị thực thường có thời hạn từ 3 đến 6 năm. Trước khi ông Trump áp dụng chính sách mới, doanh nghiệp thường chỉ phải trả khoảng 2.000-5.000 USD phí cho mỗi hồ sơ, tùy từng trường hợp.

Khi công bố mức phí 100.000 USD, ông Trump cho rằng chương trình H-1B đã bị “lạm dụng có chủ đích” để thay thế lao động Mỹ bằng những lao động nước ngoài có mức lương thấp hơn và kỹ năng thấp hơn.

Tuy nhiên, khoản phí này không áp dụng đối với những người nước ngoài đã ở Mỹ bằng thị thực sinh viên rồi chuyển sang H-1B, vốn chiếm tỷ lệ lớn trong số những người nhận visa H-1B mới.

Trên thực tế, rất ít doanh nghiệp chấp nhận trả khoản phí khổng lồ này. Theo hồ sơ nộp lên tòa hồi tháng 3, tính đến ngày 15/2, USCIS mới chỉ nhận được 85 khoản thanh toán trị giá 100.000 USD.

Bên cạnh đó, chính quyền ông Trump còn tăng cường thẩm tra hồ sơ H-1B và đề xuất cơ chế lựa chọn mới ưu tiên những lao động có trình độ cao hơn và được trả lương cao hơn.

Khoản phí 100.000 USD đã làm phát sinh ít nhất ba vụ kiện riêng biệt. Trong một vụ việc khác do US Chamber of Commerce khởi kiện, một thẩm phán tại Washington từng bác bỏ lập luận cho rằng ông Trump không có thẩm quyền áp dụng mức phí này. Tổ chức hiện đang kháng cáo phán quyết đó.

Tổng chưởng lý bang California, Rob Bonta, người dẫn đầu liên minh các bang kiện chính quyền liên bang, hoan nghênh quyết định mới của tòa án.

“Loại thuế 100.000 USD bất hợp pháp và tốn kém này là đòn tấn công nhằm vào khả năng thu hút và giữ chân nhân tài trình độ cao của nước Mỹ, những người góp phần củng cố nền kinh tế và đáp ứng các nhu cầu nhân lực quan trọng,” ông Bonta tuyên bố.