TP.HCM xây dựng nền tảng dữ liệu, thúc đẩy phát triển đô thị thông minh

Theo định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, TP.HCM xác định chuyển đổi số là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cải cách hành chính và hiện đại hóa quản trị đô thị. Đặc biệt, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp sau sắp xếp đơn vị hành chính càng đặt ra yêu cầu cấp thiết về đồng bộ dữ liệu, hiện đại hóa hạ tầng số và tăng cường liên thông giữa các cơ quan quản lý Nhà nước.

TP.HCM đang hoàn thiện Đề án xây dựng TP.HCM trở thành đô thị thông minh đến năm 2030, định hướng đến năm 2035.

Xây dựng kho dữ liệu dùng chung phục vụ quản lý và phát triển đô thị

Theo Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM Võ Minh Thành, trong 5 tháng đầu năm 2026, TP.HCM đã hoàn thành 18/34 nhiệm vụ chuyển đổi số trọng tâm, đạt 53% kế hoạch năm. Thành phố đã ban hành nhiều chiến lược, kế hoạch quan trọng như Chiến lược chuyển đổi số đến năm 2030, Khung kiến trúc dữ liệu và Kiến trúc số thành phố, Kế hoạch chuyển đổi số và đô thị thông minh năm 2026.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng và chuẩn hóa các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, hướng tới hình thành hệ sinh thái dữ liệu dùng chung phục vụ công tác quản lý, điều hành và phát triển đô thị.

Đến nay, TP.HCM đã hoàn thành số hóa 15,4 triệu dữ liệu hộ tịch; đồng bộ và làm sạch dữ liệu của hơn 13,4 triệu đối tượng bảo hiểm; kết nối 5,7 triệu dữ liệu đất đai với cơ sở dữ liệu quốc gia; chuẩn hóa 7,4 triệu dữ liệu hộ kinh doanh cá thể...

Nhờ khai thác hiệu quả dữ liệu số, hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của TP.HCM đã tiếp nhận 1.483.794 hồ sơ, trong đó có 1.293.600 hồ sơ trực tuyến. Tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 97,47%, mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt 96,46%.

Thành phố đã cắt giảm, đơn giản hóa 441 thủ tục hành chính, trong đó có 435 thủ tục liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, góp phần giảm thời gian, chi phí và nâng cao chất lượng phục vụ.

Phó giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM Võ Minh Thành phát biểu tại một cuộc họp. (Ảnh: Minh Dung).

Dữ liệu là hạt nhân của đô thị thông minh

Trong Đề án phát triển đô thị thông minh, TP.HCM xác định dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng số là ba trụ cột quan trọng.

Theo đó, thành phố đã xây dựng Trung tâm điều hành thông minh nhằm tích hợp dữ liệu từ nhiều lĩnh vực khác nhau, phục vụ công tác giám sát, phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định theo thời gian thực.

Nhiều mô hình mới đang được triển khai như thí điểm đô thị thông minh cấp xã tại phường Vũng Tàu và phường Phú Nhuận với hệ thống Dashboard điều hành kinh tế - xã hội, tích hợp camera, AI và GIS để giám sát đô thị, cảnh báo các vấn đề về giao thông, trật tự đô thị và an toàn công cộng.

TP.HCM cũng đang phát triển nền tảng AI Platform với các AI Agent hỗ trợ dịch vụ công, kết nối trực tiếp với kho dữ liệu dùng chung của toàn thành phố. Đồng thời, phát triển hệ thống camera thông minh phục vụ quản lý môi trường, ngập lụt, giao thông, an ninh trật tự và giám sát công trình.

Đáng chú ý, lĩnh vực quy hoạch đô thị đang được đẩy mạnh số hóa dữ liệu, xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu không gian địa lý (GIS) phục vụ quản lý phát triển đô thị.

Trong khi đó, ngành y tế đã hoàn thành kho dữ liệu dùng chung toàn ngành, hướng tới xây dựng hệ thống điều hành y tế thông minh; ngành giáo dục cũng đang triển khai hệ thống quản lý giáo dục và kết nối dữ liệu giữa các cơ sở đào tạo với cơ quan quản lý.

Phát triển cơ sở dữ liệu đô thị theo hướng liên thông, minh bạch

Trước đó, UBND TP.HCM đã có văn bản chỉ đạo về xây dựng và phát triển đô thị thông minh trên địa bàn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu công khai, minh bạch quy hoạch để người dân tham gia giám sát quá trình thực hiện.

Theo chỉ đạo của UBND thành phố, Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với Sở Xây dựng và các đơn vị liên quan hoàn thiện đề án xây dựng TP.HCM trở thành đô thị thông minh đến năm 2030, định hướng đến năm 2035.

Trong đó, thành phố yêu cầu đề án phải bảo đảm lựa chọn giải pháp công nghệ phù hợp, có tính dài hạn, bền vững, đồng thời thống nhất với khung kiến trúc tổng thể quốc gia số và khung kiến trúc ICT phát triển đô thị thông minh quốc gia.

TP.HCM định hướng phát triển đô thị thông minh, đề cao công khai quy hoạch.

Sở Quy hoạch - Kiến trúc được giao phối hợp cùng Sở Xây dựng tổ chức công khai, minh bạch quy hoạch đô thị theo quy định. Việc công khai này nhằm tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận thông tin, tham gia giám sát trong suốt quá trình triển khai.

Đây là mục tiêu của TP.HCM đẩy mạnh chuyển đổi số, hướng tới mô hình đô thị thông minh "lấy người dân làm trung tâm". Khi quy hoạch được minh bạch hóa, các dự án hạ tầng, chỉnh trang đô thị, phát triển không gian số sẽ hạn chế tối đa tình trạng thiếu thông tin, góp phần nâng cao trách nhiệm giải trình của cơ quan quản lý.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao tiếp tục xây dựng, hoàn thiện hệ thống dữ liệu đất đai trên nền tảng bản đồ số dùng chung GIS, bảo đảm kết nối, chia sẻ với kho dữ liệu dùng chung của thành phố. Đây là nền tảng quan trọng phục vụ quản lý quy hoạch, tài nguyên, môi trường và phát triển đô thị thông minh đồng bộ.

Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được khẳng định dữ liệu là nền tảng của chuyển đổi số và quản trị hiện đại. Theo lãnh đạo thành phố, dữ liệu phải bảo đảm các tiêu chí "đúng, đủ, sạch, sống", được cập nhật thường xuyên và phản ánh đúng thực tiễn.

Thành phố đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu xóa bỏ tình trạng "cát cứ dữ liệu" giữa các Sở, ngành và địa phương; tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu thực chất để hình thành hệ thống dữ liệu dùng chung thống nhất từ cấp thành phố đến xã, phường.

Trong giai đoạn tới, TP.HCM sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách và đầu tư hạ tầng số hiện đại nhằm thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện. Thành phố đặt mục tiêu xây dựng chính quyền số hiệu quả, cung cấp dịch vụ công chất lượng cao và hình thành hệ sinh thái đô thị thông minh hiện đại ngang tầm các đô thị lớn trong khu vực.