TP. Hồ Chí Minh: Công nghệ hiện đại giúp xác định khu mộ tập thể liệt sĩ ở công viên Lê Thị Riêng

Kết hợp nhiều phương pháp để khoanh vùng chính xác

Toàn cảnh hội thảo xác minh, kết luận thông tin mộ liệt sĩ tập thể được an táng tại Nghĩa trang Đô Thành (Chí Hòa - Sài Gòn), nay là công viên Lê Thị Riêng

Tại Hội thảo về xác minh, kết luận thông tin mộ liệt sĩ tập thể được an táng tại Nghĩa trang Đô Thành (Chí Hòa - Sài Gòn), nay là công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng, diễn ra ngày 8/6, Ban Chỉ đạo 515 TP. Hồ Chí Minh cơ bản thống nhất với tổ hợp phương pháp vật lý địa cầu nhằm xác định khu mộ tập thể liệt sĩ do PGS.TS Lê Văn Anh Cường, Trường Đại học Khoa học tự nhiên (Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh) trình bày.

Theo PGS.TS Lê Văn Anh Cường, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ hiện gặp nhiều khó khăn do nguồn tư liệu lưu trữ chưa đầy đủ, nhân chứng lịch sử ngày càng ít và điều kiện thực địa đã thay đổi đáng kể theo thời gian.

Tại nhiều khu vực đã đô thị hóa, địa hình bị san lấp hoặc xây dựng lại khiến các dấu vết chôn cất không còn có thể nhận biết bằng mắt thường. Việc khoanh vùng vì vậy phải mở rộng trên diện tích lớn, kéo theo thời gian và chi phí khảo sát gia tăng.

Khu vực có thể là các rãnh chôn tập thể liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng. Nguồn: Ban chỉ đạo 515 Thành phố Hồ Chí Minh

Trong bối cảnh đó, các phương pháp vật lý địa cầu trở thành công cụ hỗ trợ quan trọng, cho phép khảo sát không xâm lấn và phát hiện những biến đổi dưới bề mặt đất. Các phương pháp này có thể nhận diện sự thay đổi về độ chặt, độ ẩm, cấu trúc địa chất hoặc sự xuất hiện của các vật thể bị chôn vùi.

Theo nhóm nghiên cứu, radar xuyên đất (GPR) là một trong những phương pháp chủ đạo. Công nghệ này sử dụng sóng điện từ tần số cao phát xuống lòng đất và thu lại tín hiệu phản xạ từ các lớp đất khác nhau. Khi gặp những khu vực từng bị đào xới, lấp lại hoặc có vật thể chôn bên dưới, tín hiệu phản xạ sẽ khác biệt so với khu vực xung quanh, qua đó giúp nhận diện các vị trí cần tập trung khảo sát.

Ưu điểm của GPR là có thể tạo hình ảnh mặt cắt dưới lòng đất, hỗ trợ phát hiện nhanh các điểm bất thường trong phạm vi khảo sát nông. Tuy nhiên, khả năng khảo sát còn phụ thuộc vào đặc tính của đất, nhất là độ ẩm và khả năng dẫn điện.

Các cựu chiến binh, anh hùng lực lượng vũ trang, nhân chứng lịch sử tham dự hội thảo

Bên cạnh đó, phương pháp đo điện trở suất dòng một chiều (ERT) hoạt động bằng cách đưa dòng điện xuống đất thông qua hệ thống điện cực. Dựa trên sự khác biệt về độ ẩm, thành phần và cấu trúc đất, phương pháp này cho phép xác định các khu vực có dấu hiệu biến đổi bên dưới mặt đất.

So với radar xuyên đất, ERT có khả năng khảo sát ở độ sâu lớn hơn và thích hợp với nhiều dạng địa hình khác nhau. Tuy nhiên, việc triển khai đòi hỏi bố trí hệ thống điện cực trên mặt đất và mất nhiều thời gian thực hiện hơn.

Theo PGS.TS Lê Văn Anh Cường, việc kết hợp GPR và ERT sẽ nâng cao độ chính xác trong khoanh vùng. Nếu GPR cung cấp hình ảnh phản xạ dưới lòng đất thì ERT phản ánh sự thay đổi về tính chất địa chất. Việc đối chiếu hai nguồn dữ liệu giúp xác định rõ hơn các khu vực nghi vấn, hạn chế sai số so với khi sử dụng riêng lẻ từng phương pháp.

Ngoài ra, quá trình khảo sát còn có thể được hỗ trợ bởi các công nghệ khác như cảm biến điện từ, khảo sát địa chấn nông, lập bản đồ 3D, thiết bị bay không người lái (UAV), bản đồ số và trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm tăng hiệu quả tổng hợp, phân tích và xử lý dữ liệu.

Bộ Quốc phòng hỗ trợ tối đa cho công tác khảo sát, khai quật

Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu phát biểu

Tại hội thảo, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu cho biết, Bộ Quốc phòng sẽ chỉ đạo, hỗ trợ TP. Hồ Chí Minh về nhân lực, trang thiết bị và phương tiện kỹ thuật phục vụ công tác khảo sát, khai quật khu mộ tập thể liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng.

Bộ Quốc phòng sẽ chỉ đạo Bộ Tư lệnh Quân khu 7 phối hợp chặt chẽ với UBND TP. Hồ Chí Minh hoàn thiện phương án khảo sát thực địa, tổ chức khai quật, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ; đồng thời huy động lực lượng, phương tiện và các thành tựu khoa học - công nghệ để hỗ trợ tối đa, bảo đảm quá trình tìm kiếm, quy tập được triển khai chặt chẽ, hiệu quả.

Cục Hậu cần - Kỹ thuật (Binh chủng Công binh) sẽ điều động lực lượng chuyên trách cùng các phương tiện cần thiết, đặc biệt là hệ thống radar xuyên đất, để tiến hành thăm dò, khảo sát và quét ngầm toàn bộ khu vực tìm kiếm.

Cùng với đó, các cơ quan chức năng sẽ tham mưu phương án đầu tư bổ sung trang thiết bị hiện đại, đào tạo đội ngũ chuyên môn nhằm đẩy nhanh tiến độ khảo sát, khai quật và xác minh thông tin.

Cục Tác chiến, Tổng cục Chính trị, Cục Chính sách xã hội cùng các cơ quan liên quan được giao khẩn trương rà soát, chuẩn hóa hồ sơ, danh sách liệt sĩ, phiên hiệu đơn vị và địa bàn chiến đấu liên quan đến các trận đánh tại Sài Gòn - Gia Định trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. “Đây sẽ là cơ sở quan trọng phục vụ công tác đối chiếu, nhận dạng và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sau khi khai quật”, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng nêu rõ.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường phát biểu

Nhấn mạnh công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, gắn với đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho biết thời gian qua thành phố đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn, nhà khoa học và nhân chứng lịch sử để rà soát tư liệu, bản đồ, ảnh hàng không; đồng thời kết hợp khảo sát thực địa và ứng dụng công nghệ nhằm khoanh vùng khu vực nghi có mộ tập thể.

Trong thời gian tới, TP. Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục triển khai các bước tiếp theo theo hướng thận trọng, khoa học; hoàn thiện cơ sở pháp lý, bảo đảm điều kiện kỹ thuật, mặt bằng và huy động các chuyên gia, cơ sở nghiên cứu, trường đại học tham gia hỗ trợ, với quyết tâm sớm làm sáng tỏ những thông tin liên quan đến khu mộ tập thể liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng.