Trạm cân keo tràm 'lậu' ở miền Trung thách thức pháp luật

Trạm cân thu mua keo tràm trái phép hoạt động nghênh ngang ở Huế - Quảng Trị

Vòng lặp 'kiểm tra – xử phạt – tái vi phạm'

Tiếp tục di chuyển về xã Lộc An (xã giáp ranh của xã Hưng Lộc, TP Huế) trên tuyến tỉnh lộ 14E nối Quốc lộ 1A đoạn qua ngã ba Đá Bạc (xã Lộc An) lên hồ Truồi và Thiền viện Trúc lâm Bạch Mã, chúng tôi ghi nhận một khu đất rừng rộng gần 1 hecta gần khu vực mỏ đá Lộc Điền (cũ) bị san phẳng để làm trạm cân.

Điểm đặt trạm cân nằm sát mặt đường ngay khúc cua, nơi hàng ngày có nhiều xe tải cỡ lớn và các xe chở đoàn du lịch tham quan hồ Truồi, thiền viện Trúc Lâm nên tiềm ẩn nguy cơ tai nạn.

Hoạt động thu mua, tập kết keo tràm trái phép diễn ra công khai tại trạm cân trên tuyến tỉnh lộ 14E gần mỏ đá Lộc Điền cũ (nay là xã Lộc An, TP Huế)

Tại đây xe máy gắp đang thực hiện bốc các cây gỗ keo tràm lên xe tải 75C-137.xx. Gỗ được chất lên thùng xe cao gần 3 mét nhìn như những ngọn núi di động. Sau khi chất đầy gỗ, nam tài xế bắt đầu phủ bạt kín thùng xe và di chuyển chở ràng ra quốc lộ 1A sau đó di chuyển xuôi về hướng Nam và đổ cho một nhà máy thu mua nằm cách trạm cân khoảng 6-7km.

Khi chiếc xe rời đi, lập tức một chiếc xe tải cỡ lớn khác mang biển số 75C-146.57 cũng bắt đầu di chuyển vào bãi để bốc gỗ mang đi tiêu thụ.

Một người xưng quản lý trạm cân thu mua keo tràm trên cho biết, trạm hoạt động khoảng một năm nay. Thời cao điểm, mỗi ngày trạm thu mua được khoảng 40 tấn gỗ keo tràm. Tuy nhiên, giai đoạn này gỗ ít nên mỗi ngày chỉ mua được chừng 10 tấn. Khi gom đủ hàng sẽ kêu xe tải lớn đến bốc và chở đi bán tại nhà máy xay dăm gỗ nằm ở khu vực gần hầm đường bộ Phước Tượng.

Ảnh chụp từ vệ tinh xuống có thể thấy nằm giữa khu vực rừng trồng, một khoảnh đất rộng ven tỉnh lộ 14E (xã Lộc An, TP Huế) bị san phẳng để làm trạm cân thu mua keo tràm trái phép. (Ảnh chụp từ Google Maps)

“Trạm có thực hiện đăng ký phòng cháy, chữa cháy và cam kết môi trường. Tuy nhiên, khu đất để dựng trạm cân được thuê lại của một hộ dân trú tại địa phương từng làm cho một công ty lâm nghiệp và chưa được chuyển đổi mục đích sử dụng theo quy định…”, quản lý trạm cân kể trên cho biết.

Người này cũng thừa nhận, từng bị chính quyền địa phương xử lý, lập biên bản xử phạt hành chính khoảng 4 triệu đồng. Thế nhưng, sau khi bị xử phạt, trạm cân này vẫn hoạt động công khai suốt nhiều tháng mà không bị xử lý, đình chỉ hoặc cưỡng chế ngừng hoạt động.

Nằm cách trạm thu mua keo tràm này khoảng 2km, một trạm cân khác thậm chí còn hoạt động với quy mô lớn hơn. Một khu đất rộng được san phẳng để dựng trạm cân, lán trại và được cấp điện, nước đầy đủ. Thời điểm có mặt, xe máy gắp đang hăng say gắp hàng lên một xe tải cỡ lớn. Trong khi phía rìa ngoài, các xe ba bánh tự chế đang tấp nập chở gỗ keo tràm đến bán.

Một trạm cân thu mua keo tràm trái phép khác nằm trên tuyến tỉnh lộ 14E (xã Lộc An, TP Huế) cách trạm cân trái phép kể trên chỉ vài km.

Cũng như bao trạm cân khác, người xưng kế toán tại trạm cũng khẳng định, bãi hoạt động tuân thủ pháp luật, có đầy đủ hồ sơ, giấy tờ hợp lệ. Tuy nhiên, lãnh đạo Phòng Kinh tế (UBND xã Lộc An, TP Huế) khẳng định, trạm cân trên hoạt động sai phép, xây dựng trên đất nông nghiệp, chưa thực hiện chuyển đổi mục đích sử dụng đất theo quy định. Trước đó, UBND xã Lộc Hòa, huyện Phú Lộc (cũ) không xử lý sai phạm của trạm cân trên. Chỉ khi thực hiện hợp nhất xã, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp thì cơ quan chức năng mới phát hiện sai phạm và lập hồ sơ xử lý, cưỡng chế dừng hoạt động.

“Trước mắt 2 trạm cân này sai phạm này thì phải xử lý. Sau này, họ có thực hiện hoàn thiện hồ sơ hoạt động, chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ nông nghiệp sang đa mục đích thì sẽ tính tiếp…”, lãnh đạo Phòng Kinh tế (UBND xã Lộc An, TP Huế) nói.

Các trạm cân đặt trái phép đặt sát tuyến tỉnh lộ 14E (nơi có nhiều đoàn khách du lịch tham quan hồ Truồi và Thiền viện Trúc Lâm Bạch Mã), việc xe cộ ra vào tấp nập tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.

Không chỉ tại xã Lộc An, Hưng Lộc mà rất nhiều xã, phường khác như Bình Điền, Kim Long, Phong Điền, vùng cao A Lưới có những trạm cân thu mua keo tràm “lậu”. Người dân ở xã Bình Điền và vùng cao A Lưới (TP Huế) than thở, nhiều lần phản ánh tình trạng các trạm cân, điểm thu mua keo tràm hoạt động trái phép, gây mất an ninh trật tự và vi phạm pháp luật. Tuy nhiên đến nay, các hành vi này vẫn chưa được xử lý dứt điểm.

Chính quyền cấp xã cũng nhiều lần lập biên bản, mời chủ cơ sở trạm cân, điểm thu mua keo tràm vi phạm đến làm việc và yêu cầu cam kết tạm dừng hoạt động. Tuy nhiên, các hộ kinh doanh này vẫn cố tình tái phạm, tiếp tục hoạt động công khai sau đó thách thức pháp luật, "nhờn" luật…

“Tại sao không áp dụng các biện pháp quyết liệt như các tỉnh thành khác đang làm như niêm phong cân điện tử (ngắt kết nối nguồn điện, sử dụng kẹp chì, seal nhựa niêm phong chuyên dụng để khóa các vị trí trọng yếu); công ty điện lực cắt điện trạm cân, điểm thu mua keo tràm; cấm xe tải vào trạm cân, điểm thu mua keo tràm và cưỡng chế tháo dỡ nhà xưởng…”, người dân ở TP Huế trăn trở.

Biết sai nhưng khó dẹp

Có thể thấy rõ, hầu hết các trạm cân keo tràm trái phép đều có mặt bằng rất rộng và bị san phẳng để đặt hệ thống cân điện tử, lán trại có trang điều hòa, bàn ghế... trông không khác gì một doanh nghiệp chính quy.

Nhưng nghịch lý nằm ở chỗ, dù chính quyền địa phương biết rõ sai phạm, thậm chí nhiều trạm cân từng xử phạt hành chính, nhưng sau một thời gian "án binh bất động", các trạm cân này lại tiếp tục hoạt động rầm rộ hơn. Sự tồn tại dai dẳng của các bãi tập kết không phép khiến dư luận đặt câu hỏi về tính hiệu lực của các quyết định xử phạt.

Trạm cân kết hợp bãi tập kết keo tràm trái phép rộng khoảng 1 héc-ta, được trang bị điều hòa, lán trại tại thôn 3 xã Lâm Trạch cũ (nay là xã Phong Nha, tỉnh Quảng Trị).

“Hiện địa phương chưa thu được gì từ các trạm cân này cho ngân sách, trong khi đường sá bị tàn phá thì ngân sách lại phải bỏ ra tu sửa. Đây là một bài toán khó, vì nếu ép vào khu quy hoạch thì lại xa vùng nguyên liệu của người dân, nhưng cứ để tự phát như hiện nay thì quản lý nhà nước bị xem nhẹ...”, 1 cán bộ chuyên môn tại địa phương ở Quảng Trị trăn trở.

Tương tự, lãnh đạo Phòng Kinh tế (UBND xã Hưng Lộc, TP Huế) thừa nhận, trong 7-8 trạm cân keo tràm đang hoạt động tại địa phương đều không đủ điều kiện hoạt động. Trong đó, hầu hết số này đều xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp, không phù hợp với quy hoạch.

“Đa phần đất là đất nông nghiệp, hộ kinh doanh cũng chủ động liên hệ cơ quan chức năng để hoàn thiện thủ tục nhưng gặp khó do vướng quy hoạch, chưa thể chuyển đổi… Khi xã lập các đoàn kiểm tra, xử lý cần có khoảng thời gian để họ khắc phục. Thật ra ngoài cái lý cũng còn cái tình, mình cũng phải tạo điều kiện để bà con mưu sinh… Chính quyền địa phương cũng cố gắng tháo gỡ vướng mắc cho bà con nhưng nếu không được thì phòng sẽ tham mưu cho UBND xã ra quyết định dừng hoạt động…”, lãnh đạo Phòng Kinh tế (UBND xã Hưng Lộc) thông tin.

Một bãi tập kết trái phép keo tràm trái phép ở thôn Hòa Vang (xã Hưng Lộc, TP Huế)

Ở xã Chân Mây (Lăng Cô) nằm sát con đường nối từ Quốc lộ 1A vào khu du lịch nghỉ dưỡng Laguna cũng có một trạm cân thu mua keo tràm hoạt động “lậu” suốt nhiều tháng qua. Trạm cân này có giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh Nguyễn Dũng (SN 1976, thôn Hòa Vang 2, xã Hưng Lộc).

Thời điểm ghi nhận, lượng lớn gỗ keo tràm được thu mua, tập kết tại bãi, xe máy gắp đang thực hiện bốc hàng lên ô tô tải để chở đến nhà máy. Xung quanh có khá nhiều xe tải đủ cỡ đậu xung quanh. Tại bãi có một lán dựng bằng thùng container trang bị đầy đủ điện, nước, quạt máy và điều hòa…

Theo tìm hiểu, thửa đất đang đặt trạm cân là của bà Nguyễn Thị T. (trú thôn Phú Cường Xuyên, xã Chân Mây – Lăng Cô) là loại đất trồng cây hằng năm có sổ thửa 173, tờ số 183 với diện tích 9526,3 mét vuông. Thửa đất vốn trước đây làm vườn ươm, sau này ông Nguyễn Dũng thuê để làm trạm cân và trung chuyển hàng hóa là keo tràm để xuất cho các nhà máy dăm gỗ. Thời gian đặt trạm cân vào ngày 10/1/2026.

Trạm cân thu mua keo tràm dựng trái phép trên thửa đất có mục đích sử dụng là trồng cây lâu năm ở xã Chân Mây - Lăng Cô (TP Huế)

“Hiện chúng tôi cử cán bộ vào cuộc xác minh và mời những người liên quan đến làm việc, kiểm tra và có phương án xử lý”, lãnh đạo UBND xã Chân Mây – Lăng Cô cho biết.

Nỗi lo thất thu thuế

Việc hoạt động "chui" không chỉ vi phạm nhiều quy định của pháp luật mà còn dễ kéo theo các vấn nạn về thất thu thuế. Theo quy định, gỗ keo tràm khi giao dịch thương mại phải chịu các khoản thuế phí tương ứng. Tuy nhiên, việc núp bóng hộ cá nhân hoặc bãi tập kết tự phát giúp các đầu mối thu mua dễ dàng "ẩn" doanh thu thực tế.

Theo tìm hiểu, các trạm cân “lậu” ở TP Huế và Quảng Trị, hầu hết đều đứng dưới danh nghĩa hộ kinh doanh cá thể, thậm chí còn không đăng ký kinh doanh, khi mua bán keo tràm nhiều điểm còn không xuất hóa đơn tiềm ẩn nguy cơ cao làm thất thu cho thuế nhà nước. Thậm chí, có nhiều chủ trạm còn lợi dụng kẽ hở pháp lý để tối ưu hóa lợi nhuận, gây mất lãng phí nguồn thu ngân sách nhà nước.

“Kinh doanh trạm cân chỉ trên danh nghĩa cá nhân, quá trình thu mua chỉ in hóa đơn chứ không có hóa đơn đỏ… Cách đây không lâu, cơ quan thuế có về đòi phạt hơn 80 triệu đồng…”, quản lý trạm cân sai phép nằm trên tỉnh lộ 14E (xã Lộc An) thừa nhận.

Các trạm cân thu mua keo tràm trái phép ngoài việc gần như không đóng góp gì cho ngân sách địa phương và còn tiềm ẩn nhiều rủi ro thất thoát thuế

Hay như trạm cân tại cột mốc Km2 (quốc lộ 1A, đoạn qua xã Phú Lộc, TP Huế), dù không phép nhưng lại được đặt trên chính khu đất do UBND xã quản lý và cho thuê, khiến việc thu ngân sách đặt vào thế khó.

“Khu đất vốn do chính quyền địa phương quản lý, năm trước, chính quyền xã cũ có cho thuê nhưng không thu chính thống được nên cho vào nguồn thu khác để đưa vào ngân sách là 6 tháng 15 triệu đồng… Tuy nhiên, sau khi hợp nhất xã, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, từ đầu 2026 chúng tôi cho ra soát thấy điểm này chưa đầy đủ thủ tục nên chưa thu được…”, lãnh đạo UBND xã Phú Lộc nói.

Trong khi đó, lãnh đạo Phòng Kinh tế (UBND xã Hưng Lộc, TP Huế) cho rằng, việc các tram cân “lậu” thu mua keo tràm có thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế hay không thì đơn vị không nắm do đây là vĩnh thực thuộc cơ quan thuế quản lý. Tuy nhiên, vị này khẳng định, các hộ kinh doanh trạm cân này không đóng góp gì cho ngân sách địa phương và cũng không mang lại nguồn thu gì cho xã.

“Chúng tôi cũng muốn có những hộ kinh doanh lớn, hoạt động theo mô hình hợp tác xã, có đầy đủ thủ tục. Từ đó, mang lại nguồn thu cho ngân sách chứ hiện các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, tự phát thế này rất khó…”, lãnh đạo Phòng Kinh tế (UBND xã Hưng Lộc) chia sẻ.

Trong khi các đơn vị làm ăn chân chính phải đầu tư quỹ đất, hạ tầng phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và đóng thuế đầy đủ, thì các bãi "lậu" lại nghiễm nhiên hoạt động với chi phí thấp hơn hẳn, gây lũng đoạn thị trường thu mua gỗ nguyên liệu tại địa phương, tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh.

Anh T.T.B. (một người làm nghề thu mua keo tràm lâu năm ở TP Huế) cho biết, anh cũng từng đặt trạm thu mua keo tràm sai phép. Tuy nhiên, sau nhiều lần bị lực lượng chức năng nhắc nhở, xử lý anh quyết định thực hiện đúng quy định. Tuy nhiên, sau khi làm đúng quy định thì anh vấp phải sự cạnh tranh không lành mạnh từ các trạm thu mua keo tràm xung quanh.

“Theo tôi tìm hiểu ở Huế hiện có rất nhiều những trạm cân, thu mua keo tràm chưa tuân thủ đúng quy định của pháp luật, có dấu hiệu trốn thuế xuất hiện ở nhiều phường, xã như Phong Điền, Kim Long, Phú Lộc, Chân Mây – Lăng Cô. Như tôi, sau khi làm đúng quy định, quý vừa qua tôi phải đóng hơn 150 triệu đồng tiến thuế. Tuy nhiên, các hộ kinh doanh sai phép theo tôi được biết là chưa đăng ký hộ kinh doanh, chưa có mã số thuế, mua bán tự phát, không xuất hóa đơn… Do đó, trong quá trình thu mua họ canh tranh rất gắt về giá với chúng tôi mà chúng tôi theo giá họ đưa ra thì không có lãi…”, anh T.T.B. chia sẻ và cho rằng, để tạo môi trường kinh doanh có tính cạnh tranh lành mạnh thì cơ quan chức năng cần phải siết chặt quản lý đối với những trạm cân, thu mua keo tràm trái phép. Yêu cầu các hộ này phải thực hiện chuyển đổi mục đích sử dụng đất đúng quy định, cam kết bảo vệ môi trường và đăng ký công ty hoặc hộ kinh doanh cá thể và phải đăng ký mã số thuế và nộp thuế theo địa chỉ đăng ký đúng quy định của pháp luật. Nếu các hộ cố tình hoạt động trái phép, trốn thuế thì cơ quan công an cần vào cuộc để xử lý thật nghiêm.