Triển vọng ảm đạm

Trong dự báo kinh tế mới nhất, EC cho biết mức tăng trưởng GDP của EU được điều chỉnh giảm từ 1,4% xuống còn 1,1% trong năm nay. Xung đột tại Trung Đông đang gây ra cú sốc năng lượng mới, đẩy lạm phát tăng cao và làm suy yếu niềm tin tiêu dùng cũng như ảnh hưởng tới các hoạt động kinh doanh trong khu vực. Nếu cuộc xung đột kéo dài hơn dự kiến, mọi thứ sẽ còn tồi tệ hơn, dự báo tăng trưởng kinh tế có thể giảm một nửa, Ủy viên EU phụ trách các vấn đề kinh tế Valdis Dombrovskis cảnh báo.

Một trạm xăng ở thành phố Frankfurt, Đức. Ảnh: AP

EU nhập khẩu ròng năng lượng nên đặc biệt dễ bị tổn thương trước biến động giá nhiên liệu. Kể từ khi xung đột Trung Đông leo thang, giá dầu và khí đốt đã tăng mạnh do gián đoạn nguồn cung và hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Với đà leo thang của giá năng lượng, EC dự báo lạm phát của khu vực EU có thể lên 3,1% trong năm 2026, tăng 1 điểm phần trăm so với dự báo đưa ra hồi cuối năm ngoái. Tác động của cú sốc năng lượng dự kiến kéo dài đến năm 2027 và tăng trưởng GDP ước tính ở mức 1,4% vào năm tới.

Cuộc xung đột ở Trung Đông tạo ra thách thức lớn cho châu Âu đúng vào lúc khu vực này đang phải đối mặt với môi trường địa chính trị và thương mại đầy biến động. Niềm tin tiêu dùng tại EU đã giảm xuống mức thấp nhất trong 40 tháng qua do lo ngại lạm phát tăng và nguy cơ mất việc làm. Tăng trưởng việc làm tại EU dự báo chỉ ở mức 0,3% trong năm 2026 và 0,4% trong năm 2027, tỷ lệ thất nghiệp duy trì quanh mức 6% vào năm 2027. Trong khi đó, thâm hụt ngân sách của EU được dự báo tăng từ 3,1% GDP năm 2025 lên 3,6% GDP vào năm 2027 do hoạt động kinh tế suy yếu, chi phí lãi vay tăng, việc triển khai các biện pháp hỗ trợ giá năng lượng và tăng chi tiêu quốc phòng.

Đối với các nền kinh tế đầu tàu EU, tình hình cũng không khả quan hơn. 3 nền kinh tế lớn nhất là Đức, Pháp và Italy dự kiến tăng trưởng GDP năm 2026 lần lượt ở mức 0,6%, 0,8% và 0,5%, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình của khối. Những con số này cho thấy các đầu tàu dường như đang “hụt hơi” khi mà xung đột Trung Đông khiến chuỗi cung ứng bị gián đoạn và niềm tin doanh nghiệp suy yếu. Tình hình đặc biệt ảm đạm ở Pháp, nơi hoạt động kinh doanh đang suy giảm với tốc độ nhanh nhất trong vòng 5 năm rưỡi qua. Theo nhật báo kinh tế Les Echos, nhiều doanh nghiệp Pháp đối mặt khó khăn về nguồn cung do xung đột Trung Đông kéo dài thời gian vận chuyển hàng hóa. Đặc biệt, ngành hàng không, thiết bị điện, hóa chất là những lĩnh vực bị ảnh hưởng rõ nhất.

Trong khi đó, ở Đức, gián đoạn chuỗi cung ứng và giá nguyên liệu tăng cao đang làm suy giảm sức cạnh tranh của các doanh nghiệp xuất khẩu. Tâm lý thận trọng gia tăng khiến nhiều nhà đầu tư trì hoãn kế hoạch mở rộng, trong khi chi phí năng lượng cao cũng làm giảm tiêu dùng trong nước, tạo sức ép kép lên nền kinh tế.

Sau nhiều năm hứng chịu những cú sốc từ cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine, căng thẳng thương mại với Mỹ, các nền kinh tế châu Âu vẫn chưa hoàn toàn phục hồi và trở nên "dễ bị tổn thương hơn" trước những rủi ro kinh tế toàn cầu. Nhưng chính trong trạng thái bất ổn này, các động lực mới cũng đang hình thành. Nhiều nước châu Âu đã đẩy nhanh việc chuyển đổi sang năng lượng tái tạo, tăng dần các nguồn năng lượng chủ động trong nước. Pháp thúc đẩy chương trình điện hạt nhân thế hệ mới nhằm bảo đảm an ninh năng lượng, còn Đức thì đặt mục tiêu xây dựng nhà máy điện nhiệt hạch thương mại đầu tiên trên thế giới vào thập niên 2040. Nếu được dẫn dắt đúng hướng, chúng có thể mở ra một chu kỳ phát triển bền vững hơn, ít phụ thuộc hơn vào các điểm nghẽn năng lượng truyền thống và giúp nền kinh tế EU linh hoạt hơn trước những cú sốc không thể dự báo.